Komenda Rejonu Uzupełnień Biała Podlaska


Komenda Rejonu Uzupełnień Biała Podlaska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Komendy rejonów uzupełnień OK IX

Komenda Rejonu Uzupełnień Biała Podlaska (KRU Biała Podlaska) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

Rozkazem kierownika MSWojsk. nr 144 z 27 listopada 1918 w sprawie organizacji władz zaciągowych powołano do życia między innymi Powiatową Komendę Uzupełnień w Białej dla Okręgu Wojskowego XIV obejmującego powiaty: bialski, radzyński, włodawski i konstantynowski[3]. Bezpośrednią kontrolę nad PKU sprawowała Okręgowa Komendy Uzupełnień w Lublinie[4].

W czerwcu 1921 roku PKU 34 pp była podporządkowana Dowództwu Okręgu Generalnego „Lublin” i obejmowała swoją właściwością powiaty: bialski, radzyński i włodawski, natomiast powiat konstantynowski należał do PKU 22 pp w Siedlcach[5].

W lipcu 1921 roku został zorganizowany referat inwalidzki[6].

15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, dotychczasowa PKU 34 pp została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień Biała Podlaska i podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu i obejmowała swoją właściwością powiaty: bialski i włodawski[6].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[7], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[8]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[9][10]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[11].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[9]. W skład PKU Biała Podlaska wchodziły trzy referaty: I) referat administracji rezerw, II) referat poborowy i referat inwalidzki[9]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[12][13][14].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[15].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Biała Podlaska normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[16]

W kwietniu 1929 roku referat inwalidzki został zlikwidowany, a jego agendy przekazane do Starostwa w Siedlcach, w którym utworzono jeden referat inwalidzki dla całego województwa lubelskiego[6].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[17].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Biała Podlaska została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Biała Podlaska przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[18], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[19][6]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Biała Podlaska normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[20].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: bialski i włodawski[21].

KRU Biała Podlaska była jednostką mobilizującą. Pod względem mobilizacji materiałowej była przydzielona do 34 pp w Białej Podlaskiej. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” komendant rejonu uzupełnień był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji baonu wartowniczego nr 92. Wymieniony oddział miał być zmobilizowany w I rzucie mobilizacji powszechnej, w składzie czterech kompanii wartowniczych i plutonu karabinów maszynowych. Zmobilizowany batalion należał pod względem ewidencyjnym do Ośrodka Zapasowego 9 DP[22][23].

Po ogłoszeniu mobilizacji KRU Biała Podlaska funkcjonowała na podstawie etatu pokojowego. Pod względem ewidencji i uzupełnień miała być przydzielona do Ośrodka Zapasowego 9 DP[24]. Zarówno KRU Biała Podlaska, jak i baon wartowniczy nr 92 podlegały dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX pod każdym względem[25].

Obsada personalna | edytuj kod

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Biała Podlaska, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Uwagi | edytuj kod

  1. Wacław Poważe (ur. 22 września 1867, zm. 26 marca 1930 w Warszawie[26]) – tytularny pułkownik piechoty Wojska Polskiego. 4 stycznia 1919 roku został przydzielony do Sekcji Poboru i Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych[27]. 15 stycznia 1919 roku został wyznaczony na stanowisko komendanta PKU Biała XIV. 27 stycznia 1919 roku został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika[28]. Od września 1919 roku był komendantem PKU 11 pp. 19 listopada 1919 roku został przeniesiony do Stacji Zbornej Oficerów w Warszawie[29]. 7 stycznia 1920 roku otrzymał przeniesienie z Naczelnego Dowództwa WP (Główne Kwatermistrzostwo) do PKU 8 pp Leg. w Lublinie na stanowisko komendanta[30]. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego Lublin, a jego oddziałem macierzystym był 8 pp Leg. 26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu tytularnego pułkownika piechoty[31].
  2. Mjr tyt. ppłk Paweł Ratajewicz (ur. 29 sierpnia 1867 roku). 15 lipca 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu majora, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego Lublin[40]. 26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu tytularnego podpułkownika jazdy[41]. Na emeryturze mieszkał w Horodyszczach[42].
  3. Por. rez. inż. Roman Fok-Dobrowolski (ur. 31 października 1891 roku w m. Podgórze, zm. 1965 w Świnoujściu) był odznaczony Krzyżem Niepodległości (20 lipca 1932 roku[43]). 8 stycznia 1924 roku został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 212. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał przydział w rezerwie do 9 pp Leg. w Zamościu[44]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji PKU Łuniniec. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr IX. Był wówczas w grupie oficerów rezerwy „po ukonczeniu 40 roku życia”[45]. Jako oficer rezerwy 21 pp walczył w obronie Warszawy. Po kapitulacji załogi stolicy dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu VIII C, a od 27 maja 1940 roku w Oflagu VII A Murnau[46]. Był żonaty. Miał córki. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Świnoujściu (sektor B3, rząd 5, grób 10)[47].
  4. Aleksander Piotrowski (ur. 23 kwietnia 1889 roku w Łucku) był odznaczony Krzyżem Walecznych (czterokrotnie). W 1928 roku pozostawał w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX. Z dniem 1 stycznia 1929 roku został przydzielony do Prokuratury przy Wojskowym Sądzie Okręgowych nr IX w celu odbycia trzymiesięcznej praktyki sądowej[56]. Po zakończeniu praktyki został zatwierdzony na stanowisku oficera sądowego przy Wojskowym Sądzie Rejonowym Brześć nad Bugiem. Obowiązki oficera sądowego miał wykonywać do 1 maja 1930 roku[57]. W czerwcu 1930 roku ogłoszono jego przeniesienie do 82 pp w Brześciu[58]. We wrześniu tego roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i ponownie oddany do dyspozycji dowódcy OK IX[59]. Z dniem 31 grudnia 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku[60]. 18 lipca 1941 roku został przyjęty do KL Auschwitz, w którym zginął 14 października tego roku[61][62].
  5. Kpt. piech. Robert Rubitzki z dniem 31 sierpnia 1934 roku został przeniesiony w stan spoczynku[78].
  6. Kpt. int. Wincenty Bolesław Rafalski (ur. 10 lipca 1893, zm. 30 grudnia 1972) następnie pełnił służbę w 16 DP w Grudziądzu[83]. Z dniem 1 października 1931 roku został przeniesiony do Dowództwa Floty w celu odbycia czteromiesięcznej praktyki u płatnika[84]. W 1932 roku był w dyspozycji szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej[85], a później w Komendzie Portu Wojennego Gdynia. Z dniem 15 sierpnia 1933 roku został przeniesiony do korpusu oficerów intendentów[86]. W 1939 roku pełnił służbę w Kadrze Floty na stanowisku oficera gospodarczego. 19 lipca 1945 roku, po powrocie z niewoli, został wcielony do Polskiej Marynarki Wojennej. Od 3 sierpnia 1945 roku do marca 1947 roku pełnił służbę w Kierownictwie Marynarki Wojennej na stanowisku referenta w Referacie Cenzury Finansowej.
  7. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[94].
  8. Kpt. adm. (piech.) Wiktor Wołochowicz (ur. 19 maja 1891 roku) został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej w stopniu podporucznika. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 roku w korpusie oficerów piechoty[95].

Przypisy | edytuj kod

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 38.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Szandrocho 2011 ↓, s. 44 i 46.
  4. Szandrocho 2011 ↓, s. 47.
  5. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  6. a b c d Górny 1939 ↓, s. 166.
  7. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  8. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  9. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  11. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  13. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  14. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  18. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  19. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  20. Historia WKU Suwałki ↓.
  21. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  22. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 726.
  23. Zarzycki 1995 ↓, s. 176.
  24. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 800.
  25. Zarzycki 1995 ↓, s. 256.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 28 czerwca 1930 roku, s. 266.
  27. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 13 z 6 lutego 1919 roku, poz. 469.
  28. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 12 z 4 lutego 1919 roku, poz. 421.
  29. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 97 z 27 grudnia 1919 roku, poz. 4076.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 24 stycznia 1920 roku, s. 16.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 741.
  32. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 6 z 21 stycznia 1919 roku, poz. 253.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 70, 83.
  34. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 4.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 30 marca 1934 roku, s. 133.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 90.
  38. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 844.
  39. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 6 z 21 stycznia 1919 roku, poz. 253.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 28 lipca 1920 roku, s. 645.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 742.
  42. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1584.
  43. M.P. z 1932 r. nr 167, poz. 198.
  44. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 150, 551.
  45. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 31, 1018.
  46. Straty ↓.
  47. Cmentarze komunalne w Świnoujściu.
  48. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 31 stycznia 1920 roku, s. 45.
  49. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1459, 1565.
  50. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1328.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 89 z 31 sierpnia 1924 roku, s. 502.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 89 z 31 sierpnia 1924 roku, s. 503.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 110 z 15 października 1924 roku, s. 613.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 4 lutego 1925 roku, s. 54.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 119 z 12 listopada 1925 roku, s. 644.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 225.
  57. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 290.
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 208.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 288.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 19 grudnia 1930 roku, s. 397.
  61. Informacja o więźniach. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. [dostęp 2019-08-08]..
  62. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 328, 843.
  63. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 16 stycznia 1924 roku, s. 17.
  64. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 125 z 28 listopada 1924 roku, s. 705.
  65. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 9.
  66. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 50 z 24 lipca 1923 roku, s. 483.
  67. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 57 z 20 grudnia 1922 roku, s. 930.
  68. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 279.
  69. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 8 lutego 1925 roku, s. 64.
  70. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 25 marca 1925 roku, s. 168, sprostowanie.
  71. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 4.
  72. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 18.
  73. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 149, 327, 832.
  74. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 510.
  75. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 363.
  76. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 112.
  77. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  78. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 283.
  79. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 12.
  80. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 30 marca 1934 roku, s. 134.
  81. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 9.
  82. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 124.
  83. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 271.
  84. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 336.
  85. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 367, 895.
  86. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 15 września 1933 roku, s. 184.
  87. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 407.
  88. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 292.
  89. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 12-13, tu podano przydział kpt. piech. Ernesta Franciszka Rogozińskiego z 18 pp w Skierniewicach na stanowisko kierownika II referatu, a porucznika Strzałkowskiego na takie same stanowisko do Drohobycz.
  90. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 134, sprostowano przydziały kapitana Rogozińskiego do PKU Drohobycz i porucznika Strzałkowskiego do PKU Biała Podlaska.
  91. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 20 maja 1933 roku, s. 118.
  92. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 601.
  93. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 91.
  94. Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. VI.
  95. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 62.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Komenda Rejonu Uzupełnień Biała Podlaska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy