Komisja Wojskowa Obojga Narodów


Komisja Wojskowa Obojga Narodów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Komisja Wojskowa Obojga Narodów – kolegialny organ Sejmu utworzony 3 XI 1788 r. po rozwiązaniu Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej.[1]

Komisja składała się z 18 osób: jednego hetmana oraz 17 wybieranych przez sejm komisarzy, w tym 5 wojskowych (3 z Korony i 2 z Litwy) i 12 cywilnych (9 posłów i 3 senatorów). Przewodniczył hetman zmiany na zasadzie alternaty co kwartał: wielki koronny, polny litewski, wielki litewski, polny koronny[2].

Po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja jej organem zwierzchnim została Straż Praw, Sejm pozostał instancją ostateczną w razie konfliktów.

Komisji Wojskowej oraz innym ministerstwom podlegały Komisje porządkowe cywilno-wojskowe.

W myśl ustawy z maja 1792 Komisję Wojskową stanowiło 15 osób: hetman wielki koronny lub wielki litewski jako przewodniczący i 14 komisarzy powoływanych przez Sejm na dwuletnią kadencję, w tym dwóch senatorów, sześciu wojskowych i sześciu cywilnych[3].

W 1793 roku ponownie dokonano podziału na Komisję Koronną i Litewską. Podczas Insurekcji w wojsku funkcje administracyjno-skarbowe i sądowe sprawował Komisariat Wojenny oraz Wydział Potrzeb Wojskowych w Radzie Najwyższej Narodowej. Do końca Rzeczypospolitej siedziba komisji mieściła się w Pałacu Krasińskich, tamże znajdowało się także Archiwum Wojskowe Koronne[4].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wojciech Szczygielski, Debata parlamentarna nad wyłonieniem składu Komisji Wojskowej w grudniu 1788 r., Z dyskusji parlamentarnej nad powołaniem Komisji Wojskowej w początkach obrad Sejmu Wielkiego
  2. Komissya woyskowa, Volumina Legum, tom 9, s. 52 - 53.
  3. Kommissya Woyskowa oboyga narodów, tamże, s. 457.
  4. Tradycje sądownictwa w Polsce NSA
Na podstawie artykułu: "Komisja Wojskowa Obojga Narodów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy