Kompania graniczna KOP „Białozórka”


Kompania graniczna KOP „Białozórka” w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rozmieszczenie batalionu KOP „Dederkały” w 1931

Kompania graniczna KOP „Białozórka”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Spis treści

Geneza | edytuj kod

Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920 roku, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 roku utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych[1]. W połowie stycznia 1921 roku zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe[2]. Latem 1921 roku ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym[3]. W Łanowcach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 25 batalionu celnego, a jego 3 kompania stacjonowała w Białozórce. W drugiej połowie 1922 roku przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej[5]. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 roku pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej[6]. W sierpniu 1924 roku podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[7].

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924 roku, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 4 batalion graniczny [8][9], a w jego składzie 33 kompanię graniczną KOP „Białozórka”[10]. W 1939 roku 4 kompania graniczna KOP „Białozórka” podlegała dowódcy batalionu KOP „Dederkały”[11].

 Osobny artykuł: kompanie graniczne Korpusu Ochrony Pogranicza.

Służba graniczna | edytuj kod

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[12]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[13].

4 kompania graniczna „Białozórka” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 20 kilometrów 37 metrów[14]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Łysogórka”, „Niemierzyńce” i „Szybenna” z komendantury „Ilkowce”[15].

Wydarzenia:

  • W meldunku sytuacyjnym z 27 stycznia 1925 roku napisano:

Na pododcinku kompanii w rejonie strażnicy 132 przytrzymano dwóch przemytników[16].

Kompanie sąsiednie:

Struktura organizacyjna | edytuj kod

Dowódcy kompanii | edytuj kod

  • kpt. Stanisław Wolnowski (był XI 1927 − 1 VIII 1928)[29][30]
  • kpt. Stanisław Techmański (1 VIII 1928 − 28 IX 1928 → dyspozycja dowódcy batalionu)[29]
  • kpt. Franciszek Michał Löwi (28 IX 1928 − był 30 IV 1930)[29][30]
  • kpt. Jan Brachaczek (10 III 1931 − 2 VII 1934)[29]
  • kpt. Antoni Przybylski (3 VII 1934 − 26 IX 1934 → zawieszony w czynnościach (75% uposażenia))[29][31]
  • w.z. por. Wacław Ligęziński (26 IX 1934 − III 1935 )[29]
  • kpt. Antoni Przybylski (III 1935 - X 1935)[31]
  • p.o. por. Wacław Ligęziński (XI 1935 − VII 1936)[30]
  • kpt. Marian Kucharski (VIII 1936- 13 XII 1936)[30]
  • kpt. Włodzimierz Pałucki (13 XII 1936 - X 1938)[30]
  • kpt. Tadeusz Naróg (XI 1938 - był V 1939)[30]
  • por. Marian Kowalewski (1939)

Uwagi | edytuj kod

  1. miasto Białozórka, gmina Białozórka, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
  2. Strażnice kompanii zakwaterowane były w „budynkach popolicyjnych”, a odwód i dowództwo kompanii w koszarach „nowego typu” → Wykaz L.dz.KOP 272/1.Br.Op.Wyszk. ↓
  3. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Derniki”, „Mołotków”, „Brzezina” i „Konfederacja Barska” → Szubański 1993 ↓, s. 278
  4. wieś Ośniki, gmina Białozórka, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
  5. wieś Mołotków, gmina Białozórka, powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
  6. W dokumentach występuje też pod nazwą Brzezina II → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/1928, Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/1929, Szkice dyslokacyjne ↓ Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 37/1932, Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 58/1934

Przypisy | edytuj kod

  1. Dominiczak 1992 ↓, s. 56-58.
  2. Dominiczak 1992 ↓, s. 59-63.
  3. Polak 1999 ↓, s. 6.
  4. Dominiczak 1992 ↓, s. 76.
  5. Prochwicz i Kępa 2003 ↓, s. 20.
  6. Dominiczak 1992 ↓, s. 94-101.
  7. Grochowski (red.) 1994 ↓, s. 7.
  8. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 152.
  9. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 23.
  10. Meldunki sytuacyjne KOP ↓, s. 16/25.
  11. Szubański 2000 ↓, s. 90.
  12. Falkiewicz 1925 ↓, s. 3-4.
  13. Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 312-314.
  14. Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 307.
  15. a b c Szkice dyslokacyjne ↓.
  16. Meldunki sytuacyjne KOP ↓, nr 16/1925.
  17. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/9/1928.
  18. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/5/1929.
  19. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 37/39/1932.
  20. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 58/59/1934.
  21. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 88/90/1938.
  22. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/1928.
  23. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/1929.
  24. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 37/1932.
  25. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 58/1934.
  26. Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 88/1938.
  27. a b Wykaz L.dz.KOP 272/1.Br.Op.Wyszk. ↓.
  28. Prochwicz 2003 ↓, s. 313.
  29. a b c d e f Obsada oficerska bg „Dederkały” ↓.
  30. a b c d e f Listy płac bg „Dederkały” ↓.
  31. a b Listy płac baonu KOP „Dederkały” ↓.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Kompania graniczna KOP „Białozórka”" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy