Konidium


Konidium w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Typy konidiów wg P. A. Saccardo: – amerokonidia, 2 – didymokonidia, 3 – fragmokonidia, 4 – diktiokonidia, 5 – skolekokonidia, 6 – helikokonidia, 7,8 – staurokonidia Mikroskopowe zdjęcie konidiów u Phialophora verrucosa Konidia grzyba Trichoderma harzianum Dwukomórkowe teliospory nagoci goździeńcowatej

Konidium (l.mn. konidia), konidiospora lub zarodnik konidialny – rodzaj zarodników grzybów powstających w wyniku rozmnażania bezpłciowego. Należy do grupy mitospor[1].

Wytwarzanie i rozprzestrzenianie konidiów | edytuj kod

Konidia wytwarzane są często przez workowce (Ascomycota), rzadziej podstawczaki (Basidiomycota)[2] Najczęściej powstają egzogenicznie (na zewnątrz komórki), ale mogą też powstawać endogenicznie (wewnątrz komórki, jak np. fialospory w fialidach)[3]. Konidia wytwarzane w pyknidiach często nazywa się pykniosporami[4]. Proces wytwarzania konidiów to konidiogeneza. Zachodzi albo na strzępkach zwanych konidioforami, albo w specjalnych strukturach zwanych konidiomami[3].

Wytworzone przez grzyby konidia są rozprzestrzeniane najczęściej przez ruchy powietrza. U licznych gatunków grzybów w acerwulusach oprócz konidiów powstaje higroskopijna substancja, która pochłaniając wodę podczas deszczu tworzy wokół owocnika śluzowatą otoczkę. Pęczniejąc substancja ta wypycha konidia z acerwulusów, a wiatr je roznosi. Śluz umożliwia przyklejenie się konidiów do podłoża. Jest to najczęściej spotykany sposób infekcji roślin przez patogeniczne grzyby[3].

Konidia są zawsze obecne w powietrzu, ale ich poziom zmienia się z dnia na dzień i wraz z porami roku. Przeciętnie człowiek wdycha 40 konidiów na godzinę[5]. Normalnie jest to nieszkodliwe, ale czasami tolerujące ciepło (termotolerancyjne), pospolite grzyby wywołują zakażenie u niektórych typów pacjentów z ciężkim obniżeniem odporności (zwykle pacjenci z ostrą białaczką poddawani chemioterapii indukcyjnej, pacjenci z AIDS z nałożonym chłoniakiem z komórek B, z przeszczepem szpiku kostnego). Ich układ odpornościowy nie jest wystarczająco silny, aby zwalczyć grzyby, które mogą skolonizować płuca, powodując infekcję płuc[6].

Podział konidiów | edytuj kod

W zależności od sposobu powstawania wyróżnia się kilka rodzajów konidiów[7]:

  • artrokonidia, artrospory – krótkie, jednokomórkowe zarodniki wytwarzane przez fragmentację strzępek grzybni lub odgałęzień konidioforów,
  • artrospory merystemowe – powstają pojedynczo lub tworzą łańcuszki na szczycie trzonka komórki zarodnikotwórczej. Występują u grzybów z rodzaju Oidium oraz w rzędzie Erysiphales – tu nazywają się oidiami,
  • tretokonidia, tretospory – przeważnie grubościenne i barwne zarodniki wytwarzane przez rozrastanie się wewnętrznej ściany komórki zarodnikotwórczej. Powstają pojedynczo lub tworzą łańcuszki. Występują np. U rodzajów Alternaria i Helminthosporium,
  • fialokonidia, fialospory – wytwarzane są przez rozszerzone butelkowato komórki zwane fialidami i tworzą łańcuszki. Mogą powstawać na komórkach, lub w ich wnętrzu. U niektórych rodzajów (np. Acremonium i Fusarium) fialospory sklejone śluzowatą substancją tworzą główkowate skupiska.

W zależności od budowy konidia dzieli się na[3]:

W zależności od barwy dzieli się konidia na[3]:

  • hyaloamerospory – bezbarwne
  • phaeoamerospory – wybarwione

Wprowadzono jeszcze inne podziały konidiów w zależności od przebiegu konidiogenezy. Różnorodność budowy konidiów i metod ich powstawania jest jednak tak duża, że żadne próby ich klasyfikowania nie są w pełni zadowalające. Lepiej po prostu używać ogólnego określenia konidium[3].

Niektóre grzyby, np. w obrębie rodzaju Fusarium wytwarzają dwa rodzaje konidiów różniące się wielkością i kształtem[8]:

Spotykane są jeszcze różne inne określenia rodzajów konidiów:

  • akrokonidium, akrospora – zarodnik powstający na szczycie,
  • aleuriokonidium, aleuriospora – zarodnik powstający wskutek rozrostu niezróżnicowanej strzępki lub na krótkiej szypułce i uwalniany poprzez lizę lub rozpad ściany komórkowej komórki wspomagającej,
  • annelokonidium, annelospora – zarodnik powstający z annellidy poprzez konidiogenezę enteroblastyczną,
  • zygokonidium – zarodnik powstały przez zlanie się z sobą dwóch konidiów[9].

Przypisy | edytuj kod

  1. Edmund Malinowski,Anatomia roślin, Warszawa: PWN, 1966
  2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie: Warszawa, PWRiL, 1985, ​ISBN 83-09-00714-0
  3. a b c d e f red: Selim Kryczyński, Zbigniew Weber, Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii, Poznań: PWRiL, 2010, ​ISBN 978-83-09-01-063-0
  4. Wójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ​ISBN 978-83-7073-552-4
  5. Sterilizing immunity in the lung relies on targeting fungal apoptosis-like programmed cell death [dostęp 2020-11-15] .
  6. Conidial anastomosis tubes in filamentous fungi [dostęp 2020-11-15] .
  7. Janusz Błaszkowski, Mariusz Tadych, Tadeusz Madej, Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii, Szczecin: Wyd AR w Szczecinie, 1999, ​ISBN 83-87327-23-9
  8. Projekt Fusar. ''Fusarium'' [dostęp 2016-06-02] .
  9. Słowniczek pojęć mykologicznych [dostęp 2019-05-30] .
Na podstawie artykułu: "Konidium" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy