Kosynier (czasopismo)


Kosynier (czasopismo) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kosynier[a] – jedno z polskich tajnych czasopism, wydawane w Królestwie Kongresowym w roku 1862 (21 sierpnia – 26 września), w okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego. Nazwa nawiązywała do kosynierów – ochotniczych formacji powstańczych uzbrojonych w kosy bojowe.

Spis treści

Tło historyczne | edytuj kod

Po upadku powstania listopadowego w Królestwie Kongresowym działał Komitet Cenzur, który rygorystycznie ograniczał jawny obieg informacji. Przygotowujące kolejne powstanie tajne koła patriotyczne tworzyły konspiracyjne drukarnie, w których powielano różnego rodzaju pisma, stosując różne techniki drukarskie, np. litografowanie rękopisów lub metody zecerskie. Reguły konspiracji wymagały zachowania w tajemnicy adresów redakcji i drukarni oraz nazwisk ludzi, którzy pełnili w nich funkcje redaktorów, zecerów, preserów, kolporterów. Sprawia to, że współcześni historycy z trudem docierają do informacji o ukazujących się wówczas wydawnictwach. Archiwalne zbiory „Prasa tajna 1861–1864” gromadzi i opracowuje zespół Biblioteki Narodowej w Warszawie, udostępniający na swoich stronach internetowych kopie zachowanych dokumentów, opatrzone komentarzami[1][2].

Redakcja, druk, kolportaż | edytuj kod

Redaktorami „Kosyniera” byli Władysław Anczyc, ps. Kazimierz Góralczyk, W.A. Lassota (1823–1883) – poeta, dramatopisarz, wydawca, działacz ludowy – i Michał Bałucki, ps. Elpidon (1837–1901) – polski komediopisarz i publicysta. Wydawali pismo z inicjatywy własnej, ale z aprobatą Komitetu Centralnego Narodowego.

Pismo było powielane metodą litografii pisma ręcznego (druk obustronny). Na pierwszej stronie każdego numeru, pod tytułem, znajduje się grafika przedstawiająca kosyniera, trzymającego kosę w lewej ręce i wznoszącego prawą w geście przysięgi, oraz umieszczone obok motto[3][4]:

Hej czas zacząć już chłopacy, z serca zrzucić trwogę, a Bóg rzeknie Waszej pracy – Toć i ja pomogę.

powyżej:
Michał Bałucki (1837–1901)
po lewej:
Władysław Anczyc (1823–1883)

„Kosyniera” rozprowadzano i czytano wśród członków warszawskiego tajnego Komitetu Miejskiego. Ukazywał się nieregularnie. Łącznie wydano cztery numery (czwarty jako Nr 4/5, 16 stron), przy czym stosowano ciągłą numerację stron. Numer 3 (strony 9–16) nie jest dostępny w zbiorach BN (prawdopodobnie nie zachował się)[4]. Pod tekstem zamieszczonym na ostatniej stronie ostatniego wydania (strona 32) znajduje się napis dalszy ciąg nastąpi[5] – prawdopodobnie aresztowanie redaktorów uniemożliwiło kontynuację opowiadania[4].

Treść | edytuj kod

W „Kosynierze” drukowano popularne opowiadania o ludziach i walkach z lat 1794 i 1831 – czasach insurekcji kościuszkowskiej i powstania listopadowego. W opowiadaniach akcentowano udział ludu w walce o niepodległość (było adresowane głównie do chłopów)[4].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Nazwę „Kosynier” nosi również Trzemeszeński Miesięcznik Informacyjny, wydawany w Trzemesznie od roku 1937 (strona redakcji)

Przypisy | edytuj kod

  1. Praca zbiorowa, Biblioteka Narodowa (Warszawa): O projekcie (pol.). W: Powstanie styczniowe (kolekcja zasobów Biblioteki Narodowej związanych z powstaniem) [on-line]. www.bn.org.pl. [dostęp 2013-01-11].
  2. Danuta Murzynowska, Joanna Potęga: Prasa tajna 1861–1864 (pol.). W: Powstanie styczniowe (prasa tajna) [on-line]. www.bn.org.pl. [dostęp 2013-01-11].
  3. a b nr 1, strona 1. W: Kosynier [on-line]. 21 sierpnia 1862.
  4. a b c d Biblioteka Narodowa: Kosynier (pol.). W: Opis tytułu [on-line]. www.bn.org.pl, 2007. [dostęp 2013-01-12].
  5. a b nr 4/5, strona 32. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  6. nr 1, strona 2. W: Kosynier [on-line]. 21 sierpnia 1862.
  7. nr 1, strona 3. W: Kosynier [on-line]. 21 sierpnia 1862.
  8. nr 1, strona 4. W: Kosynier [on-line]. 21 sierpnia 1862.
  9. nr 2, strona 5. W: Kosynier [on-line]. 26 sierpnia 1862.
  10. nr 2, strona 6. W: Kosynier [on-line]. 26 sierpnia 1862.
  11. nr 2, strona 7. W: Kosynier [on-line]. 26 sierpnia 1862.
  12. nr 2, strona 8. W: Kosynier [on-line]. 26 sierpnia 1862.
  13. nr 4/5, strona 17. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  14. nr 4/5, strona 18. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  15. nr 4/5, strona 19. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  16. nr 4/5, strona 20. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  17. nr 4/5, strona 21. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  18. nr 4/5, strona 22. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  19. nr 4/5, strona 23. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  20. nr 4/5, strona 24. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  21. nr 4/5, strona 25. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  22. nr 4/5, strona 26. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  23. nr 4/5, strona 27. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  24. nr 4/5, strona 28. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  25. nr 4/5, strona 29. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  26. nr 4/5, strona 30. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
  27. nr 4/5, strona 31. W: Kosynier [on-line]. 26 września 1862.
Na podstawie artykułu: "Kosynier (czasopismo)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy