Koty (województwo śląskie)


Na mapach: 50°33′04″N 18°42′04″E/50,551111 18,701111

Koty (województwo śląskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pieczęć Kotów

Koty (wcześniej: Kot, niem. Koten, Kotten, Kottenlust[3][4][5]) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Tworóg.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Koty, otoczone wokół lasem sosnowym, położone są w pobliżu drogi krajowej nr 11, przy drodze powiatowej z Tworoga do Krupskiego Młyna. Przez miejscowość przepływa rzeka Stoła, do której wpływają tutaj Bielawa, Blaszynówka oraz Dębnica.

Nazwa | edytuj kod

Nazwa miejscowości wywodzi się od nazwiska kuźnika Kota, który miał tu przy rzece Stole prowadzić swój zakład kuźniczy. Walenty Roździeński w swoim poemacie Officina ferraria z początku XVII w. pisze „Kotowska kuźnica” oraz „u Kota"[6].

Pierwotna polska nazwa miejscowości brzmiała Kot, z czasem przekształciła się gwarowo w Koty. W czasach pruskich miejscowość nazywała się Koten / Kotten, a od przełomu lat 80. i 90. XIX w. Kottenlust, po przyłączeniu sąsiedniej wsi Wesoła (niem. Wessola)[4].

Polska nazwa Kot[5] została zmieniona urzędowo na Koty z dniem 12 stycznia 1993 roku[7].

Części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Koty wyrosły jako osada przy kuźnicy żelaza funkcjonującej tutaj już w 1530 r[10]. Stanowiły część dóbr tworoskich od czasu utworzenia tychże w 1660 r. i pozostawały prywatną własnością panów Tworoga do 1945 r. Miejscowy zakład hutniczy w różnej formie funkcjonował tutaj do połowy XIX w.

Na początku Koty leżały w granicach księstwa opolsko-raciborskiego, będącego częścią Monarchii Habsburgów. Od 1742 r. przynależały do Królestwa Prus, a od 1918 r. do Rzeszy Niemieckiej. Mimo że podczas plebiscytu górnośląskiego zdecydowana większość mieszkańców wsi głosowała za przyłączeniem do Polski, Koty znalazły się w granicach ówczesnego państwa polskiego dopiero po II wojnie światowej.

 Osobny artykuł: Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Kotach.

Parafię Koty z kaplicami filialnymi w Tworogu i Potępie ustanowiono w 1687 r. staraniem hrabiego Jana Franciszka Verdugo, owcześnego właściciela dóbr tworoskich[10]. Istniejący wtedy drewniany kościół był do tamtej pory filią parafii wielowiejskiej. Stojący tu obecnie i wpisany do rejestru zabytków murowany kościół wzniesiono w stylu barokowym w latach 1714–1715, a jego fundatorami byli Jan Leopold oraz Zygfryd Verdugo, synowie hrabiego Jana Franciszka. Krótko potem to Koty stały się filią parafii w Tworogu, by ponownie stać się samodzielną parafią w XX w.

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny serwis Urzędu Gminy Tworóg – ludność.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Schlesien: Kreis Tost-Gleiwitz: Ortsliste.
  4. a b Schlesisches Ortschafts-Verzeichnis sämtlicher Städte, Flecken, Dörfer und sonstiger Ortschaften in alphabetischer Ordnung, [2. Aufl.], Verlag v. W. G. Korn, Breslau 1881, s, 136: Koten (Kotten), s. 295: Wessola. Schlesisches Ortschafts-Verzeichnis sämtlicher Städte, Flecken, Dörfer und sonstiger Ortschaften und Wohnplätze in alphabetischer Ordnung, 3. Aufl., Verlag v. W. G. Korn, Breslau 1893, s. 140: Kottenlust [Wesołej brak].
  5. a b StanisławS. Rospond StanisławS., Słownik nazw geograficznych Polski Zachodniej i Północnej, Wrocław, Warszawa: Polskie Towarzystwo Geograficzne, 1951, s. 140, 574 .
  6. Walenty Roździeński: Officina ferraria, abo huta y warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego.
  7. Zarządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 1993 r. w sprawie ustalenia i zmian nazw niektórych miejscowości w województwach: bydgoskim, elbląskim, katowickim, kieleckim, konińskim, koszalińskim, opolskim, płockim, siedleckim i skierniewickim., isip.sejm.gov.pl [dostęp 2019-11-28] .
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  9. GUS. Rejestr TERYT.
  10. a b Johannes Chrząszcz: Geschichte der Städte Peiskretscham und Tost sowie des Toster Kreises in Ober-Schlesien, Peiskretscham 1900, s 269.
Na podstawie artykułu: "Koty (województwo śląskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy