Królik europejski


Królik europejski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Królik europejski[5], królik dziki[6] (Oryctolagus cuniculus) – gatunek ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae). Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia O. cuniculus w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek zagrożony (EN – endangered)[4].

Gatunek inwazyjny[7].

Spis treści

Systematyka | edytuj kod

Taksonomia | edytuj kod

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez K. Linneusza w 1758 roku w jego dziele Systema Naturae pod nazwą Lepus cuniculus[2]. Jako miejsce typowe autor wskazał południową Europę (łac. „in Europa australis”)[2], uściślone przez J. R. Ellermana i T. C. S. Morrison-Scotta w 1951 roku do Niemiec[8]. Jedyny przedstawiciel rodzaju królik[5] (Oryctolagus[9]), utworzonego przez W. Lilljeborga w 1873 roku[3].

Etymologia | edytuj kod

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros „kopacz, górnik” oraz λαγός lagós „królik”[10]. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego słowa cuniculus „kopalnia, dziura, podziemne przejście”.

Opis | edytuj kod

Długość ciała (bez ogona) 360–380 mm, długość ogona 65–70 mm, długość ucha 70–80 mm, długość tylnej stopy 80–89 mm; masa ciała 1,5–3 kg[11].. Grzbiet ma ubarwienie brązowoszare, stalowoszare lub żółtoszare[12], spód ciała jest białoszary lub popielatoszary[12]. Krótki ogon jest od góry czarny, od spodu biały. Niektórzy mogą pomylić z zającem szarakiem, gdyż przypomina go nieco swoim wyglądem, lecz z powodu trzymania tylnych kończyn blisko siebie, sprawia wrażenie bardziej krępego[12]. Końce uszu królika są brązowe, a szaraka czarne. Zając szarak ma dłuższe uszy i dłuższe tylne nogi[13].

Królik europejski

Występowanie | edytuj kod

Naturalny zasięg występowania królika europejskiego obejmował początkowo Półwysep Iberyjski, południową Francję i Afrykę Północną. Jego rozprzestrzenianie się na teren pozostałych krajów europejskich sięga prawdopodobnie czasów rzymskich[4][14].

Współcześnie królik europejski występuje w niemal całej Europie, północno-zachodniej Afryce, a także w Australii i na Nowej Zelandii[15], gdzie został introdukowany na przełomie XVIII i XIX wieku. W Polsce króliki występują niezbyt licznie i żyją głównie w południowo-zachodniej oraz zachodniej i środkowej części kraju.

Biotop | edytuj kod

Najczęściej spotkać go można na terenach o piaszczystej glebie, unika terenów podmokłych i wnętrza lasu. Czasami można go spotkać na nasypach kolejowych, w lasach sosnowych, na brzegach lasów, w parkach miejskich oraz w uprawach rolniczych; na łąkach, w sadach. Preferuje również ekotony las-łąka.

Tryb życia | edytuj kod

Jest zwierzęciem roślinożernym[6]. Latem żywi się soczystymi roślinami, zimą gałązkami drzew i krzewów, trawą oraz bulwami i korzeniami roślin, wygrzebywanymi spod ziemi. Królik, w odróżnieniu od swoich krewniaków zajęcy, kopie w ziemi nory. Nory te zawierają jedną dużą komorę gniazdową oraz liczne chodniki, mające w kilku miejscach wyjście na powierzchnię ziemi. Służą mu one głównie do obrony przed wrogami. W komorze gniazdowej samica rodzi także młode.

Rozród | edytuj kod

Ciąża trwa 28–33 dni, samica rodzi kilka razy w roku od 3 do 10 nagich, ślepych młodych[12][6]. Oczy otwierają dopiero w 10 dniu życia. Królik osiąga dojrzałość w wieku 4–5 miesięcy, żyje około 10 lat.

Ochrona | edytuj kod

Królik jest w Polsce zwierzęciem łownym z okresem ochronnym. Sezon łowiecki, podobnie jak u zająca szaraka, trwa od 1 listopada do 31 grudnia, a w drodze odłowu do 15 stycznia[16].

Choroby królików | edytuj kod

 Osobny artykuł: Choroby królików.

Ciekawostki | edytuj kod

Królik znany jest ze swej dużej płodności, dlatego uznany został za gatunek inwazyjny. Wprowadzenie królika do Australii doprowadziło do jego niepohamowanego rozprzestrzenienia po całym kontynencie. Szkody wyrządzone tam przez króliki są olbrzymie i miejscowa ludność poluje na nie.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oryctolagus cuniculus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 58. (łac.)
  3. a b W. Lilljeborg: Sveriges och Norges ryggradsdjur. Cz. 1: Däggdjuren. Upsala: W. Schultz, 1873, s. 417. (szw.)
  4. a b c R. Villafuerte & M. Delibes-Mateos 2019, Oryctolagus cuniculus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-10-15]  (ang.).
  5. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 59. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  6. a b c Królik dziki – WIEM, darmowa encyklopedia (pol.). Onet.pl. [dostęp 2010-03-16].
  7. GISD, www.issg.org [dostęp 2017-11-24] .
  8. J.R. Ellerman & T.C.S. Morrison-Scott: Checklist of Palaearctic and Indian mammals 1758 to 1946. Londyn: British Museum (Natural History), 1951, s. 443. (ang.)
  9. Oryctolagus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2011-05-15]
  10. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 484, seria: North American Fauna. (ang.)
  11. S. Schai-Braun & K. Hackländer: Family Leporidae (Hares and Rabbits). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 126–127. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  12. a b c d Ekkehard Ophoven: Zwierzęta łowne. Muza, 2006. ISBN 83-7319-762-1.
  13. Josef Reichholf: Ssaki. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk i Eligiusz Nowakowski. Warszawa: GeoCenter International, 1996. ISBN 83-86146-48-6.
  14. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Species: Oryctolagus cuniculus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-15].
  15. Story: Rabbits – The spread of rabbits in New Zealand (ang.). Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand. [dostęp 13.11.2012].
  16. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. z dnia 25 marca 2005 r.)
Kontrola autorytatywna (takson):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Królik europejski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy