Kronika Turecka


Kronika Turecka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kronika Turecka (zwana błędnie Pamiętnikami Janczara) – XV-wieczne dzieło w języku polskim autorstwa Serba Konstantego Mihajlovicia z Ostrowicy.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Powstała w 1499 lub 1500 (bądź jest to najstarsza zachowana do naszych czasów redakcja tego dzieła). Gdzie to było, w jakich okolicznościach, dla kogo i w jakim języku pozostaje również sferą hipotez. Do naszych czasów zachowały się kopie i wyciągi z tego dzieła w różnych redakcjach z różnego okresu: w języku polskim (14) i czeskim (4). Zaginęły bądź uległy zniszczeniu trzy rękopisy: jeden pisany cyrylicą i dwa polskie. Kronika turecka jest mniej dziełem historycznym, więcej memoriałem politycznym. Z 49 rozdziałów można wyróżnić cztery zasadnicze części. Część pierwsza traktuje o religii i obyczajach Turków (rozdz. I-VIII), druga to część historyczna, kronika dziejów serbsko-tureckich (rozdz.IX-XXXV), trzecia opisuje polityczno-wojskową organizację państwa osmańskiego (rozdz. XXXVI-XLVIII). Natomiast ostatni rozdział XLIX jest wezwaniem do walki i jedności przeciw Turkom królów Jana Olbrachta i Władysława. Program polityczny Konstantego z Ostrowicy zaprezentowany w Kronice Tureckiej jest cząstką ideologii antytureckiej a szerzej antyislamistycznej, która rozwijała się od czasów wypraw krzyżowych. Ideologia ta nabrała zupełnie innego znaczenia po upadku Konstantynopola w 1453 roku. Program Serba jest zbieżny z wieloma innymi projektami akcji antytureckiej. Kronika turecka jest także rodzajem podręcznika do walki z Turkami. Utwór ten od czasu znalezienia pierwszego rękopisu i wydania go w 1828 roku zajmuje naukowców. Zaowocowało do tej pory ponad stoma pracami i wzmiankami o tym źródle autorów polskich, serbskich, rosyjskich i niemieckich. Nie został ustalony jeszcze korpus rękopiśmienny Kroniki. Badania nad treścią dzieła można uznać za wyrywkowe.

Wybrane wydania | edytuj kod

  • Pamiętniki Janczara Polaka przed 1500 rokiem napisane, w drukarni Gałęzowskiego i komp. Przy ulicy Żabiej nr 472, Warszawa 1828. Zbiór Pisarzy Polskich cz. 2, t. 5 (1).
  • Pamiętniki Janczara przed 1500 rokiem napisane, wyd. wtóre, nakład i druk Karola Pollaka, wstęp Jan Konrad Hrabia Załuski, Sanok 1857, Księgozbiór Polski, z. 1-2.
  • Pamiętniki Janczara przed 1500 rokiem napisane, wyd.3, nakład i druk Karola Pollaka, Sanok 1868.
  • Księgi Trzecie. Wypisanie niektórych spraw y porządku rzeczy wojennych w Turczech, z kroniczki Konstantyna, syna Michała Konstantynowicza z Ostrowice Raca, który był wzięt od Turków y był Iancarem, z łacińskiego ięzyka na polski przełożone, w: Stanisława Łaskiego, wojewody sieradzkiego Prace Naukowe i Dyplomatyczne, wydane z rękopisów Muzeum Wileńskiego z przedmową Mikołaja Malinowskiego, oraz z dodatkiem dzieł Jana Tarnowskiego, z jedynego egzemplarza Biblioteki Kórnickiej, nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1864, s. 115-138.
  • Pamiętniki Janczara, czyli kronika turecka Konstantego z Ostrowicy, napisana między r. 1496 a 1501, wyd. Jan Łoś, Kraków 1912. Biblioteka Pisarzów Polskich nr 63 [1]
  • Konstanty z Ostrowicy, Pamiętnik Janczara Polaka, opracował i poprzedził przedmową Edward Winkler, Warszawa 1913.

Bibliografia | edytuj kod

  • Nowy Korbut, t.3, Warszawa 1965, s. 76-78 (bibliografia prac do lat 60-tych).
  • Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, wyd. 3 Warszawa 1985, s. 135.
  • Michał Kozłowski, Wydarzenia z historii Bizancjum w kronice tureckiej Konstantego z Ostrowicy (tzw. "Pamiętnikach Janczara") [w:] "Koło Historii" (Materiały Koła Naukowego Historyków Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej z VIII Ogólnopolskiego Zjazdu Historyków Studentów - Lublin 2000 pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Jego Magnificencji Rektora UMCS), cz. 1, z. 5, Lublin 2000, s. 43-55 [2].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Pamiętniki Janczara
  • Michał Kozłowski, Koncepcje polityczne w „Kronice tureckiej” Konstantego z Ostrowicy (tzw. „Pamiętniki janczara”) [3].
Na podstawie artykułu: "Kronika Turecka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy