Kruchaweczka namakająca


Kruchaweczka namakająca w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Blaszki kruchaweczki namakającej Kruchawczka namakająca w stanie suchym Żłobkowany brzeg kapelusza

Kruchaweczka namakająca (Psathyrella piluliformis (Bull.) P.D. Orton) – gatunek grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy gatunek ten opisany został w 1791 r. przez Pierre'a Buillarda jako Agaricus piluliformis (gatunek pieczarki). W 1969 r. Peter Darbishire Orton przeniósł go do rodzaju Psathyrella (kruchaweczka) i nadał mu obecną nazwę[2].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus hydrophilus Bull. 1791
  • Agaricus piluliformis Bull. 1783
  • Drosophila appendiculata var. pilulaeformis (Bull.) Kühner & Romagn. 1953
  • Drosophila hydrophila (Bull.) Quél. 1886
  • Drosophila hydrophila (Bull.) Quél. 1886 var. hydrophila
  • Drosophila hydrophila var. piluliformis (Bull.) Quél. 1886
  • Drosophila piluliformis (Bull.) Quél. (1886)
  • Drosophila subpapillata (P. Karst.) Kühner & Romagn. 1953
  • Hypholoma hydrophila (Bull.) Quél. 1872
  • Hypholoma piluliforme (Bull.) Gillet 1878
  • Hypholoma subpapillatum P. Karst. 1879
  • Psathyrella hydrophila (Bull.) Maire (1937)
  • Psathyrella hydrophila (Bull.) Maire 1937 var. hydrophila
  • Psathyrella subpapillata (P. Karst.) Schulm. 1955
  • Psathyrella subpapillata (P. Karst.) Romagn. 1982

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako maślanka wodolubna lub kruchaweczka wilgotna[3].

Morfologia | edytuj kod

Kapelusz

Średnicy od 2 do 5 cm (wyjątkowo do 7 cm). Początkowo jest dzwonkowaty, później coraz bardziej rozpostarty, na koniec płaski. Powierzchnia naga i nigdy nie jest lepka. Na młodych owocnikach znajdują się białawe, delikatne resztki osłony, czasami zwisające z brzegów kapelusza. Jest higrofaniczny: w stanie wilgotnym ma barwę czerwonobrązową lub ciemnobrązową, w stanie suchym ochrowobeżową. W stanie wilgotnym brzegi kapelusza drobno prążkowane (prześwitujące blaszki)[4].

Blaszki

Gęste, za młodu jasnobeżowe, potem brązowoczarne (bez odcienia fioletowego). Cystydy są umiejscowione na ostrzu i powierzchni blaszek[4].

Trzon

Wysokość do 8 cm, grubość 4–8 mm. Jest pusty, bardzo łamliwy, czasami nieco falisty, nierówny. Powierzchnia naga, czasami z białawymi włókienkami będącymi resztkami osłony. Pierścienia brak. U młodych owocników trzony są jasne, u starszych ciemnieją[5].

Miąższ

Biały i bardzo kruchy, o niewyraźnym zapachu i smaku[6].

Wysyp zarodników

Czarnobrązowy. Zarodniki owalne lub elipsoidalne, o rozmiarach 4,5–6,5 × 3–4 µm[5], bez pory rostkowej[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Gatunek pospolity w Ameryce Północnej i w Europie[5]. Z terenów Azji podano występowanie tego gatunku w Japonii i na Tajwanie[7]. W Polsce jest pospolity[8].

Rośnie w lasach i parkach na drewnie liściastym, głównie na bukach, grabach, dębach. Najczęściej rośnie na pniakach lub na leżących na ziemi pniach i gałęziach drzew. Na drewnie iglastym spotykany jest bardzo rzadko. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada, w kępkach lub gromadnie[3][5].

Znaczenie | edytuj kod

Saprotrof powodujący gnicie drewna. Grzyb jadalny, nadający się do zup i sosów[9]. Ma jednak mierne wartości smakowe, a ze względu na możliwość pomylenia go z podobnymi, lecz trującymi gatunkami odradza się jego zbieranie w celach spożywczych[5].

Gatunki podobne | edytuj kod

  • Łuszczak zmienny (Kuehneromyces mutabilis), posiadający dwubarwny kapelusz o podobnych odcieniach, różni się brązowym trzonem z pierścieniem. Jadalny[4],
  • Kruchaweczka zaroślowa (Psathyrella candolleana), która jest miodowożółta, jaśniejsza nawet w stanie wilgotnym[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Index Fungorum [dostęp 2013-09-15]  (ang.).
  2. a b Species Fungorum [dostęp 2013-04-15]  (ang.).
  3. a b Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1
  4. a b c d e Ewald Gerhardt, Stefan Łukomski (tłum.), Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ​ISBN 83-7404-513-2
  5. a b c d e Kruchaweczka piluliformis (Bull.) Orton PD [dostęp 2013-09-18] .
  6. Grzybland. [dostęp 2013-09-18].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].
  8. Marek Snowarski, Atlas grzybów, Bielsko-Biała: wyd. Pascal, 2005, ​ISBN 83-7304-470-1
  9. Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, ​ISBN 978-83-258-0588-3​.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Kruchaweczka namakająca" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy