Krynica Morska


Na mapach: 54°22′57″N 19°26′40″E/54,382500 19,444444

Krynica Morska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Krynica Morska (niem. Kahlberg) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, na Mierzei Wiślanej, między Zatoką Gdańską a Zalewem Wiślanym, przy drodze wojewódzkiej nr 501[2]. Miejscowość turystyczna z portem morskim, czterema przystaniami morskimi i letnim kąpieliskiem.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 116,01 km²[3]. Krynica Morska stanowi 15,63% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Według danych z 2005 r. Krynica Morska ma obszar 102,04 km², w tym: użytki rolne 1%, użytki leśne 16%[4].

Przyroda | edytuj kod

Obszar lądowy Krynicy Morskiej jest w całości objęty Parkiem Krajobrazowym Mierzeja Wiślana. Funkcję uzupełniającą ochrony tego obszaru spełnia specjalny obszar ochrony siedlisk „Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana”. W zachodniej części Krynicy znajduje się rezerwat przyrody Buki Mierzei Wiślanej. Obszar morski gminy Krynica Morska jest objęty obszarem specjalnej ochrony ptaków „Zalew Wiślany”.

Demografia | edytuj kod

Dane z 31 grudnia 2006[5]:

Krynica Morska jest jednym z najmniejszych miast w Polsce. Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 1335 mieszkańców, co plasowało ją na ósmym miejscu w rankingu najmniejszych miast w Polsce[6]. Natomiast Krynica Morska jako gmina zajmuje pierwszą pozycję w rankingu najmniejszych gmin w kraju (tzn. jest to najmniejsza pod względem liczby mieszkańców gmina w Polsce)[7].

  • Piramida wieku mieszkańców Krynicy Morskiej w 2014 roku[1].


Historia | edytuj kod

Pierwsze potwierdzone osadnictwo na terenie dzisiejszej Krynicy Morskiej pochodzą z lat 1258–1282. Mówią one o miejscowości Lipa (Liep), której nazwa pochodziła od granicznego drzewa. Po 1309 roku Zakon Krzyżacki włączył Lipę w skład Komturii Elbląskiej[8]. Pod nazwą Kahlberg pierwszy raz wzmiankowana w roku 1424 na dokumencie Elbląskiego Komtura nadającego przywilej lokacyjny dla karczmy Mikołaja Wildenberga. Od 1466 należała do Gdańska[potrzebny przypis], po 1842 przeszła na własność Elbląga[9]. W tym czasie uruchomiono połączenia morskie z Elblągiem i Królewcem.

3 maja 1945 roku z miejscowości wyparto jednostki niemieckie. Dokonały tego oddziały 2 armii gwardyjskiej i 45 armii 3 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej[10].

Miejscowość znacznie rozbudowana po II wojnie światowej. Do końca 1972 roku Łysica należała do powiatu elbląskiego. Do 1954 była wsią w gminie Tolkmicko, w latach 1954–1958 stanowiła gromadę Łysica[11], a od 1959 – już jako Krynica Morska[12] – posiadała status osiedla[13]. 1 stycznia 1973, w następstwie kolejnej reformy gminnej znoszącej gromady i osiedla, Krynica Morska utraciła status osiedla, stając się wsią sołecką w reaktywowanej gminie Sztutowo w powiecie nowodworsko-gdańskim w woj. gdańskim[14][15]. Do funkcji administracyjnych Krynica Morska powróciła dopiero po ponad 18 latach, kiedy to 2 kwietnia 1991 z gminy Sztutowo wyłączono wsie Krynica Morska, Nowa Karczma i Przebrno, tworząc z nich miasto Krynica Morska[16] (obecnie jest to gmina miejska w powiecie nowodworskim w woj. pomorskim).

Nazwy miasta | edytuj kod

Tymczasowo po II wojnie światowej, w latach 1945–1947, stosowano nazwę Łysa Góra[17], będącą tłumaczeniem niemieckiej nazwy. W 1947 r. wprowadzono polską nazwę – Łysica, zastępując przedwojenną niemiecką – Kahlberg-Liep[18][19]. W 1958 r. ponowna zmiana nazwy na Krynica Morska[20].

  • Łeb – pierwotna nazwa słowiańska[potrzebny przypis]
  • W języku niem. Kahlenberge, Kaleberg, Kahlberg (Liep) w okresie przynależności do Gdańska oraz Królestwa Prus – forma w nawiasie „Liep” nawiązuje do nazwy Łeb.[potrzebny przypis]

Aktualna nazwa Krynica Morska odwołująca się do wyrazu ukraińskiego i regionalizmu południowopolskiego jest nazwą całkowicie obcą z punktu widzenia mowy rdzennych mieszkańców Pomorza[21].

Turystyka | edytuj kod

Miejscowość posiada pola biwakowe, kempingi, ośrodki wczasowe oraz hotele. W sezonie połączenie statkami żeglugi przybrzeżnej z Tolkmickiem, Elblągiem i Fromborkiem.

W Krynicy Morskiej zorganizowano letnie kąpielisko morskie o długości 1950 m, którego sezon kąpielowy ustalono od 24 czerwca do 31 sierpnia[22].

Lista turystycznych miejsc w Krynicy Morskiej:

Transport wodny | edytuj kod

Na terenie Krynicy Morskiej (gmina miejska) został utworzony port morski oraz 4 przystanie morskie:

Łodzie i kutry rybackie z tej miejscowości mają rejestrację „KRM lub Krm – [nr jednostki]”.

Bezpieczeństwo | edytuj kod

W Krynicy Morskiej znajduje się placówka Straży Granicznej (Morski Oddział Straży Granicznej), ochraniająca odcinek granicy z Federacją Rosyjską na Mierzei Wiślanej (obwód kaliningradzki).

Administracja | edytuj kod

Krynica Morska jest gminą miejską. Organem uchwałodawczym jest Rada Miejska w Krynicy Morskiej, składająca się z 15 radnych[28].

Burmistrzowie Krynicy Morskiej:

  • Krzysztof Swat (od 2014)[29]
  • Adam Włodzimierz Ostrowski (2006–2014)[30][31]
  • Andrzej Antoni Stępień (do 2006)[32]

Mieszkańcy Krynicy Morskiej wybierają radnych do sejmiku województwa z okręgu nr 5. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 25, senatora z okręgu nr 67, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1.

Władze gminy zostały wysoko ocenione w raporcie podsumowującym kadencję 2010-2014 opracowanym przez firmę Curulis. Krynica Morska zajęła pierwsze miejsce w kategorii gmin turystycznych o najwyższych zmianach w potencjale finansowym w latach 2010–2013[33].

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Krynica_Morska, w oparciu o dane GUS.
  2. Żuławy Wiślane. Mapa turystyczno-krajoznawcza. Skala 1:100 000. Gdańsk ; Warszawa: Demart, 2004. ISBN 83-89472-34-1.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. , 2011-08-10. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 12 XII 2006 r.). , 2006. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.). 
  6. ideo – www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Miasta najmniejsze pod względem liczby ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  7. ideo – www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Gminy o najmniejszej liczbie ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  8. S.M. Magdalena ŁucjaS.M.M.Ł. Krebs S.M. Magdalena ŁucjaS.M.M.Ł., Działalność Siostry Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Krynicy, Studia Warmińskie, Uniwersytet Warmińsko Mazurski, Braniewo 2000 .
  9. Kahlberg w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  10. „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 187.
  11. Uchwała Nr 15/III/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu elbląskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91).
  12. M.P. z 1958 r. nr 97, poz. 533
  13. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 324).
  14. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 324.
  15. Uchwała Nr XVIII/108/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie gdańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 20, Poz. 195).
  16. Dz.U. z 1991 r. nr 2, poz. 8.
  17. Mapa Polski 1:1000 000. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, Sztab Generalny, 1945.
  18. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. (M.P. z 1947 r. nr 111, poz. 719, s. 6).
  19. Arkusz 1682 Kahlberg-Liep. W: Topografische Karten (Meßtischblätter) 1:25 000. OKH/GStdH; Reichsamt für Landesaufnahme, 1944.
  20. Zarządzenie nr 254 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazwy i pisowni niektórych miejscowości (M.P. z 1958 r. nr 97, poz. 533).
  21. Źródło: „Nazwy Miast Pomorza Gdańskiego” wyd. Uniwersytetu Gdańskiego – 1999 ​ISBN 83-7017-860-X​, „Mierzeja Wiślana od XIII do połowy XV wieku (1454)” – 1995 Gdańsk – W. Długokęcki.
  22. Uchwała Nr XII/140/12 Rady Miejskiej w Krynicy Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 2173).
  23. Nabrzeże jachtowo-pasażerskie w Krynicy Morskiej – locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego.
  24. Nabrzeże rybacko-jachtowe w Krynicy Morskiej – locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego.
  25. Zarządzenie Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni Nr 2 z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia granicy lądowej dla morskiej przystani w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2012 r. poz. 1378).
  26. Zarządzenie Nr 5 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 14 grudnia 2010 r. ws. określenia granicy lądowej dla przystani morskiej „Leśniczówka” w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2011 r., Nr 13, poz. 350).
  27. Zarządzenie Nr 8 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 23 maja 2006 r. ws. określenia granicy lądowej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2006 r. Nr 62, poz. 1276).
  28. Zarządzenie Nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594).
  29. Wybory samorządowe 2014, Miasto Krynica Morska (pol.). [dostęp 2015-01-08].
  30. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 157, poz. 3150).
  31. Wybory Burmistrza – głosowanie ponowne – Krynica Morska. 2006. Państwowa Komisja Wyborcza.
  32. Wybory Burmistrza – głosowanie ponowne – Krynica Morska. 2002. Państwowa Komisja Wyborcza.
  33. Curulis: Raport – Podsumowanie kadencji 2010-2014. [dostęp 10.08.15].

Linki zewnętrzne | edytuj kod


Na podstawie artykułu: "Krynica Morska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy