Kryspinów


Na mapach: 50°02′45,9″N 19°47′54,7″E/50,046083 19,798528

Kryspinów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kryspinów (dawniej Śmierdząca[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, tuż przy zachodniej granicy Krakowa.

Wieś opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3]. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Zalew Na Piaskach zwany Kryspinowskim

Popularnym wśród krakowian miejscem wypoczynku są, powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[4], popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się w sąsiednim Budzyniu i Cholerzynie.

We wsi jest Jaskinia Kryspinowska[5] – jedna z największych jaskiń Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej[potrzebny przypis].

Spis treści

Części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Pierwsza informacja wymieniająca nazwę wsi pochodzi z roku 1311. Śmierdząca należała wtedy do dóbr opactwa tynieckiego. Władysław Łokietek, dokumentem z 21 grudnia odebrał sołtystwa we wsiach Śmierdząca i Kaszów niejakiemu Zudrmannowi z Pisar, karząc go w ten sposób za udział w buncie wójta Alberta i zwrócił je opactwu.

Nazwa Kryspinów pochodzi od imienia hrabiego Kryspina Żeleńskiego, który był właścicielem wsi na początku XIX wieku. Zmiana nazwy nastąpiła na przełomie 1897/98 roku.

W 1899 roku właścicielem był Jan Skirliński, członek Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie[8].

W latach 70. i 90. XX w. w Kryspinowie prowadzone były badania wykopaliskowe, które znacząco wpłynęły na naszą wiedzę na temat sytuacji kulturowej u schyłku okresu przedrzymskiego i wczesnorzymskiego w rejonie podkrakowskim. Badania te dotyczą cmentarzyska i osady. Cmentarzysko w Kryspinowie jest największą dotychczas odkrytą w zachodniej części Małopolski nekropolią kultury przeworskiej.[potrzebny przypis]

Początki osady w Kryspinowie sięgają prawdopodobnie wczesnej fazy późnego okresu lateńskiego, czyli pierwszej połowy I wieku p.n.e (grupa tyniecka). W tym czasie przeważa ceramika ręcznie lepiona, charakterystyczna dla kultury przeworskiej, ale występują też pojedyncze fragmenty malowanej ceramiki celtyckiej.

Zabytki | edytuj kod

Inne | edytuj kod

Krzyż przydrożny z rzeźbami, postawiony na przełomie XIX / XX wieku[10].

Infrastruktura i ekonomia | edytuj kod

Przez teren miejscowości przebiega IV obwodnica Krakowa w ciągu autostrady A4 (E40).

W Kryspinowie stacjonuje Zespół Ratownictwa Medycznego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego o symbolu S-11.

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 625 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
  2. Szlaki turystyczne Małopolski (pol.). PTTK Małopolska. [dostęp 2017-12-29].
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102 .
  4. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515
  5. Jaskinia Kryspinowska, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy .p?,
  6. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. GUS. Rejestr TERYT
  8. Czas 1899 nr 14
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30.
  10. MarianM. Kornecki MarianM., Sztuka sakralna, t. 1, Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993 (Natura i kultura w krajobrazie Jury) .
Na podstawie artykułu: "Kryspinów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy