Księgi prorockie Starego Testamentu


Księgi prorockie Starego Testamentu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Księgi prorockie – inaczej nazywane też profetycznymi. Jest to ostatni i największy zbiór spośród trzech części Starego Testamentu według podziału przyjętego w Septuagincie oraz Kościołach chrześcijańskich. Liczy 17 lub 18 ksiąg (w zależności czy w danym wydaniu Księgę Jeremiasza połączono z Lamentacjami).

Zbiór opisywany w niniejszym artykule nie jest tożsamy z częścią Biblii Hebrajskiej nazywaną Nebiim („Prorocy”). Do tego zbioru należą również niektóre z ksiąg historycznych (księgi Jozuego, Sędziów, Samuela i Królewskie), nie należą natomiast księgi Lamentacji i Daniela, w Biblii Hebrajskiej zaliczane do Ketubim („Pism”)[1].

Spis treści

Lista ksiąg prorockich | edytuj kod

W skład ksiąg prorockich Starego testamentu wchodzą:

Działania proroków | edytuj kod

Prorocy w Izraelu działali od najdawniejszych czasów. Mojżesz był pierwszym i najważniejszym z nich. Potem, w okresie sędziów i pierwszych królów, prorocy pojawiają się w Biblii regularnie, niektórzy przelotnie, inni – jak Eliasz i Elizeusz – nadając bieg wydarzeniom. Z wyjątkiem Mojżesza wiemy niewiele o naukach tych wczesnych proroków. Dopiero w ósmym wieku przekazy najpierw Amosa, a później Ozeasza zostały spisane w księgach, które przetrwały do dzisiaj. Prorocy pojawiali się przez ponad trzysta lat, działając od okresu przed wygnaniem i w czasie wygnania Izraela do Babilonu, a także po powrocie Izraelitów z niewoli. Nie wiadomo, czy prorocy sami pisali księgi, czy też księgi te zostały spisane przez ludzi, którzy proroków słuchali i zapamiętali ich słowa. Jedynie w przypadku proroka Jeremiasza istnieje pewność, że polecił on spisywać swe słowa sekretarzowi. Jednak podstawa proroctw to słowo mówione.

Prorocy – byli to wysłannicy Boga, tak identyfikujący się z przesłaniem Bożym, że mówiący często jakby w Jego imieniu: „Mówię wam". Byli oni świadomi faktu swego wybrania przez Boga[8]. i mówili z inspiracji Jego Ducha i słowa.

Autorstwo ksiąg prorockich | edytuj kod

Tradycyjnie autorstwo ksiąg prorockich przypisywano samym prorokom. Już Marcin Luter zwrócił jednak uwagę na ich nieuporządkowany charakter. Jak stwierdzał, prorocy „mają osobliwy sposób mówienia, który nie zachowuje porządku, lecz w swej drobiazgowości powoduje, że nie można ich pojąć ani usystematyzować” (WA XIX, 350, 13)[9]. Dlatego Luter uważał, że słowa prorockie zostały spisane przez skrybów, którzy słowa prorockie zebrali bez zachowania kolejności chronologicznej.

Hermann Gunkel sformułował pogląd, że księgi prorockie stanowią zbiory samodzielnych pod względem formy i treści jednostek literackich. Są one zrozumiałe same w sobie i wypowiedziane zostały w konkretnej sytuacji. Według współczesnej egzegezy historyczno-krytycznej wypowiedzi te były następnie przekazywane w formie literackiej lub pisemnej, a także uzupełniane o późniejsze dobro tradycji, mające na cele odniesienie prorockiego orędzia do zmieniającej się sytuacji. W redakcji ksiąg prorockich dużą rolę odegrać mogła tradycja deuteronomistyczna. Księgi prorockie nie są przy tym zupełnie pozbawione porządku – zostały one uporządkowane według ich formy lub treści, np. w zbiorach wypowiedzi przeciwko obcym narodom[10][11]. W odróżnieniu od powyższego poglądu, Erhard S. Gerstenberger uważa, że niemal całość ksiąg prorockich pochodzi z okresu Drugiej Świątyni, zawierając jedynie nieliczne elementy starszej tradycji[12]. Z podejściem historyczno-krytycznym polemikę podjęli zwolennicy analizy retorycznej, wskazując na specyficzne cechy poezji hebrajskiej i przekonując o starannej kompozycji tekstów biblijnych. Jakub Slawik zwraca jednak uwagę, że ta kompozycja mogła być dziełem zarówno pierwotnych autorów, jak i późniejszych redaktorów[13].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Upadek Jerozolimy, początek niewoli babilońskiej – 586 r. przed Chr.
  2. Według chronologii E.R. Thielego. Niektóre inne chronologie zawarte są w sekcji Królestwo Judy#Władcy.

Przypisy | edytuj kod

  1. Werner H. Schmidt: Wprowadzenie do Starego Testamentu. Bielsko-Biała: Augustana, 1997, s. 12–15. ISBN 83-85970-40-1.
  2. KSIĘGI PROROCKIE: Księga Izajasza (pol.). Biblia.info.pl. [dostęp 2015-08-30].
  3. Księgi prorockie: Księga Ozeasza (pol.). Biblia.info.pl. [dostęp 2015-08-30].
  4. Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu. s. 210.
  5. Księgi prorockie: Księga Habakuka (pol.). Biblia.info.pl. [dostęp 2015-08-30].
  6. Księgi prorockie: Księga Zachariasza (pol.). Biblia.info.pl. [dostęp 2015-08-30].
  7. Stanisław Hałas [w] Antoni Bednarek et al., aut. Maciej Abramowicz et al.: Encyklopedia Katolicka. T. 11: Lu An - "Maryawita". Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II., 2006, s. 941/942. ISBN 83-7306-300-5.
  8. (por. Iz 6, Jer 1, Ez 1-3)
  9. Werner H. Schmidt: Wprowadzenie do Starego Testamentu. Bielsko-Biała: Augustana, 1997, s. 148. ISBN 83-85970-40-1.
  10. Werner H. Schmidt: Wprowadzenie do Starego Testamentu. Bielsko-Biała: Augustana, 1997, s. 148–153. ISBN 83-85970-40-1.
  11. Antoon Schoors: The Kingdoms of Israel and Judah in the Eighth and Seventh Centuries B.C.E.. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2013, s. 150–154, seria: Biblical Encyclopedia. ISBN 978-1-58983-264-0.
  12. Erhard S. Gerstenberger: Israel in the Persian Period: The Fifth and Fourth Centuries B.C.E.. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2011, s. 209–210, seria: Biblical Encyclopedia. ISBN 978-1-58983-265-7.
  13. Jakub Slawik: Egzegeza Starego Testamentu. Wprowadzenie do metod egzegetycznych. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 2004, s. 167–168. ISBN 83-917541-3-8.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Księgi prorockie Starego Testamentu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy