Księstwa alodialne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów


Księstwa alodialne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Księstwa alodialne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów – niektóre magnackie kompleksy majątkowe, położone po 1569 r. na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego i ruskiej części Korony Królestwa Polskiego, dzierżone na mocy prawa książęcego przez właścicieli posiadających rodzime, terytorialne tytuły książęce i posiadające oficjalnie uznawaną nazwę "księstw".

Księstwa alodialne powstały jako nadania majątkowe czynione przez wielkich książąt litewskich w XIV i XV wieku na rzecz zasłużonych członków dynastii Giedyminowiczów, Rurykowiczów i innych litewskich i ruskich rodów bojarskich. Majątki te miały od początku przypisaną do siebie nazwę księstw, a ich właściciele tytuły książąt. Książęta dzierżyli te majątki dziedzicznie na mocy prawa książęcego. Posiadali zwierzchnictwo nad wszystkimi mieszkańcami danych księstw – łącznie ze szlachtą. Wszystkie tytuły i przywileje terytorialne księstw litewskich i ruskich zostały potwierdzone w akcie unii polsko-litewskiej w 1569 r. oraz w licznych późniejszych dokumentach państwowych Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Większość litewskich i ruskich księstw alodialnych przetrwała do III rozbioru, a niektóre z nich (jak największe Księstwo Słuckie) do XIX w.

Terytorialne tytuły książęce litewskie i ruskie jako jedyne tytuły arystokratyczne w I Rzeczypospolitej nie były nigdy krytykowane przez obrońców równości szlacheckiej. Radziwiłłowie na przykład byli uznawani książętami birżańskimi czy nieświeskimi, ale już nie książetami Świętego Cesarstwa Rzymskiego, ponieważ był to tytuł nadany przez obcego władcę.

Wykaz litewskich i ruskich księstw alodialnych w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów | edytuj kod

  • Księstwo Łohojskie – posiadane przez Czartoryskich i Tyszkiewiczów w XVI w. oraz Czartoryskich w XVIII w.

Bibliografia | edytuj kod

  • Mariusz Kowalski: Księstwa Rzeczypospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny, Polska Akademia Nauk, Warszawa 2013
Na podstawie artykułu: "Księstwa alodialne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy