Latania


Latania w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Latania (Latania Gaertn.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych czyli palm (Arecaceae). Obejmuje trzy gatunki[3][4][5][6]. Wszystkie są endemitami Maskarenów, przy czym w naturze są bardzo rzadkie. Latania sinolistna L. loddigesii zachowała się na pewno tylko na Round Island i być może bardzo nielicznie na Mauritiusie. Latania żółta L. verschaffeltii rośnie tylko na wyspie Rodrigues, a L. lontaroides na Reunionie[4]. Występują w wąwozach, na klifach nadmorskich, w zbiorowiskach sawanny z palmami[4].

Wszystkie trzy gatunki rozpowszechnione są w uprawie jako rośliny ozdobne[4]. Ich liście wykorzystywane są jako wachlarze, a pnie stanowią źródło drewna. Młode owoce opisywane są jako jadalne[4]. Z nasion i drewna tych palm ludność miejscowa sporządza amulety stosowane w praktykach leczniczych i magicznych znachorów i uzdrowicieli[7].

Nazwa rodzajowa powstała w wyniku latynizacji nazwy miejscowej latanier odnoszącej się do tych palm[4].

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Palmy średniej wielkości. Pnie wyrastają pojedynczo, są prosto wzniesione, szorstkie od blizn liściowych[4]. Zwykle bezbronne (bez kolców)[4][6].
Liście
Okazałe, zimotrwałe u młodych okazów, u starszych odpadające wraz z nasadami[4]. Pochwa liściowa wąska i asymetryczna, naga lub owłosiona. Ogonek liściowy tęgi i długi, na grzbiecie rynienkowato wgłębiony w pobliżu nasady, dalej spłaszczony. Gęsto owłosiony. Na końcu ogonka na stronie doosiowej krótka hastula, której brak po stronie odosiowej. Blaszka wachlarzowata (dłoniasto złożona), z blaszką rozdzielającą się do 1/3–1/2 promienia na pojedynczo zgięte i rozwidlone na końcach odcinki[6][4].
Kwiaty
Palmy dwupienne. Kwiatostany męskie i żeńskie wyrastają między liśćmi różnych okazów i są zupełnie odmienne. Męskie rozwijają się u nasady z krótkim i szerokim, u nasady rurkowatym liściem wspierającym. Na szypule rozwijają się 1, 2 lub więcej liści podkwiatostanowych z luźnymi pochwami otulającymi szypułę. Rozgałęzienia pierwszego rzędu kwiatostanu męskiego są krótkie, okryte podsadkami. Na końcach rozgałęziają się palczasto na kilka do kilkunastu dłuższych lub krótszych odgałęzień dalszych rzędów, kłosowatych, z ciasno ułożonymi, rurkowatymi przysadkami. W ich nasadach rozwijają się pojedyncze kwiaty męskie. Trzy listki zewnętrznego okółka okwiatu są zaokrąglone, w dole rurkowato zrośnięte, grubsze na końcach. Listki wewnętrznego okółka wyciągnięte, wystające z zagłębienia, w którym rozwija się kwiat. Pręcików jest 15–30 lub czasem więcej, ich nitki są krótkie. Kwiatostany żeńskie są słabiej rozgałęzione – jedynie na jedną lub dwie osie kwiatostanu, które są jednak szersze i dłuższe, z większymi liśćmi podkwiatostanowymi i przysadkami. W ich kątach rozwijają się pojedyncze, kulistawe kwiaty słupkowe, znacznie większe od męskich. Każdy wsparty jest dwoma, sztywnymi listkami podkwiatowymi. Listki okwiatu w obu okółkach podobne, zaokrąglone. Zalążnia jest kulistawa, trójkomorowa, na szczycie wyciągnięta w szyjkę słupka[4].
Owoce
Trójnasienne (rzadko z jednym lub dwoma nasionami) pestkowce. Egzokarp gładki, a mezokarp mięsisty. Endokarp (pestka) twardy, i głęboko rzeźbiony. Same nasiona gładkie[4][6].

Systematyka | edytuj kod

Rodzaj klasyfikowany jest do podplemienia Lataniinae Meisner (1842) zaliczanego do plemienia Borasseae Mart. (1837) i podrodziny Coryphoideae Griff. (1844) w obrębie arekowatych Arecaceae[6][8].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2020-04-17].
  2. a b c Hyphaene. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-04-17].
  3. a b Hyphaene Gaertn.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-01-20].
  4. a b c d e f g h i j k l Latania Comm. ex Juss.. W: PALMweb: Palms of the World Online [on-line]. [dostęp 2020-04-17].
  5. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 506. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. a b c d e K.Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. IV. Flowering Plants. Monocotyledons. Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin, Heidelberg: Springer, 1998, s. 335. ISBN 978-3-642-08378-5.
  7. a b c Jolanta i Karol Węglarscy: Użyteczne rośliny tropików. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 194-195. ISBN 978-83-61320-17-3.
  8. Genus: Latania Comm. ex Juss.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-04-17].
Na podstawie artykułu: "Latania" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy