Lech Krzyżaniak


Lech Krzyżaniak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lech Krzyżaniak (ur. 8 lutego 1940 r. w Wilkowie k. Szamotuł, zm. 10 lipca 2004 r. w Poznaniu[1]) – polski archeolog, wieloletni dyrektor muzeum archeologicznego w Poznaniu, uczestnik oraz organizator wielu wypraw archeologicznych na tereny Sudanu, Egiptu oraz Algierii.

Spis treści

Rys biograficzny | edytuj kod

Urodził się w rodzinie nauczyciela miejscowej szkoły. Uczęszczał do liceum ogólnokształcącego w Szamotułach, gdzie w 1957 roku zdał egzamin maturalny. Następnie podjął studia archeologiczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jego nauczycielami byli między innymi Wojciech Kóčka oraz Józef Kostrzewski. Studia ukończył w 1962 roku, broniąc pracę magisterską poświęconą cmentarzysku kultury łużyckiej z przełomu epoki brązu i żelaza w Biernatach k. Śremu. Jeszcze podczas studiów podjął pracę w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu, gdzie od 1982 roku do końca swojego życia pełnił funkcję dyrektora. Doktoryzował się w 1968 roku, pisząc pracę dotyczącą obrządku pogrzebowego kultury pomorskiej. W 1975 roku został doktorem habilitowanym, a w 1992 roku otrzymał tytuł profesora[1].

Przedmiot zainteresowań i działalność naukowa | edytuj kod

Początkowo interesował się archeologią Wielkopolski, jednak z czasem jego zainteresowania przeniosły się na tereny bardziej odległe[1]. Opublikował kilka artykułów poświęconych tematyce Ameryki Środkowej i Południowej. Nie udało się jednak zorganizować żadnej wyprawy na tamtejsze tereny, co stanowiło dla zwolennika archeologii eksploracyjnej problem w pogłębianiu zainteresowań[potrzebny przypis]. W 1965 roku pod przewodnictwem profesora Kazimierza Michałowskiego rozpoczął prace wykopaliskowe w Kom el-Dikka w Aleksandrii. Wyprawa do Afryki zapoczątkowała jego zainteresowanie tematyką archeologii śródziemnomorskiej i dziejami starożytnego Egiptu[1]. W 1966 r. m.in. z Stefanem Jakobielskim rozpoczął wieloletnie prace wykopaliskowe na terenach Sudanu. W 2002 roku wraz z Jakobielskim zostali uhonorowani przez ministra kultury Sudanu najwyższym oznaczeniem przyznawanym obcokrajowcom – Gwiazdą Dwóch Nilów II klasy[1]. Podczas wykopalisk w Sudanie kluczowym stało się dla niego zrozumienie dziejów tamtejszej cywilizacji w epoce neolitu. W 1972 r. zaczął prowadzić wykopaliska w Kadero, nieopodal Chartumu. W wyniku prowadzonych prac zostało odkryte cmentarzysko z okresu neolitu chartumskiego. Innym przedmiotem zainteresowania stały się tamtejsze ryty naskalne[1]. Od 1986 zaczął badania sztuki naskalnej w rejonie egipskich oaz Dachla[1]. W 1980 i 1981 prowadził również krótkie rekonesanse badawcze w Algierii, głównie badając ryty naskalne masywu Tassili[2]. Od 1978 do 1990 roku brał także udział w kierowanych przez profesora Dietricha Wildunga[3][1] wykopaliskach w Minszat Abu Omar w delcie Nilu[1], a w latach 1984-1988 był uczestnikiem prac w Kom el-Hisn w Egipcie[1].

W dorobku Krzyżaniaka znajduje się prawie 220 artykułów naukowych i popularnonaukowych. Znany jest także jako autor wielu książek archeologicznych, przede wszystkim traktujących o archeologii śródziemnomorskiej. Redagował także katalogi wystaw odbywających się w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu. Był przewodniczącym jednej z komisji Międzynarodowej Unii Nauk Pre- i Protohistorycznych oraz Rady Poznańskiego Towarzystwa Prehistorycznego. Z ramienia UNESCO był ekspertem ds. Muzeum Nubijskiego w Asuanie i Muzeum Cywilizacji Egipskiej w Kairze. Ponadto udzielał się jako członek wielu towarzystw naukowych oraz archeologicznych[1].

Wykładał na wielu światowych uniwersytetach, m.in. w St John’s College w Cambridge, University of Calgary czy na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Od 1995 roku prowadził wykłady z prehistorii północnej Afryki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Brał także udział w wielu konferencjach naukowych w Polsce oraz za granicą[1].

Działalność muzealna | edytuj kod

Jako pracownik, a później dyrektor Muzeum Archeologicznego w Poznaniu uczestniczył w przygotowaniu ponad 20 ekspozycji muzealnych. Wśród nich były zarówno niewielkie wystawy czasowe, jak również wystawy poświęcone archeologii śródziemnomorskiej, która stanowiła główny przedmiot jego późniejszych zainteresowań. Do najbardziej spektakularnych osiągnięć w dziedzinie muzealnictwa należy zaliczyć wystawy związane z problematyką starożytnego Egiptu. Dzięki znajomości z profesorem Wildungiem udało się sprowadzić do Poznania wiele zabytków z muzeów w Berlinie oraz Monachium. W ostatnich latach działalności, została otwarta wystawa poświęcona archeologii Sudanu. Dzięki wielu kontaktom nawiązanym podczas wypraw archeologicznych udało się sprowadzić wiele zabytków z Muzeum Narodowego w Sudanie[1]..

Został pochowany na Cmentarzu Miłostowo w Poznaniu[4].

Ważniejsze publikacje | edytuj kod

  • Early Farming Cultures on the Lower Nile. The Predynastic Period in Egypt (1977)
  • Egipt przed piramidami (1980)
  • Schyłek pradziejów w środkowym Sudanie (1992)

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m Lemiesz 2006 ↓.
  2. P. Polkowski. W Kotlinie Wielkiego Boga. O poznańskiej wyprawie w głąb algierskiej Sahary. „Archeologia Żywa”. 2 (72), s. 74-81, 2019. 
  3. P. Polkowski. W Kotlinie Wielkiego Boga. O poznańskiej wyprawie w głąb algierskiej Sahary. „Archeologia Żywa”. 2 (72), s. 75, 2019. 
  4. Lech Krzyżaniak – miejsce pochówku [dostęp 2019-02-04]

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Lech Krzyżaniak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy