Lechowie herbu Dołęga


Lechowie herbu Dołęga w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb Dołęga

Lechowie – starożytna polska rodzina szlachecka herbu Dołęga, która przez wieki była znaczącą rodziną na ziemi żytomierskiej w województwie kijowskim i w guberni wołyńskiej.

Historia | edytuj kod

Andrzej Trębacz Lech urodził się w połowie XI wieku. W książce Herby Rycerztwa Polskiego „ojca heraldyki polskiej” Bartosza Paprockiego (1584) odnotowano zasługi Andrzeja Trębacza Lecha dla króla Stefana Batorego[1]:

Pode Pskowem roku 1582, gdy już obaczyli dziurę w murze niemałą, którą przez dwa dni z dział strzelając pilnie uczynili, tam wszystko rycerstwo poczęło się do szturmu ochotnie napierać, niechcąc utraty próżnej prochów psować, którego o male być baczyli, a po insze do Polski daleko słać było, bo Ostrowa dobywając wiele go wypsowano. Owa na szczęście w jednę dziurę Polacy, do drugiej się Węgrzy obrócili. Tam ten Pieniążek kawaler, mając chorągiew białą, krzyż na niej, według zwyczaju rycerzów jerozolimskich, k’woli królowi panu swemu i sławie nieśmiertelnej, jako bywalszy prostym serca dodawając, wezbrał się przed nimi na mury do onej dziury. O czem słysząc w drugich rotach rycerstwo, chętliwie się z nim nagotowali. A tych ja tu imiona jako je wiedzieć mogę krótko wspomnię. A naprzód ci, którzy byli własnymi sługami króla jego mości: Stanisław Międzychocki i brat jego rodzony Łukasz. Wojciech Sobieski samotrzeć, Matyaszek i Czechowski słudzy jego. Marka Sobieskiego słudzy dwa. Drzemlik z domu Wręby. Gdeszyński Chrzysztof z domu Gozdawa. Pithowski z domu Nowina. Andrzej Trębacz Lech. Jan Kopaczowski postrzelon. Kłodnicki. Chodorowski. Stryjowski, słudzy jego dwa. Stanisław Słotwiński. Puszkarz.

Antoni Lech herbu Dołęga,[2] najstarszy dobrze udokumentowane przodek istniejącej rodziny, urodził się ok. 1640 r., za czasów Władysława IV Wazy. Syn Antoniego, Marcin Lech, urodził się ok. 1660 r. za panowania Jana II Kazimierza. Syn Marcina, Antoni Lech, urodził się ok. 1680 r.; w 1714 r. wraz z żoną Marią kupił za sumę 27 000 złotych od chorążego wojsk polskich Szymona Zajączkowskiego herbu Tarnawa część wsi Horoszek koło Żytomierza. W 1727 r. Antoni Lech otrzymał od ojca jego drugiej żony też część wsi Wołosów. Syn Antoniego, Stanisław Lech, urodził się w 1707 r.[3]

Syn Stanisława, Michał, urodził się w 1758 roku[4][2]. W małżeństwach z Barbarą i Roksaną miał trzech synów: Teodora, Stefana i Józefa.

Maciej Lech, syn Teodora i wnuk Stanisława, urodził się w 1838 r. w Gorbaczach i dorastał na Wołyniu w patriotycznym środowisku.[2] Po wybuchu powstania styczniowego dołączył się do młodzieży szlacheckiej biorącej udział w ruchu konspiracyjnym i walkach powstańczych na Wołyniu. Raniony w bitwie pod Moskalówką 17 maja 1863 r., został uwięziony i był przesłuchiwany przez naczelnika owruckiej Policji.[2][5] Za udział w powstaniu otrzymał karę pięciu lat ciężkich robót na Syberii. W 1868 r. został uwolniony, natomiast zabroniono mu powrotu do Wołynia; w końcu osiedlił się w Irkucku.[2][5] Na jego ślubie z Heleną Brydycką w 1871 r. był m.in. przyjaciel rodziny Józef Kalinowski, później karmelita i błogosławiony.[2][5] Maciej i Helena mieli czternaścioro dzieci. Po rewolucji bolszewickiej w 1921 r. Maciej wraz z rodziną postanowił wrócić do Polski, jednak zmarł podczas podróży w szpitalu w Moskwie.[5] Jako powstaniec styczniowy ma tablicę pamiątkową w Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[2].

Stanisław Walenty Lech, pierworodny syn Macieja i Heleny, urodził się w 1872 r. w Irkucku.[2] Po ślubie z Wierą Nowak teściem Stanisława był Borys Nowak, właściciel sklepu z damską odzieżą w prestiżowym kompleksie „Złoty róg” w Władywostoku. Pierwotnie Stanisław prowadził karierę wojskową, służąc jako podporucznik w jednostce w Słowiance. Później zajmował stanowiska: asesora kolegialnego w kancelarii generała-gubernatora Kraju Przymorskiego we Władywostoku; naczelnika powiatu Wysp Komandorskich (odpowiadającego stopniowi p. pułkownika armii); naczelnika powiatu pietropawłowskiego na Kamczatce podczas wojny rosyjsko-japońskiej oraz radcy kolegialnego (odpowiadającego stopniowi pułkownika) w Pietropawłowsku.[2] Po abdykacji cara Mikołaja II w 1917 r. Stanisław Lech ułatwił pokojowe przekazanie władzy w Pietropawłowsku komisarzowi i razem z rodziną odpłynął prawdopodobnie do Władywostoku. Wraz z rodziną został zabity w 1920 r. w Nikołajewsku nad Amurem[2][6].

Tytuły szlacheckie | edytuj kod

Od dawna Lechowie używali herbu Dołęga i posiadali wszystkie przywileje szlacheckie.[5] Teodor Lech został zatwierdzony w przywileju szlacheckim orzeczeniem Wołyńskiego Szlacheckiego Zgromadzenia Deputowanych w 1831 roku (pod nr 24), w 1832 roku (pod nr 1343 i 4701) i 1834 roku (pod nr 903). Dowody szlachectwa Lechów herbu Dołęga pojawiają się też w części szóstej Księgi Starożytnej Szlachty Guberni Wołyńskiej pod nr 114 (ok. 1890 roku)[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Bartosz Paprocki: Herby Rycerztwa Polskiego. Kraków: Maciej Garwolczyk, 1584, s. 512.
  2. a b c d e f g h i j Krysztof Sadurski. Dzieje Macieja Lecha i jego rodziny w latach 1838-1921. „Zesłaniec”. Nr 54, 2013. 
  3. Odpis metrykalny chrztu Stanisława informuje, że „Roku Pańskiego 1707, dnia 20 stycznia, ja brat Ildefons Jamiłowski, karmelita, ochrzciłem dziecko imieniem Stanisław, syna szlachetnych rodziców Antoniego i Marianny z Burowskich Lechów, prawych małżonków. Chrzestnymi byli szlachetny Józef Lech ze szlachetną Marianną Garbowską z Kuźnicy Załawska Załawia. Na dowód czego własną ręką podpisuję i pieczęć kościoła parafialnego Zakonu Karmelitańskiego w Olewsku kładę sic.”
  4. Odpis metrykalny chrztu Michała informuje, że „Roku Pańskiego 1758, dnia 24 kwietnia, ja brat Marian Jakubowicz, karmelita, ochrzciłem imieniem Michał syna szlachetnych Stanisława i Marianny z domu Targoniewna Lechów, prawych małżonków z Kuźnicy Załawskiej. Chrzestnymi byli szlachetny Jan Jakubowski za szlachetną Ewą Garbowską.”
  5. a b c d e Krysztof Sadurski. Bitwy Powstania Styczniowego - Moskalówka. „Zesłaniec”. Nr 74, 2018.
  6. C.B. Гаврилов. Naczalnik ujezda. „Krajewiedczeskije zapiski. Kamczackij Krajowyj Objediniennyj Muziej”, s. 156, 2011. 
  7. Derżawnyj Archiv Żytomirskoj Obłasti (DAŻO), fond 146, opis 1, dieło 343, s. 308-310.
Na podstawie artykułu: "Lechowie herbu Dołęga" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy