Leon Gallas


Leon Gallas w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Leon Stanisław Gallas ps. „Szpak–Noel” (ur. 22 marca 1889 w Siedliszowicach, zm. 13 marca 1946 w Krakowie) – polski działacz niepodległościowy, oficer Policji Państwowej, samorządowiec w II Rzeczypospolitej.

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 22 marca 1889 w Siedliszkowicach w powiecie tarnowskim[1][2]. Był synem Józefa i Ludwiki z domu Nogawieckiej, bratem Kazimierza (1885–1947)[3]. W 1909 ukończył siedem klas C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Tarnowie i uzyskał świadectwo dojrzałości[4][1][2]. Został absolwentem Politechniki Lwowskiej[1][2].

Od początku stycznia 1913 do końca lipca 1914 działał jako komendant tarnowskiego Związku Strzeleckiego[1][2]. Podczas I wojny światowej służył w szeregach c. i k. armii, walcząc w bitwie pod Kraśnikiem pod koniec sierpnia 1914[1][2]. U kresu wojny pod koniec października 1918 brał udział w rozbrajaniu Austriaków w Tarnowie[1][2]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pod koniec tego roku został dowódcą Straży dla Galicji i Śląska[1] W połowie listopada 1918 w stopniu porucznika był komendantem powiatowym w Tarnowie[5]. Wstąpił do Policji Państwowej. Od 1919 był p.o. komendantem powiatowym i miejskim w Białymstoku[6], następnie od 15 lutego 1920 komendantem Policji Państwowej miasta Lublina[7][8] oraz tamtejszym komisarzem rządu[1][2], w 1921 komendanta powiatowego w Kielcach[1], w 1926 komendanta miasta Krakowa[1][2], w 1926 w stopniu nadkomisarza był p.o. komendanta powiatu horochowskiego[9]. W 1929 działał jako oficer inspekcyjny na województwo lubelskie[1].

W późniejszych latach pracował w służbie administracji samorządowej. Pełnił urząd starosty: grodzkiego lwowskiego (1930), powiatu wrzesińskiego (1932–1934[10][11]), powiatu żydaczowskiego (przeniesiony na własną prośbę[12], od kwietnia 1934 w kolejnych latach)[13][14][15][1][2]. Równolegle pod koniec lat 30. pełnił funkcję kierownika Powiatowej Komisji Oświaty Pozaszkolnej[16].

Po wybuchu II wojny światowej od 18 września 1939 do 1943 działał na Węgrzech w Hatvan i Budapeszcie, gdzie funkcjonował w przedstawicielstwie rządu RP na uchodźstwie[1]. Dwa razy był aresztowany przez Gestapo w stolicy Węgier[1]. Od połowy 1943 powrócił do okupowanej Polski i działał w Okręgu Kraków Delegatury Rządu na Kraj[15][1]. Do 18 stycznia 1945 pełnił stanowisko naczelnika wydziału polityczno-społecznego[1][17]. Był aresztowany przez Niemców i osadzony w Więzieniu Montelupich[1][2]. Od stycznia 1945 był kierownikiem Wydziału Bezpieczeństwa Okręgu Krakowskiego Delegatury[2]. W 1945 został aresztowany przez sowietów został wywieziony w głąb Związku Radzieckiego[18][19][2].

Zmarł 13 marca 1946 w Krakowie w wieku 57 lat[15][20]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 18 marca 1946[15][2][20].

Był żonaty, miał córkę Janinę i syna Henryka, który podczas okupacji był dowódcą oddziału partyzanckiego[1][15].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Tadeusz Seweryn: Leon Gallas. krakowianie1939-56.mhk.pl. [dostęp 2017-03-18].
  2. a b c d e f g h i j k l m Robert Springwald: Leon Gallas. muzeum-ak.pl. [dostęp 2017-03-18].
  3. Kazimierz i Leon Gallas. wielcy.pl. [dostęp 2017-03-18].
  4. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Tarnowie za rok szkolny 1908/09. Tarnów: 1909, s. 70, 80.
  5. Marek Przeniosło. Żandarmeria w Galicji Zachodniej w początkach niepodległości (1918-1919). „Dzieje Najnowsze”. XL, s. 103, 2008. ISSN 0419-8824
  6. Włodzimierz Jarmolik: Naczelnik agentem – czystki w podlaskiej policji. poranny.pl, 2011-05-01. [dostęp 2017-03-18].
  7. Obwieszczenia urzędowe. Rozkazy. „Gazeta Policji Państwowej”, s. 6, nr 18 z 30 kwietnia 1920. 
  8. 20. Skład osobowy komendy Policji Państwowej Okręgu Lubelskiego z dn. 15 maja b.r.. „Dziennik Urzędowy Województwa Lubelskiego”, s. 12, nr 1 z 1 czerwca 1920. 
  9. Obsada personalna jednostek Policji Państwowej w roku 1926. policjapanstwowa.pl. [dostęp 2017-03-18].
  10. Ruch służbowy. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 8, s. 126, 14 maja 1932. 
  11. Marian Torzewski: Historia powiatu 1818-2011. wrzesnia.powiat.pl, 2013-07-25. [dostęp 2017-03-18].
  12. Kronika. Osobiste. „Orędownik Wrzesiński”, s. 4, nr 41 z 10 kwietnia 1934. 
  13. Żurawno buduje Dom Ludowy. „Wschód”, s. 11, nr 28 z 10 listopada 1936. 
  14. Wykaz kierowników wojewódzkich i powiatowych władz administracji ogólnej. Stan na 11.XI.1936 r.. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”, s. 4, nr 32 z 10 listopada 1936. 
  15. a b c d e f g h Leon Gallas. Nekrolog. „Dziennik Polski”, nr 75 z 16 marca 1946. 
  16. Powiat żydaczowski pod znakiem imponującej manifestacji polskości. „Gazeta Stryjska”, s. 1, nr 25 z 19 czerwca 1938. 
  17. Okręgowa Delegatura Rządu Kraków. dws-xip.pl. [dostęp 2017-03-18].
  18. TeodorT. Gąsiorowski TeodorT., Smiersz i NKWD w Polsce, Instytut Pamięci Narodowej, s. 46 .
  19. Leon Gallas. malopolskawiiwojnie.pl/i. [dostęp 2017-03-18]. za IPN Kr Kolekcja Komusińskiego, Ostrzeżenie z 5 VI 1945 r.
  20. a b Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Leon Gallas. rakowice.eu. [dostęp 2017-03-17].
  21. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
  22. Odznaczenia na terenie województwa stanisławowskiego. „Wschód. Prasowa Agencja Informacyjna”, s. 2, nr 1624 z 10 listopada 1937. 
Na podstawie artykułu: "Leon Gallas" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy