Lewin Brzeski


Na mapach: 50°44′59″N 17°37′08″E/50,749722 17,618889

Lewin Brzeski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lewin Brzeski (tuż po wojnie Lubień[2], niem. Löwen[3]), miasto w województwie opolskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Lewin Brzeski. Miasto jest położone na Nizinie Śląskiej nad Nysą Kłodzką.

Lewin uzyskał lokację miejską przed 1284 rokiem[4]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

Według danych z 30 czerwca 2008 r. miasto miało ponad 5812 mieszkańców[5].

Spis treści

Nazwa miasta | edytuj kod

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiej nazwy polowania – łowiectwa[6]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości (wówczas wsi) jako Łowic, podając jej znaczenie Jagerdorf – „wieś łowczych, myśliwych”[6].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w obecnej polskiej formie Lewin[7][8].

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku miasto wymienione jest pod nazwą Lewin[9].

Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele „Topographia” wydanym w 1650 r. podaje dwie zgermanizowane formy nazwy miejscowości: Löben oraz Löwen; podaje również dwie zniekształcone polskie nazwy Lewyn oraz Levin[10].

Historia | edytuj kod

Barokowy pałac z 1772 r. obecnie Gimnazjum Brama główna Kościół ewangelicki Ratusz

Powstanie osady było uwarunkowane położeniem w pobliżu przeprawy przez Nysę Kłodzką. Prawa miejskie w XIII w. za sprawą pierwszego właściciela, Bogusza z Pogorzeli, który w 1250 r. lokował miasto, potwierdzenie praw miejskich 1333 r. przez księcia Bolesława III z Brzegu.

Do 1675 r. miasto należało do księstwa legnicko-brzeskiego. Od 1329 r. jako lenno korony czeskiej. W latach 1526–1741 Lewin Brzeski był pod władaniem Habsburgów austriackich. Po tym okresie (w wyniku wojen śląskich) z większością Śląska przeszedł pod panowanie pruskie.

W XVIII w. do miasta przybyli Żydzi. W 1880 r. powstał tu cmentarz żydowski. Do 1937 r. w miejscowości mieszkało już tylko 30 Żydów.

W 1945 r. miasto zostało włączone do Polski. Dotychczasowa ludność miasta została wysiedlona do Niemiec.

Urodził się tu Alojzy Paweł Józekowski – żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, podpułkownik łączności, po szkoleniu dla cichociemnychw Wielkiej Brytanii.

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Lewina Brzeskiego w 2014 roku[1].


Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

  • układ urbanistyczny miasta z zachowanym średniowiecznym układem ulic
  • kościół ewangelicki pw. św. Piotra i Pawła, ul. Wojska Polskiego 5, z XIV wieku, XVI w., 1660 r.
  • mogiły żołnierskie W. P. na cmentarzu rzymskokatolickim.
  • ratusz, z 1837 r., XIX/XX r.
  • zespół pałacowy, z poł. XVIII w.
  • Pałac w Lewinie Brzeskim, barokowy z 1772 r., obecnie odrestaurowany
  • park
  • ogrodzenie z bramami
  • dom, ul. Kilińskiego 11 (d. 3), z poł. XIX w.
  • domy, ul. Kościuszki 3, 5, 9, 19
  • domy, ul. Matejki 5, 6, 8, 9, 10/10a (d. 12), 11, 12 (d. 14), z poł. XIX w.
  • domy, ul. Pocztowa 3, 5, z poł. XIX w.
  • domy w rynku, odrestaurowane: Rynek 2 (d. 3), 2 (d. 31), 3 (d. 4), 3 (d. 5), 4 (d. 6), 4 (d. 7), 5 (d. 8), 5 (d. 9), 6 (d. 10), 6 (d. 11), 7 (d. 12), 7 (d. 13), 8 (d. 14), 8 (d. 15), 12 (d. 20), 12 (d. 21), 13 (d. 22), 14 (d. 23), 15 (d. 24), 15 (d. 25), 17 (d. 29), 17 (d. 30), 18 (d. 32), 18 (d. 33), 21 (d. 38), 21 (d. 39), 22 (d. 40), 22a (d. 41), 23 (d. 42), 24 (d. 43), 26 (d. 45), 27 (d. 46), 27/28 (d. 44), z XIX w.
  • spichrz, z 1756 r.

inne zabytki:

Informacje ogólne | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lewin Brzeski (stacja kolejowa).

Miejscowość związana z okolicznym rolnictwem. W okolicy znajduje się 5 akwenów po żwirowniach, które są dużą atrakcją rekreacyjną. Woda jest bardzo czysta. W mieście i okolicach znajduje się wiele zabytków.

W Lewinie Brzeskim zaczyna się oraz kończy gminny szlak rowerowy o (rzekomej) długości 81 km.

Miasto leży przy głównym szlaku kolejowym WrocławKatowice/Lubliniec, pomiędzy autostradą A4 a drogą krajową nr 94 OpoleWrocław.

KS Olimpia Lewin Brzeski | edytuj kod

Klub piłkarski z siedzibą w Lewinie Brzeskim, założony w 1947 r. Aktualnie występuje w IV lidze opolskiej w piłce nożnej.

  • pełna nazwa: Klub Sportowy Olimpia Lewin Brzeski
  • rok założenia: 16 czerwca 1947 r.
  • barwy klubowe: biało-żółto-niebieskie
  • adres: ul. Powstańców Śląskich 49, 49-340 Lewin Brzeski
  • stadion: Stadion im. Mieczysława Kawiaka
pojemność: 3500 (1500 miejsc siedzących) oświetlenie: brak wymiary boiska: 110 m x 69 m
  • prezes: Jacek Kieroński
  • trener: Andrzej Polak[13]
  • autor herbu: Jakub Malicki

Sukcesy:

  • Awans do 4 ligi w 2008 r. (1 miejsce)
  • 6 miejsce w IV lidze w 2009 r.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół Wniebowzięcia NMP

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Lewin Brzeski polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w 1945 r.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 46-47.
  5. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  6. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 11.
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  8. H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
  9. Georg Korn, Breslauer Urkundenbuch, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
  10. Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae, Merian, Frankfurt am Main 1650, s. 159.
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 11-13. [dostęp 22.11.2012].
  12. Michał Zalewski: Marmurowy krzyż w Lewinie Brzeskim. Kapliczki, figury i krzyże przydrożne. [dostęp 2016-06-14].
  13. Andrzej Polak trenerem Olimpii Lewin Brzeski. [dostęp 3 marca 2013].
  14. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-10] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Lewin Brzeski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy