Linia kolejowa nr 4


Linia kolejowa nr 4 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Linia kolejowa nr 4 Grodzisk MazowieckiZawiercie, Centralna Magistrala Kolejowa (CMK) – linia kolejowa o długości 223,824 km, przebiegająca przez województwa mazowieckie, łódzkie, świętokrzyskie i śląskie. Linię wybudowano w latach 1971–1977.

Linia jest linią magistralną, prawie w całości dwutorową[1], normalnotorową, zelektryfikowaną[5] o znaczeniu państwowym[6] i europejskim – jako część linii E 65[7].

Spis treści

Przebieg | edytuj kod

Linia rozpoczyna się na stacji Grodzisk Mazowiecki i do przystanku Jaktorów biegnie równolegle z linią kolejową nr 1 Warszawa Centralna – Katowice po jej północnej stronie. Za przystankiem Jaktorów linia nr 4 przebiega nad linią nr 1 i odgałęzia się na południe. Dalej linia przecina drogę krajową nr 50, linię kolejową nr 12 Skierniewice – Łuków (na którą można wjechać ze stacji Szeligi) oraz drogę ekspresową S8. Następnie linia przecina rzekę Pilicę, drogę krajową nr 48 i linię kolejową nr 22 Tomaszów Mazowiecki – Radom (na którą można wjechać ze stacji Idzikowice).

W okolicy Opoczna linia przebiega nad linią kolejową nr 25 Łódź Kaliska – Dębica (bez możliwości wjazdu na nią) oraz przecina drogę krajową nr 12. W dalszej części linia przecina drogi krajowe nr 74 i 42. W okolicy Włoszczowy linia przebiega nad linią kolejową nr 61 Kielce – Fosowskie (na którą można wjechać ze stacji Włoszczowa Północ i posterunku odgałęźnego Knapówka, co zapewnia połączenie CMK z Częstochową, Opolem i Wrocławiem oraz linią kolejową E 30).

Dalej CMK przecina linię kolejową nr 64 Kozłów – Koniecpol (na którą można wjechać ze stacji Psary) oraz drogę krajową nr 46. Za drogą nr 46 linia zmienia kierunek z południowego na zachodni i biegnie w tym kierunku aż do okolic Myszkowa, gdzie ponownie skręca na południe. Od okolic przystanku Myszków Mrzygłód do końcowej stacji Zawiercie linia biegnie równolegle z linią nr 1 (tory linii nr 4 są po stronie zewnętrznej, a linii nr 1 po stronie wewnętrznej)[8].

Linia przebiega przez województwa mazowieckie, łódzkie, świętokrzyskie i śląskie[8].

Linia podzielona jest na 4 odcinki[9]:

Charakterystyka techniczna | edytuj kod

Prędkości maksymalne dla EZT

Geometria linii, sieć trakcyjna, nawierzchnia kolejowa i rozjazdy są dostosowane do prędkości 250 km/h, zasilanie do 220 km/h, a obiekty inżynierskie są przebudowywane dla prędkości 300 km/h[10][11][12]. Linia wyposażona jest w czterostawną dwukierunkową samoczynną blokadę liniową[13] oraz system ETCS poziomu 1 w km 3,500–78,516 i 155,075–222,699[14]. Według stanu z 10 grudnia 2019 (aktualizacja 7 kwietnia 2020) obowiązują następujące prędkości maksymalne dla pociągów[15]:

Według stanu z 7 lipca 2015 cała linia jest klasy D3, z wyjątkiem odcinka pomiędzy kilometrem 123,200 a 212,200, który jest klasy D4. Oznacza to, że maksymalny nacisk na oś wynosi 22,5 t[16].

Według stanu z 1 czerwca 2015 sieć trakcyjna, w zależności od odcinka, jest przystosowana do prędkości maksymalnej od 160 do 200 km/h, obciążalność prądowa wynosi od 1725 do 2540 A, a minimalna odległość pomiędzy odbierakami prądu wynosi 20 m lub jest dowolna[17].

Infrastruktura | edytuj kod

Rozgałęzienia | edytuj kod

Zjazd na łącznicę nr 575 prowadzącą do linii nr 12

Punkty eksploatacyjne | edytuj kod

Na linii znajduje się 14 punktów eksploatacyjnych: 11 stacji kolejowych i 3 posterunki odgałęźne[18].

Historia | edytuj kod

Projektowanie i budowa | edytuj kod

Centralna Magistrala Kolejowa została zaprojektowana w latach 1970–1971 i już podczas projektowania planowano dostosować ją do prędkości 200 – 250 km/h, stąd zastosowano odpowiednio duże promienie łuków – 4000 m – oraz odpowiednio dużą odległość pomiędzy osiami torów – 4,5 m[28].

Linia została wybudowana w latach 1971–1977, a w latach 1979–1980 całkowicie zelektryfikowano oba tory i zakończono budowę jej pierwotnej wersji[28]. W latach 1985–1986 linia została wyposażona w czterostawną dwukierunkową samoczynną blokadę liniową[13].

W latach 70. planowano wydłużenie linii CMK w kierunku północnym. Zakładano przebieg trasy od stacji Korytów przez WyszogródPłockBrodnicę do Gdańska, z możliwym odgałęzieniem do Olsztyna. Do realizacji tych planów nigdy nie doszło[29].

W pierwszym okresie jej eksploatacji jeździły nią wyłącznie pociągi towarowe, głównie z węglem[28].

Pierwsze pociągi pasażerskie | edytuj kod

3 czerwca 1984 wraz z wejściem w życie rozkładu jazdy na lata 1984/1985 na linii rozpoczęły kursowanie dwie pary pociągów ekspresowych: Górnik Warszawa – Gliwice oraz Krakus Warszawa – Kraków. Prędkość maksymalna tych pociągów po raz pierwszy w historii polskich kolei wynosiła 140 km/h. Wcześniej, od 1972 roku, największa prędkość rozkładowa w Polsce wynosiła 130 km/h i dotyczyła niektórych odcinków na trasie E 20 Warszawa – Poznań. Dzięki wprowadzeniu ekspresów na CMK doszło do znacznego skrócenia czasów jazdy, w zależności od relacji wynoszących 65 – 87 min (patrz tabela poniżej). W kolejnych rozkładach jazdy czasy te były skracane po kilka minut[30].

Podwyższenie prędkości do 160 km/h | edytuj kod

Od 29 maja 1988 na CMK zaczęły kursować pierwsze pociągi z prędkością 160 km/h. Podobnie jak 4 lata wcześniej były to ekspresy Górnik i Krakus. Pociągi prowadzone były 2 lokomotywami EP05 lub jedną EP09. Czasy jazdy wynosiły odpowiednio[30]:

  • Warszawa – Katowice – 2 h 42 min,
  • Warszawa – Kraków – 2 h 45 min.

W kolejnych latach czasy przejazdu tych odcinków oscylowały w granicach 2 godziny 40 minut do 2 godziny 50 minut. Rekordowe czasy przejazdu przy prędkości maksymalnej 160 km/h osiągnięto w rozkładzie jazdy 2009/2010[30]:

  • InterCity Kościuszko pokonywał odcinek Warszawa – Kraków w czasie 2 godziny 28 minut (bez postojów),
  • EuroCity Praha i Sobieski pokonywały odcinek Warszawa – Katowice w czasie 2 godziny 23 minuty (z jednym postojem).

Uzyskanie tak dobrych czasów jazdy było możliwe dzięki minimalnej liczbie postojów oraz małej rezerwie czasowej wynoszącej 5-6 minut na całą trasę. W kolejnych latach ze względu na wzmożone prace modernizacyjne czasy oscylowały w granicach 2 godziny 40 minut do ponad 3 godziny[30].

Modernizacja | edytuj kod

Most na Pilicy w trakcie modernizacji w lutym 2015 Posterunek Biała Rawska w trakcie modernizacji w sierpniu 2016 Tymczasowy posterunek Pilica

Pierwsze prace wystartowały już w 1993 roku, kiedy to rozpoczęto modernizację torów głównych szlakowych, w ramach której zastosowano podkłady strunobetonowe, przytwierdzenia sprężyste oraz najnowocześniejsze wówczas maszyny do wymiany podtorza i nawierzchni. Do 2001 roku zmodernizowano w taki sposób odcinek ZawierciePsary[28].

Od roku 2000 zaczęto eksperymentalnie przebudowywać stację Psary w celu jej dostosowania do prędkości 200-250 km/h, montując zarówno rozjazdy z ruchomymi dziobami krzyżownic (pierwsze w Polsce), jak i zupełnie nowe rozjazdy sieciowe (gdzie pantograf przy jeździe na wprost nie styka się z przewodami w kierunku zwrotnym) i komputerowe systemy sterowania[28].

Na 7-kilometrowym odcinku Psary – Góra Włodowska w torze nr 1 zamontowano zupełnie nową sieć trakcyjną, zaprojektowaną i wykonaną przez polskich inżynierów i dostosowaną do ruchu z prędkością 250 km/h przy zasilaniu 3 kV prądem stałym. Taką sieć montowano również na wszystkich modernizowanych później odcinkach. Jest to sieć ciężka o dwóch linkach nośnych i dwóch przewodach jezdnych o całkowitym przekroju 440 mm² i specjalnej kompozycji miedzi z innymi dodatkami, aby przenosić obciążenia prądowe do 3200 A[28].

W podobnym zakresie jak stacja Psary w następnych latach zostały zmodernizowane stacje Góra Włodowska, Korytów (rozjazdy bez ruchomych dziobów krzyżownic) oraz posterunek odgałęźny Knapówka[28].

W 2009 roku na CMK rozpoczęła się instalacja systemu ETCS poziomu 1; budowa tego systemu wiązała się m.in. z instalacją około 1200 balis torowych oraz około 20 km przewodów[31]. Od 26 września do 1 października 2011 jedna z lokomotyw EU44 należąca do PKP Intercity została wykorzystana do testów tego systemu[32]. 21 listopada 2013 prezes Urzędu Transportu Kolejowego zezwolił na jego eksploatację[33].

W latach 2010-2014 zmodernizowano odcinek Włoszczowa Płn. – Olszamowice, ale bez obu stacji. Wymieniono sieć trakcyjną, wyremontowano wszystkie obiekty inżynierskie, punktowo wzmocniono podtorze (w tym metodą palowania) oraz wybudowano trzy nowe wiadukty drogowe w miejsce dotychczasowych przejazdów kolejowo-drogowych oraz zakontraktowano budowę kilku następnych. Nieco później rozpoczęto modernizację 80 km północnego fragmentu linii od Grodziska Mazowieckiego do Idzikowic (poza zmodernizowaną już stacją Korytów), tym razem z prawie wszystkimi stacjami tj. Szeligi, Strzałki i podg. Biała Rawska, ale bez stacji Idzikowice, która jest bardziej rozbudowana niż inne, przez co jej przebudowa jest droższa[28].

Od 16 listopada 2013 do 8 grudnia 2013 (w dni wolne) trwały na linii nr 4 testy składów ED250 Pendolino, podczas których kilkukrotnie bito rekord prędkości oraz przetestowano poprawność działania różnych systemów, w tym ETCS[34][35].

W grudniu 2014, żeby ograniczyć utrudnienia związane z modernizacją mostu na Pilicy, otwarto dodatkowy, tymczasowy posterunek odgałęźny Pilica, dzięki czemu jednotorowy odcinek skrócił się z 23 do 10 km[36].

Dodatkowe perony, posterunki i łącznica | edytuj kod

Pociąg PKP Intercity przejeżdżający bez zatrzymania przez stację Włoszczowa Północ

W marcu 2006 rozpoczęto budowę peronu pasażerskiego na stacji Włoszczowa Północ. 16 października 2006 zaczęły zatrzymywać się tam pociągi PKP Intercity (TLK i Ex)[37], 5 czerwca 2009 pociągi Interregio Przewozów Regionalnych[38], a 15 grudnia 2014 Express InterCity Premium PKP IC[39]. Na początku listopada 2016 PKP PLK podpisała z przedsiębiorstwem Trakcja PRKiI umowa na modernizację stacji Włoszczowa Północ połączoną z dobudową drugiego peronu oraz dostosowaniem jej do budowy w przyszłości łącznicy nr 582 Czarnca – Włoszczowa Płn[40]. 11 sierpnia 2017 otwarto nowy peron[41].

14 grudnia 2014 otwarto peron na stacji Opoczno Południe[42]. Prace budowlane rozpoczęły się wiosną 2014. Oddano do użytku jednokrawędziowy peron o długości 300 m i wysokości 76 cm. Oprócz tego zabudowana została wiata przystankowa, oświetlenie, a SRK zostało przebudowane tak, by nie kolidowało z istnieniem krawędzi peronowej[43]. 16 maja 2017 PKP PLK podpisały umowę z przedsiębiorstwem Porr Polska Construcion na modernizację stacji połączoną z dobudową drugiego peronu[44].

11 sierpnia 2017 uruchomiono posterunek odgałęźny Pilichowice pomiędzy stacjami Opoczno Południe i Olszamowice[41].

29 grudnia 2017 PKP PLK podpisało z przedsiębiorstwem ZUE umowę na zaprojektowanie i budowę łącznicy pomiędzy Czarncą a Włoszczową Północną, umożliwiającej wjazd na CMK w stronę północną od Kielc[45].

Podwyższenie prędkości do 200 km/h | edytuj kod

14 grudnia 2014 ED250 Pendolino rozpoczęły planowe kursowanie z prędkością 200 km/h na odcinku Zawiercie-Olszamowice. Polska stała się pierwszym krajem spośród państw należących od 2004 roku do Unii Europejskiej, gdzie wprowadzano większą prędkość pociągów niż 160 km/h[46]. Prędkość maksymalną wynoszącą 200 km/h wprowadzono na odcinku od km 125,200 do km 212,200 (czyli na szlaku OlszamowiceZawiercie) z wyłączeniem km 151,900–155,430 (stacja Włoszczowa Północ) oraz km 142,850–149,500 (znajdują się tam przejazdy w poziomie szyn). Łączna długość odcinków z dozwoloną prędkością 200 km/h wynosiła 76,820 km[13].

12 marca 2017 rozpoczęły się prace modernizacyjne na stacjach Olszamowice i Włoszczowa Północ, w związku z czym skrócono odcinek z dopuszczoną prędkością 200 km/h do 58 km (km 156,496–214,800)[47].

10 grudnia 2017 na odcinku Grodzisk Mazowiecki – Idzikowice (80 km) wprowadzono prędkość 200 km/h[48].

PKP PLK ogłosiły w 2018, że planują podwyższenie prędkości na całej linii kolejowej CMK do 230 km/h[49].

Eksploatacja linii | edytuj kod

Ruch pociągów pasażerskich | edytuj kod

ED250 przejeżdżający przez stację Strzałki

CMK wykorzystywana jest przede wszystkim przez pociągi dalekobieżne łączące Warszawę z Krakowem, Katowicami i Wrocławiem[28]. Pociągi pasażerskie uruchamiane są przez PKP Intercity oraz Polregio (na fragmencie linii)[28][50].

Według rozkładu jazdy 2016/2017 na CMK pociągi pasażerskie zatrzymują się na stacjach:

Od 5 czerwca 2009 do 13 czerwca 2015 po linii kursowały również pociągi Interregio Przewozów Regionalnych[54][55], a od 12 grudnia 2015 do 9 lipca 2017 również pociąg Dragon Kolei Mazowieckich[56][57].

Ruch pociągów towarowych | edytuj kod

PKP PLK w grudniu 2013 wprowadziły ograniczenie – po linii nie mogą jeździć pociągi z prędkościami poniżej 120 km/h. Według rzecznika PKP PLK ograniczenie to ma charakter czysto eksploatacyjny i wiąże się z dostosowaniem linii nr 4 do prędkości powyżej 160 km/h. Odpowiednia profilacja torów na liniach przygotowanych do takich prędkości sprawia, że pociągi jadące wolniej niż 120 km/h powodują nadmierne zużywanie infrastruktury[58].

Przed wprowadzeniem tego ograniczenia po linii jeździło około 15 pociągów towarowych dziennie, przewożących kilka milionów ton ładunków rocznie[59].

Testy taboru | edytuj kod

Tablica upamiętniająca jeden z rekordów

Centralną Magistralę Kolejową cechują bardzo dobre warunki techniczne, w związku z czym jest ona wykorzystywana do testów nowego taboru. Testowano tutaj m.in. EZT: 19WE[60], 31WE[61], ED74[62], EN75[63], ED161[64], ED250[65] czy ETR460[66], jak również lokomotywy: EU43[67], EU44[68], Vectron MS[69] oraz wagony 154A z wózkami 25ANa[67].

Na CMK zostały pobite wszystkie rekordy Polski po 1968 roku, kiedy to po raz ostatni na linii kolejowej nr 3 lokomotywa EU05-29 przekroczyła barierę 174 km/h[70].

Uwagi | edytuj kod

  1. Dojazd przez łącznicę nr 575
  2. Dojazd przez łącznicę nr 573 i 574
  3. Dojazd przez łącznicę nr 572
  4. Dojazd przez łącznicę nr 571
  5. Dojazd przez łącznicę nr 570

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Id-12 (D29) Wykaz linii (pol.). plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-14].
  2. Wykaz maksymalnych prędkości - składy wagonowe. plk-sa.pl, 2017-12-10. [dostęp 2017-12-10].
  3. Wykaz maksymalnych prędkości - autobusy szynowe i EZT. plk-sa.pl, 2017-12-10. [dostęp 2017-12-10].
  4. Wykaz maksymalnych prędkości – pociągi towarowe. plk-sa.pl, 2017-12-10. [dostęp 2017-12-10].
  5. Wykaz linii Id-12 (D-29). plk-sa.pl, 2016-12-30. s. 118. [dostęp 2017-02-12].
  6. Dz.U. z 2019 r. poz. 552
  7. PKP PLK RAPORT 2013 (pol.). plk-sa.pl. s. 25. [dostęp 2015-08-13].
  8. a b c Mapy ogólne. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2014. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2014, s. E8, E9, F8, F9, G7 i G8. ISBN 978-83-63652-12-8. (pol.)
  9. Wykaz linii Id-12 (D-29). plk-sa.pl, 2016-12-30. s. 63. [dostęp 2017-02-12].
  10. Jaka prędkość maksymalna na CMK? (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-03-27. [dostęp 2013-03-27].
  11. Pierwsze rozjazdy na 250 km/h dotarły na CMK (pol.). kurier-kolejowy.pl, 2014-12-15. [dostęp 2014-12-16].
  12. PKP Energetyka: zakończono 70 proc. programu MUZ-a (pol.). kurier-kolejowy.pl, 2015-01-19. [dostęp 2015-01-20].
  13. a b c Andrzej Massel. Dostosowanie Centralnej Magistrali Kolejowej do dużych prędkości jazdy. „Technika Transportu Szynowego”. 4/2015. s. 47-52. 
  14. Wykaz linii kolejowych, które są wyposażone w urzadzenia systemu ETCS. plk-sa.pl, 2017-12-04. [dostęp 2018-01-02].
  15. Regulamin sieci 2019/2020 - PKP Polskie Linie Kolejowe S.A, www.plk-sa.pl [dostęp 2020-04-13]  (pol.).
  16. Klasy linii (pol.). plk-sa.pl, 2015-07-07. s. 1 i 2. [dostęp 2015-08-04].
  17. Wykaz parametrów sieci trakcyjnej (pol.). plk-sa.pl, 2015-06-01. s. 3. [dostęp 2015-08-04].
  18. a b c Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. plk-sa.pl, 2017-06-29. [dostęp 2017-09-16].
  19. a b c d e f g h i j k l m Wykaz peronów przy liniach kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.. plk-sa.pl, 2017-10-05. [dostęp 2017-10-24].
  20. Schemat linii kolejowych. mazowieckie.com.pl. [dostęp 2013-12-13].
  21. Wykaz ogólnodostępnych torów ładunkowych z przyległym placem lub rampą będących w zarządzie PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. do wykonywania czynności ładunkowych (pol.). plk-sa.pl, 2014-09-30. s. 4. [dostęp 2014-11-03].
  22. a b c d Wykaz odległości do terminali towarowych, punktów zaopatrzenia w paliwo, torów postojowych i punktów utrzymania pojazdów kolejowych (pol.). plk-sa.pl, 2014-03-10. s. 9, 12, 36. [dostęp 2014-11-03].
  23. Przewozy Regionalne inwestują w zaplecze w Idzikowicach. rynek-kolejowy.pl, 2014-02-24. [dostęp 2014-02-24].
  24. Kasy biletowe. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-09-06].
  25. Biletomaty Kolei Śląskich | Koleje Śląskie - regionalny przewoźnik kolejowy. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-09-06].
  26. Wi-Fi-tamy na dworcach w Polsce (pol.). pkpsa.pl. [dostęp 2014-11-06].
  27. Indeks stacji, przystanków osobowych, posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4. (pol.)
  28. a b c d e f g h i j Robert Wyszyński. CMK i Pendolino – modernizacja jako przykład symbiozy (cz. I). „Rynek Kolejowy”. 8-9/2014. s. 50-53 (pol.). 
  29. Jan Raczyński, Andrzej Massel. Uwarunkowania społeczne i gospodarcze rozwoju kolei dużych prędkości w Polsce. „Technika Transportu Szynowego, szybkiekoleje.org.pl”. s. 6 (30) (pol.). [dostęp 2013-10-06]. 
  30. a b c d e Robert Wyszyński. Pendolino – jakie czasy jazdy? (cz. I). „Rynek Kolejowy”. 10/2013, s. 80-83. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „TOR” Spółka z o.o.. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  31. PKP PLK: ETCS umożliwi skrócenie podróży z Warszawy do Krakowa albo do Katowic (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-29. [dostęp 2013-12-02].
  32. Trwają testy ETCS na CMK (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2011-09-30. [dostęp 2012-12-24].
  33. Prezes UTK wydał pierwsze w Polsce zezwolenia dla ETCS (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-22. [dostęp 2013-11-22].
  34. Pendolino osiągnęło na CMK 242 km/h (pol.). kurier-kolejowy.pl, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-18].
  35. Testy dynamiczne Pendolino zakończone. inforail.pl, 2013-12-09. [dostęp 2013-12-10].
  36. Karol Trammer. Tymczasowy posterunek skrócił wąskie gardło. „Z Biegiem Szyn”. 1 (75) styczeń-luty 2015. s. 2. Warszawa. ISSN 1896-4079
  37. Włoszczowa Północna – najsławniejszy peron w Polsce (pol.). inforail.pl, 2006-11-05. [dostęp 2015-02-17].
  38. Kraków: Ruszył interREGIO do Warszawy (pol.). inforail.pl, 2009-06-09. [dostęp 2015-02-17].
  39. Pierwsze Pendolino we Włoszczowie Północ (pol.). tirynatory.pl, 2014-12-14. [dostęp 2015-08-19].
  40. Trakcja PRKiI zmodernizuje Włoszczowę Północ. rynek-kolejowy.pl, 2016-11-08. [dostęp 2016-11-08].
  41. a b Pociągi wróciły na Centralną Magistralę Kolejową. rynek-kolejowy.pl, 2017-08-11. [dostęp 2017-10-24].
  42. Opoczno ma przystanek na CMK (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2014-12-16. [dostęp 2015-03-03].
  43. Andrzej Wdowski: Stacja kolejowa Opoczno Południe ma być gotowa w grudniu 2014 roku. Dziennik Łódzki, 4 lutego 2013. [dostęp 23 lipca 2015].
  44. Drugie perony na stacjach Opoczno Południe i Włoszczowa Południe. inforail.pl, 2017-05-17. [dostęp 2017-05-19].
  45. Będzie łącznik między Kielcami a CMK (Czarnca-Włoszczowa Północ). inforail.pl, 2017-12-29. [dostęp 2017-12-29].
  46. Pierwszy dzień z Pendolino (pol.). rynek-kolejowy.pl. [dostęp 2014-12-14].
  47. Prędkość na odcinku CMK ograniczona z 200 do 160 km/h. Na pięć lat. rynek-kolejowy.pl, 2017-03-20. [dostęp 2017-03-21].
  48. Od dziś obowiązuje rozkład jazdy pociągów 2017/2018 (pol.). kurier-kolejowy.pl, 2017-10-12. [dostęp 2017-10-12].
  49. CMK: Prędkość rekordowa, ale czasy przejazdu nie - Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-02-13] .
  50. Jakub Madrjas: Pierwszy kurs „Dragona” (pol.). opoczno.info, 2015-12-19. [dostęp 2015-12-21].
  51. Opoczno Południe w internetowym rozkładzie jazdy PKP – rozklad-pkp.pl (odjazdy)
  52. Włoszczowa Północ w internetowym rozkładzie jazdy PKP – rozklad-pkp.pl (odjazdy)
  53. Zawiercie w internetowym rozkładzie jazdy PKP – rozklad-pkp.pl (odjazdy)
  54. Kraków: Ruszył interREGIO do Warszawy. inforail.pl, 2009-06-09. [dostęp 2015-12-21].
  55. Likwidacja IR Bolko i IR Piast. Jakie skutki przyniesie? (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-06-09. [dostęp 2015-06-09].
  56. Pojechaliśmy pierwszym Dragonem do Krakowa. inforail.pl, 2015-12-19. [dostęp 2017-10-25].
  57. Dragon Kolei Mazowieckich nie kursuje, bo na siebie nie zarabiał. rynek-kolejowy.pl, 2017-08-24. [dostęp 2017-10-25].
  58. Po co wyrzucać towary z CMK? (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2014-03-04. [dostęp 2015-02-18].
  59. CMK – pojedzie Pendolino i nic poza tym (pol.). tirynatory.pl, 2014-02-18. [dostęp 2015-02-19].
  60. 19WE pojechał 176 km/h na CMK (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2010-01-28. [dostęp 2015-02-19].
  61. a b Jacek Chiżyski. 200 km/h polskiego składu 31WE IMPULS. „Świat Kolei”. 4/2013, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  62. Nowy EZT ED74 -01- jazda próbna (pol.). medcom.com.pl. [dostęp 2012-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  63. CMK: testy śląskiego Flirta (pol.). kurier-kolejowy.pl, 2012-08-24. [dostęp 2015-02-19].
  64. Dart pojechał 200 km/h (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-06-03. [dostęp 2015-06-03].
  65. a b Po co były te rekordy?. rynek-kolejowy.pl, 2013-12-01. [dostęp 2015-08-31].
  66. Marek Rabsztyn. Rekord prędkości pociągu na PKP. „Świat Kolei”. 2/1997, s. 18-20. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  67. a b c Michał Jerczyński. 222 km/h z lokomotywą. „Świat Kolei”. 3/1999, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  68. a b Psary: 235km/h Taurusem – zdjęcia i dodatkowe info (pol.). inforail.pl, 2009-06-08. [dostęp 2013-07-08].
  69. Lokomotywa Vectron MS z zezwoleniem w Polsce (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-08-07. [dostęp 2015-08-09].
  70. Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw. PKMK Poznań, maj 2002.
  71. Włoski elektryczny zespół trakcyjny typ ETR460 „Pendolino”. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 72-79, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4. (pol.)
  72. 226 km/h. Newag pobił rekord prędkości (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-08-29. [dostęp 2015-08-29].
  73. Jakub Madrjas: Nowy rekord Polski na torach (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2015-08-31. [dostęp 2015-08-31].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Linia kolejowa nr 4" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy