Lipusz (stacja kolejowa)


Na mapach: 54°05′49″N 17°46′48″E/54,096944 17,780000

Lipusz (stacja kolejowa) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lipuszstacja kolejowa w Lipuszu, w województwie pomorskim, w Polsce. Obiekt był dawniej lokalnym węzłem kolejowym, od lat 90. XX wieku pełni rolę mijanki w ruchu pasażerskim.

W roku 2017 stacja obsługiwała 20–49 pasażerów na dobę[1].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Stacja Lipusz znajduje się około 300 m od centrum Lipusza, na południowym krańcu miejscowości. Na jej terenie znajdują się 4 przejazdy kolejowo-drogowe[2].

Historia | edytuj kod

1900–1945 | edytuj kod

Uroczyste oddanie stacji w Lipuszu nastąpiło 15 lipca 1900. Początkowo do stacji docierała tylko linia Kościerzyna. Lipusz od początku był projektowany i budowany, jako lokalny węzeł kolejowy, w którym krzyżowały się linie łączące trzy miasta powiatowe: Kościerzynę, Chojnice i Bytów. Dodatkowo w Lipuszu miała stacjonować drużyna manewrowa, która łączyła i dzieliła pociągi relacji łączonych. W 1901 otworzono linię do Bytowa, natomiast w dniu 1 lipca 1902, po oddaniu linii do Chojnic – Lipusz stał się węzłem kolejowym. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 – linia Lipusz – Bytów (obecnie Lipusz – Korzybie) została przecięta granicą polsko-niemiecką tuż przed stacją Róg. Lipusz znajdował się wówczas po stronie polskiej. W czerwcu 1920[3] linia została zdemontowana do granicy polsko-niemieckiej, a stacja przestała spełniać funkcję węzła. W 1939, już po rozpoczęciu wojny, Niemcy odbudowali brakujący fragment linii[2].

1945–1990 | edytuj kod

Po II wojnie światowej linia Lipusz – Korzybie w całości znalazła się po stronie polskiej. W okresie Polski powojennej – Lipusz był węzłem kolejowym, obsługującym lokalne pociągi osobowe oraz towarowe[2]. W latach 60. XX w. składano i demontowano tu pociągi kursujące na trasie Kościerzyna – Bytów/Chojnice[4].

Po 1990 | edytuj kod

W rozkładzie jazdy na lata 1990–1992 przez Lipusz przejeżdżało 6 par pociągów Kościerzyna – Chojnice (w tym jedna para w relacji wydłużonej aż do Gdyni Głównej), para pociągów Lipusz – Kościerzyna i Lipusz – Chojnice oraz 4 pary pociągów Lipusz – Bytów. W następnym rozkładzie 1992/93 zmniejszono o 1 liczbę par pociągów Kościerzyna – Chojnice, jednakże przedłużono jeszcze jedną do Gdyni, liczba pociągów do Bytowa nie zmieniła się, ale był to ostatni rozkład w którym występowały pociągi na tej trasie. W 1993 w czasie fali likwidacji lokalnych linii kolejowych zlikwidowano połączenie Bytów – Kościerzyna, od tej pory przy tabeli 381 b występowała notatka Ruch pociągów wstrzymany do odwołania, która utrzymywała się aż do rozkładu jazdy pociągów z lat 1996/97, a przez Lipusz przejeżdżają jedynie pociągi relacji Kościerzyna – Chojnice. Ze względu na bardzo zły stan torowiska planowano również fizyczną likwidację linii do Bytowa, jednak po interwencji władz samorządowych gminy Bytów i przekazaniu linii w użytkowanie spółce Pol-Miedź Trans z Lubina utrzymano ruch towarowy[2].

W lipcu 2011 z dworca PKP w Bytowie wyruszył specjalny pociąg Transcassubia, który zawiózł bytowskich Kaszubów przez Lipusz na XIII Zjazd Kaszubów do Lęborka.

Linie kolejowe | edytuj kod

Węzeł w Lipuszu

Lipusz jest węzłem kolejowym, w którym krzyżują się linie numer 211 (ChojniceKościerzyna) oraz 212 (Lipusz – Korzybie). Linia do Korzybia wyłączona jest całkowicie z ruchu pasażerskiego, w ruchu towarowym eksploatuje się ją jedynie do Bytowa, dalej jest nieprzejezdna[5]. Wszystkie linie są niezelektryfikowane, normalnotorowe oraz jednotorowe.

Maksymalne dozwolone prędkości na szlakach w okolicy Lipusza[6]:

Infrastruktura | edytuj kod

Budynek dworca | edytuj kod

Dworzec z magazynem

W budynku dworca znajduje się poczekalnia i nieczynna kasa, oraz prywatne mieszkanie. Dworzec zbudowany jest z czerwonej cegły. Część główna jest piętrowa, nieotynkowana i pokryta dachówką. Przylega do niej parterowa część boczna oraz mała, otynkowana przybudówka. Dach jest wielospadowy (czterospadowy w części głównej i dwuspadowy, w bocznej, natomiast przylegający do budynku magazyn pokryty dachem pulpitowym)[3]. Budynek został wzniesiony w stylu odchodzącym od stylu ryglowego, choć takie cechy jeszcze można odnaleźć w przylegającym do budynku magazynie. Typ zabudowy spotykany w Prusach na początku XX wieku.

Perony | edytuj kod

Perony – widok od strony dworca

Na stacji znajdują się dwa perony: jeden jedno-, drugi dwukrawędziowy, oba z dojściem z poziomu szyn. Perony pokryte są płytami chodnikowymi i są niezadaszone. Znajdują się tam semafory kształtowe, nieużywana obecnie wieża wodna[3], dwustanowiskowa szopa używana przez Pol-Miedź Trans[2] oraz dwie nastawnie Lp i Lp1.

Parowozownia | edytuj kod

Na terenie stacji znajdowała się trzystanowiskowa hala dla parowozów, przebudowana następnie na dwustanowiskową. Można przyjąć, że podlegała pobliskiej parowozowni w Kościerzynie[8].

Warsztat naprawy wagonów | edytuj kod

W latach około 1980-1990 w Lipuszu mieściła się placówka napraw wagonów Oddziału Zamiejscowego Rewizji i Napraw Wagonów w Kościerzynie Wagonowni Gdynia, zajmująca się naprawą wagonów towarowych.

Ruch pociągów | edytuj kod

Pociągi osobowe | edytuj kod

Przez stację w Lipuszu przejeżdżają dwie pary pociągów osobowych relacji Chojnice – Kościerzyna i Kościerzyna – Chojnice[9]. Najczęściej są nimi autobusy szynowe[10]. Od 2016 roku część pociągów obsługiwana jest autobusową komunikacją zastępczą[11][12]. Od 2016 roku uruchamiane są przez SKPL Cargo sezonowe 3 pary pociągów z Lipusza do stacji Bytów[13]

Pociągi towarowe | edytuj kod

Przez Lipusz przejeżdżają zazwyczaj pociągi towarowe relacji Kościerzyna – Bytów spółki SKPL Cargo z Kalisza oraz pociągi innych przewoźników, m.in.PKP Cargo[3]. Z powodu bardzo złego stanu technicznego toru łącznikowego, a przy tym ręcznej obsługi zwrotnic pociągi najczęściej zmieniają tu czoło. W Lipuszu stacjonowały manewrowe lokomotywy spalinowe serii SM42 będące własnością Pol-Miedź Trans[2] a od 2015 roku tabor SKPL Cargo[14].

Przypisy | edytuj kod

  1. Największe i najmniejsze stacje w Polsce. W: utk.gov.pl [on-line]. [dostęp 2019-12-18].
  2. a b c d e f Paweł Korcz. Lipusz. „Świat kolei”. 4/2008, s. 43. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  3. a b c d Lipusz w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej – bazakolejowa.pl
  4. Rozkład jazdy pociągów PKP 1966/1967. Warszawa: Polskie Koleje Państwowe, 1966, s. 705, 706.
  5. Stan na 2009
  6. Jarosław Woźny i Marek Potocki (red.): Linia Chojnice - Kościerzyna w: Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 25 grudnia 2008].
  7. Pociągi osobowe mogą jeździć tylko w wyjątkowych sytuacjach z pilotem, który podaje prędkość maszyniście.
  8. Niestety, zestawienie jednostek kolejowych z okresu lat 1939-1945 nie wymienia parowozowni w Lipuszu jako samodzielnej
  9. Zmiana rozkładu jazdy pociągów od dnia 11 czerwca 2017 r. w województwie pomorskim, polregio.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  10. Regionalny rozkład jazdy pociągów województwo pomorskie. Gdynia: Pomorski Zakład Przewozów Regionalnych w Gdyni, 2008.
  11. Komunikacja uzupełniająca, polregio.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  12. Informacje i utrudnienia | POLREGIO | Przewozy Regionalne, polregio.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  13. SKPL // SHORTLINES.PL // z pasji do kolei, shortlines.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  14. Grupa SKPL // shortlines.pl - pierwszy polski operator kolejowych końcówek logistycznych, skpl.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
Na podstawie artykułu: "Lipusz (stacja kolejowa)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy