Liriope (roślina)


Liriope (roślina) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Liriope kłosowata

Liriope[3][4] (Liriope Lour.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Należy do niego ok. 7[5]–8[6][7][8] gatunków. Rośliny te występują we wschodniej Azji (od Wietnamu i Filipin na południu, poprzez Chiny (w tym kraju rośnie 6 gatunków, w tym 3 endemity[8]), po Koreę i Japonię na północy[7][5][4]. Rośliny te rosną w lasach i zaroślach[9], niektóre w zbiorowiskach trawiastych, zwykle w miejscach wilgotnych, w wąwozach, nad strumieniami[8][4].

Liriope uprawiane są jako rośliny ozdobne, sadzone w ogrodach naturalistycznych i skalnych, często jako rośliny okrywowe[4]. Cenione są jako rośliny niezbyt wybredne wobec warunków glebowych, świetlnych, a po zadomowieniu się są też dość odporne na susze[10]. Najczęściej uprawiana jest liriope szafirkowata L. muscari[6][9], popularna zwłaszcza w Azji Wschodniej[11], poza tym uprawia się często też liriope kłosowatą L. spicata[4][12], rzadziej liriope trawolistną L. graminifolia[4][12]. Nierzadko w uprawie i ofercie handlowej rośliny te mylone są z przedstawicielami rodzaju konwalnik Ophiopogon[12].

Liriope szafirkowata wykorzystywana jest lokalnie jako roślina lecznicza, a bulwki liriope trawolistnej wykorzystywane są w diecie cukrzycowej, kandyzowanym przypisywane jest działanie tonizujące i uznawane są za afrodyzjak[6]. Stosowane są w medycynie zwłaszcza w Wietnamie, Chinach i Japonii[11].

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Byliny tworzące kępy, z cienkimi[7], raczej krótkimi kłączami[8] rozgałęziającymi się sympodialnie[7]. Niektóre gatunki z rozłogami[8]. Korzenie cienkie, często z mięsistymi bulwami przy końcach[7][8].
Liście
Skrętoległe, równowąskie do równowąsko lancetowatych, siedzące[7]. Wszystkie odziomkowe skupione kępiasto[8]. Skórzaste[4] i zimozielone[9].
Kwiaty
Zebrane w szczytowe grono lub kłos[4] powstające w wyniku redukcji (skrócenia odgałęzień) wiechy[8]. Kwiatostan wznosi się na bezlistnym, mniej lub bardziej wyprostowanym głąbiku[7], nierozgałęzionym, nagim[8], cylindrycznym lub spłaszczonym[4], osiągającym do 40 cm wysokości[9]. Kwiaty wyrastają na wzniesionej lub zwisającej, członowanej szypułce (dłuższej lub krótszej, czasem są niemal siedzące)[7], wsparte są większymi lub mniejszymi przysadkami[4][8]. Z poszczególnych węzłów wyrastają kwiaty pojedynczo lub w pęczkach po kilka[4][8]. Okwiat składa się z 6 białych lub jasnofioletowych listków, kształtu dzwonkowatego do gwiaździście rozpostartego. Listki okwiatu są wolne lub zrośnięte u nasady lub wolne. Pręcików jest 6, nasadami nitek są zrośnięte z listkami okwiatu. Nitki długie i cienkie, pylniki tępo zakończone. Zalążnia dolna, trójkomorowa, z dwoma zalążkami w każdej z komór. Szyjka słupka, zwieńczona drobnym, główkowatym znamieniem[8][7].
Owoce
Torebka rozrywająca się nieregularnie we wczesnej fazie rozwoju i odsłaniająca pojedyncze, kulistawe i nieco mięsiste nasiono barwy ciemnofioletowej do czarnej[7][8][9].
Rodzaje podobne
Konwalnik Ophiopogon i Peliosanthes – rośliny te różnią się bardzo krótkimi nitkami pręcików i nasionami niebieskimi, nie czerniejącymi[7].

Systematyka | edytuj kod

Rodzaj z rodziny szparagowatych Asparagaceae reprezentujący podrodzinę Nolinoideae Burnett, a w jej obrębie plemię Ophiopogoneae Voigt[1][7].

Wykaz gatunków[5]

Niektórzy autorzy wyodrębniają z L. muscari jako odrębne gatunki: L. exiliflora (L.H. Bailey) H.H. Hume, L. gigantea H.H. Hume[12], L. koreana Nakai[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-12-25]  (ang.).
  2. a b Liriope. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-25].
  3. a b Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 117-118. ISBN 978-83-925110-5-2.
  4. a b c d e f g h i j k Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin. Tom II, K-Z. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2012, s. 558-559. ISBN 978-83-7506-846-7.
  5. a b c Liriope Lour.. W: Plants of the World online [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2019-12-25].
  6. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 533. ISBN 978-1-107-11502-6.
  7. a b c d e f g h i j k l K.Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. III. Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin, Heidelberg: Springer, 1998, s. 193.
  8. a b c d e f g h i j k l m Chen Xinqi, Minoru N. Tamura: Liriope Loureiro. W: Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-25].
  9. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 498. ISBN 0-333-74890-5.
  10. Will Giles: Encyclopedia of Exotic Plants for Temperate Climates. Portland, Or.: Timber Press, 2007, s. 345. ISBN 978-0-88192-785-6.
  11. a b Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 361. ISBN 83-7079-779-2.
  12. a b c d Paul R. Fantz. Species of Liriope Cultivated in the Southeastern United States. „HortTechnology”. 18, 3, s. 343–348, 2008. DOI: 10.21273/HORTTECH.18.3.343
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Liriope (roślina)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy