Lista dzieł Jana Kochanowskiego


Lista dzieł Jana Kochanowskiego w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Karta tytułowa Trenów Jana Kochanowskiego z 1583 roku

Lista dzieł Jana Kochanowskiego obejmuje kilkaset utworów, w znacznej części wierszowanych, pisanych w języku polskim i po łacinie. Poeta czarnoleski jest autorem: 301 fraszek, 59 pieśni (w tym Pieśni świętojańskiej o Sobótce, składającej się z 12 wierszy), wierszowanych tragedii Odprawa posłów greckich i niedokończonej Alcestis męża od śmierci zastąpiła, przekładu 150 psalmów (wydanych w zbiorze Psałterz Dawidowy) oraz 7 psalmów opublikowanych jako Siedm psalmów pokutnych, cyklu wzorów osobowych Wzór pań mężnych, poematu heroikomicznego Szachy, poematu satyryczno-politycznego Satyr albo Dziki mąż, licznych epicediów i epitalamiów, hodoeporikonu Jezda do Moskwy, cyklu Trenów poświęconych zmarłej córce, poematu Zuzanna i Proporzec albo hołd pruski, anegdot i facecji (Apoftegmata), listu poetyckiego Marszałek, przekładu fragmentu księgi III Iliady Homera (Monomachija Parysowa z Menelausem), traktatów Ortographia polska i O Czechu i Lechu historyja naganiona oraz prozatorskiego dialogu Wróżki.

W języku łacińskim stworzył ody (wydane w zbiorze Lyricorum libellus), liczne elegie (Elegiarum libri duo i Elegiarum libri IV – zbiory obejmujące kilkadziesiąt utworów), 123 epigramaty (wydane pod tytułem Foricoenia); jest także autorem panegiryczno-dworskiej sielanki (Dryas Zamchana polonice et latine. Pan Zamchanus latine), łacińskiego epilogu do Odprawy posłów greckich pt. Orpheus Sarmaticus oraz satyry politycznej Gallo crocitanti A’MOIBE’. Do dzisiejszych czasów zachował się jeden autograf napisany przez Kochanowskiego w języku łacińskim, jest to rękopis utworu Dryas Zamchana.... Obecnie znajduje się w zbiorach Biblioteki Narodowej, a jego zdigitalizowaną wersję można obejrzeć w Cyfrowej Bibliotece Narodowej Polona.

Znaczną część swojej twórczości Kochanowski wydał drukiem w Drukarni Łazarzowej, ale korzystał także z usług Andrzeja Piotrowczyka, Mateusza Siebeneychera, Mikołaja Szarffenbergera i Macieja Wirzbięty. Po śmierci niewydaną spuściznę literacką poety opublikował jego przyjaciel, drukarz Jan Januszowski.

Twórczość Kochanowskiego była wielokrotnie wznawiana, zarówno w zbiorach, jak i w osobnych wydaniach. W latach 1884-1897 po raz pierwszy opublikowano zbiór wszystkich zachowanych tekstów poety (Jana Kochanowskiego dzieła wszystkie, pod red. Romana Plenkiewicza).

Spis treści

W języku polskim | edytuj kod

Wydania pośmiertne | edytuj kod

Po śmierci Kochanowskiego jego przyjaciel, drukarz Jan Januszowski, opublikował zbiorowe wydanie dzieł poety, część z nich po raz pierwszy. Edycja ta nosiła tytuł Jan Kochanowski, a jej uzupełnieniem były Fragmenta albo pozostałe pisma. Zbiór wielokrotnie wznawiano w XVI i XVII wieku, zmieniając za każdym razem jego zawartość. Najstarsze wydanie ukazało się na przełomie 1585 i 1586 roku[16]. Niektóre z dzieł poety Januszowski opublikował osobno[17].

Fraszki | edytuj kod

 Osobny artykuł: Fraszki (Kochanowski).

Kochanowski pisał fraszki przez całe życie (większa ich część powstała w okresie dworskim, reszta – w okresie czarnoleskim, a więc po 1566). Po raz pierwszy ukazały się drukiem w Drukarni Łazarzowej w 1584 roku, kiedy to poeta ostatecznie ukończył ich redakcję. Jest to więc wydanie zgodne z intencją autorską[29]. Wkrótce po śmierci Kochanowskiego Jan Januszowski (wydawca większości jego dzieł) opublikował wznowienia fraszek, ale – jak ujawniły współczesne badania – z pewnymi zmianami. Ustalono, że w wiekach XVI i XVII funkcjonowały w obiegu trzy odmiany zbioru tych tekstów – dwie z nich nie były zgodne z wolą pisarza. Drukarz wyłączył bowiem z pierwotnego układu wierszy dziewięć fraszek, następnie jednej z nich (O księdzu) nie opublikował, a pozostałe osiem wydzielił w dodatku, któremu nadał tytuł Dobrym towarzyszom gwoli. W trzecim z kolei wariancie Fraszek także i te wydzielone fraszki nie zostały wydrukowane[29][1].

Niewielka liczba fraszek została wydana osobno, jako dodatek do innych dzieł. Fraszki Na Słownik Jana Mączyńskiego i Inny na toż zostały włączone do zbioru wierszy okolicznościowych Jana Mączyńskiego Lexicon Latino-Polonicum... (Królewiec, 1564). Natomiast do dzieł Jana Kochanowskiego O Czechu i Lechu Historyjej naganionej. Ktemu o Cnocie i O sposności pijaństwa dodano trzy fraszki pod zbiorowym tytułem O pijaństwie: Źle dopijać się przyjaciela, Pełna prze zdrowie i Przymówka chłopska. Z kolei wierszyk dedykacyjny Na herb Tarnowskich „Leliwa” opublikowano po raz pierwszy we wczesnych wydaniach Szachów. Wszystkie te teksty zostały zebrane i opublikowane pod wspólnym tytułem Fraszki dodane w Dziełach wszystkich Jana Kochanowskiego (Warszawa 1884)[30]. Znalazł się tam także utwór Nagrobek Stanisławowi Grzepskiemu (w Księdze trzeciej pod numerem 85) błędnie przypisywany Kochanowskiemu, chociaż w rzeczywistości jego autorem jest Malcher Pudłowski (również renesansowy autor fraszek)[31].

Pieśni | edytuj kod

Pieśni księgi dwoje | edytuj kod

 Osobny artykuł: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje.

Pieśni kilka | edytuj kod

 Osobny artykuł: Pieśni kilka.

Zbiór Pieśni kilka został opublikowany w 1590 r. przez Jana Januszowskiego (Kraków, Drukarnia Łazarzowa) po śmierci poety jako wyodrębniony cykl tomu Fragmenta albo pozostałe pisma. Składał się z 11 pieśni wcześniej niewydanych. We Fragmentach znalazły się także dwie dodatkowe pieśni: Kolęda i Pieśń żałobna, jednak umieszczono je wyraźnie poza cyklem Pieśni kilka[23].

W języku łacińskim | edytuj kod

Lyricorum libellus | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lyricorum libellus.

Elegie | edytuj kod

 Osobne artykuły: Elegiarum libri duoElegiarum libri IV.

Foricoenia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Foricoenia sive Epigrammatum libellus.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 339.
  2. a b c d e f g h i j k Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 338.
  3. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 312. ISBN 83-01-13133-0.
  4. a b c d e f g h i Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 334.
  5. a b c Jadwiga Kotarska, Edmund Kotarski: Średniowiecze, renesans, barok.. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2002, s. 151. ISBN 83-7134-121-0.
  6. BarbaraB. Bieńkowska BarbaraB., ElżbietaE. Maruszak ElżbietaE., Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa: wyd. Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, 2005, s. 322, ISBN 83-88581-21-X, OCLC 69448988 .
  7. a b c d e f g h i j k Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 337.
  8. a b c d Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 335.
  9. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 481. ISBN 83-01-13133-0.
  10. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 78. ISBN 83-01-13133-0.
  11. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 641. ISBN 83-01-13133-0.
  12. Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Treny. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001, s. XXVII. ISBN 83-04-04379-3.
  13. Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 265. ISBN 83-01-11766-4.
  14. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 217. ISBN 83-01-13133-0.
  15. Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Treny. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001, s. IV-V. ISBN 83-04-04379-3.
  16. a b c d e f g h i j k l m n o p Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 341.
  17. Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 327. ISBN 83-01-11766-4.
  18. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 63. ISBN 83-01-13133-0.
  19. a b c d e f Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 340.
  20. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 554. ISBN 83-01-13133-0.
  21. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 103. ISBN 83-01-13133-0.
  22. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 308. ISBN 83-01-13133-0.
  23. a b Ludwika Szczerbicka-Ślęk Wstęp. W: Jan Kochanowski: Pieśni. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970, s. IV.
  24. Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 329. ISBN 83-01-11766-4.
  25. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 125. ISBN 83-01-13133-0.
  26. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 577. ISBN 83-01-13133-0.
  27. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 256. ISBN 83-01-13133-0.
  28. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 571. ISBN 83-01-13133-0.
  29. a b Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 287. ISBN 83-01-11766-4.
  30. Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Fraszki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1998, s. CXI. ISBN 83-04-04411-0.
  31. Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Fraszki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1998, s. CXI-CXII. ISBN 83-04-04411-0.
  32. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 89. ISBN 83-01-13133-0.
  33. a b c d e f g h Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 643. ISBN 83-01-13133-0.
  34. a b c Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 476. ISBN 83-01-13133-0.
  35. Paulina Buchwald-Pelcowa: Dawne wydania dzieł Jana Kochanowskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 108. ISBN 83-01-11146-1.
  36. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 132. ISBN 83-01-13133-0.
  37. a b c d Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 336.
  38. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 101-102. ISBN 83-01-13133-0.
  39. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 451. ISBN 83-01-13133-0.
  40. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 492. ISBN 83-01-13133-0.
  41. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 452. ISBN 83-01-13133-0.
  42. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 104. ISBN 83-01-13133-0.
  43. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 171. ISBN 83-01-13133-0.
  44. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 123. ISBN 83-01-13133-0.
  45. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 453. ISBN 83-01-13133-0.
  46. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 66-67. ISBN 83-01-13133-0.
  47. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 58. ISBN 83-01-13133-0.

Bibliografia | edytuj kod

  • Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe A-M. oprac. zespół pod kierunkiem Romana Pollaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964.
  • Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13133-0.
  • Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999. ISBN 83-01-11766-4.
  • Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Treny. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001. ISBN 83-04-04379-3.
  • Ludwika Szczerbicka-Ślęk: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Pieśni. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970.
  • Janusz Pelc: Wstęp. W: Jan Kochanowski: Fraszki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1998. ISBN 83-04-04411-0.
  • Jadwiga Kotarska, Edmund Kotarski: Średniowiecze, renesans, barok.. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2002. ISBN 83-7134-121-0.
  • Paulina Buchwald-Pelcowa: Dawne wydania dzieł Jana Kochanowskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-11146-1.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Lista dzieł Jana Kochanowskiego" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy