Lista osób skazanych na karę śmierci w Polsce po roku 1945


Lista osób skazanych na karę śmierci w Polsce po roku 1945 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista osób skazanych na karę śmierci w Polsce po roku 1945 – niekompletna lista osób skazanych, ponieważ nie można w sposób dokładny określić, ile osób zostało skazanych na najwyższy wymiar kary pomiędzy rokiem 1945 a 1956. Ewidencja Ministerstwa Sprawiedliwości, dotycząca kary śmierci, jest wiarygodna od 1956 roku. Wcześniej była ona prowadzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, w której liczba orzeczonych wyroków została znacznie zaniżona. Lista nie zawiera osób skazanych za udział w podziemiu antykomunistycznym.

Spis treści

Wykaz skazanych | edytuj kod

W latach 1970–1988 wykonano także trzy ostatnie wyroki na wojskowych. Wszyscy zostali rozstrzelani za zabójstwa na tle seksualnym. Wyroki te wykonano w Warszawie, na terenie Fortu Rembertowskiego. Ostatni wyrok śmierci w Polsce wykonano 21 kwietnia 1988 w krakowskim areszcie śledczym przy ulicy Montelupich. W dniu 7 grudnia 1989 Sejm PRL przyjął ustawę o amnestii, która zamieniła wszystkim skazanym karę śmierci na karę 25 lat pozbawienia wolności.

Pomiędzy rokiem 1988 a 1996 sądy powszechne w Polsce orzekły karę śmierci wobec około 10 osób – na najwyższy wymiar kary skazano m.in. Mariusza Trynkiewicza, pedofila który zgwałcił i zabił czterech chłopców, Janusza Kulmatyckiego, mordercę policjanta, Eugeniusza Mazura, mordercę czteroosobowej rodziny, czy Henryka Morusia, mordercę siedmiu osób, w tym matki i dziecka.

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 1995 o zmianie kodeksu karnego, kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym wprowadzono ustawowe moratorium na wykonywanie kary śmierci, przewidziane na okres 5 lat[87] (w kontekście lat 1988-1995 mówi się o moratorium faktycznym[a][88]) i przywrócono do polskiego systemu prawnego karę dożywotniego pozbawienia wolności[89], która została zniesiona w 1970 roku[90]. Sądy, pomimo tego, iż miały możliwość orzekania kary śmierci, wymierzały jednak karę łagodniejszą. Ostatni wyrok śmierci w Polsce orzeczono w lutym 1996 – Sąd Wojewódzki w Elblągu skazał na tę karę 23-letniego Zbigniewa Brzoskowskiego, mordercę dwóch kobiet. Kodeks karny z 6 czerwca 1997, który wszedł w życie 1 września 1998, nie przewiduje tego typu kary. Protokół nr 13 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka znoszący karę śmierci we wszystkich okolicznościach został ratyfikowany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego 27 sierpnia 2013[91][92]. Równocześnie Drugi Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dopuszczający stosowanie tej kary w czasie wojny (o ile zastrzeżono to przy ratyfikacji) został ratyfikowany bez zastrzeżeń[93].

Przepisy wprowadzające Kodeks z 1997 roku, które weszły w życie w 1998, nakazywały wymierzanie – w przypadku stosowania dawnych, ale wciąż obowiązujących przepisów – kary dożywotniego pozbawienia wolności zamiast kary śmierci. Wśród karnistów istnieje spór co do tego, czy owe przepisy zmodyfikowały treść tychże dawnych przepisów przez zmianę przewidzianej tam kary śmierci na dożywocie, czy też – pozostawiając ją w dotychczasowym brzmieniu – nakazały stosowanie kary dożywotniego pozbawienia wolności zamiast kary głównej. Przyjmując ten drugi pogląd, należy uznać, że w polskim systemie prawnym kara śmierci wciąż istnieje, na mocy nieuchylonego dekretu PKWN z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego[88].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Zgodnie z ustawą z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1969 r. nr 13, poz. 96), akta sprawy, w której orzeczono karę śmierci, po wyczerpaniu wszystkich możliwych środków odwoławczych miały zostać niezwłocznie przedłożone głowie państwa (Radzie Państwa, a od 1989 r. – Prezydentowi PRL / RP) wraz z wnioskiem Prokuratora Generalnego w sprawie ułaskawienia (art. 500 § 2 zd. 1). Do czasu podjęcia decyzji przez głowę państwa, czy korzysta z przysługującego jej prawa łaski, wyrok nie mógł zostać wykonany (art. 500 § 2 zd. 2). Ponieważ głowa państwa nie była związana żadnym terminem, w jakim miała podjąć decyzję w kwestii ułaskawienia skazanego na śmierć, brak rozstrzygnięcia wpływających do niej spraw spowodował faktyczne moratorium na wykonywanie kary śmierci w Polsce.

Przypisy | edytuj kod

  1. Bożena Szaynok, Pogrom Żydów w Kielcach, 4 lipca 1946 r., Bellona 1992, s. 82.
  2. Sygn. akt I KRN 255/57; LEX nr 1673697.
  3. Sygn. akt I KRn 369/54; OSNCK 1954/4/80; LEX nr 117774.
  4. Zbrodniarze w togach (pol.). poznan.naszemiasto.pl. [dostęp 2020-06-02].
  5. Sygn. akt WZ 114/92; OSNKW 1993/3-4/23; LEX nr 20578.
  6. Wampir w Warszawie. Psychoza morderczego strachu (pol.). Onet.pl. [dostęp 2015-26-09].
  7. Tajemnica rzeźnika z Niebuszewa (pol.). Pokazywarka.pl. [dostęp 2015-26-09].
  8. a b c d e f g Jerzy Derenda, Bogusław Sygit „Pitawal bydgoski”, Pomorze 1985, ​ISBN 83-7003-414-4​.
  9. Ostatnia kara śmierci na Białostocczyźnie (pol.). Solidarni.pl. [dostęp 2014-02-09].
  10. Sygn. akt II K 138/56; SNCK 1956/4/61; LEX nr 118865.
  11. a b c d e Adam Antczak, Jarosław Warzecha „Pitawal łódzki 1954–1986”, Magart 1994, ​ISBN 83-85980-06-7​.
  12. KatarzynaK. Kantner KatarzynaK., „Piękny Władzio”, czyli „upiór krakowski”, Onet.pl, 10 lipca 2013 [dostęp 2014-02-19]  (pol.).
  13. Sprawa Gorzela. Zabił rodziców, bo nie chcieli ślubu (pol.). Wyborcza.pl. [dostęp 2014-02-19].
  14. [Sąd Okręgowy w Kaliszu Kalendarium] (pol.). www.kalisz.so.gov.pl. [dostęp 2019-09-29].
  15. Brutalny mord 4 osób, w tym ciężarnej kobiety. Ta historia wstrząsnęła całą Polską (pol.). www.faktykaliskie.pl. [dostęp 2019-09-29].
  16. Rzeź rodziny Heluszków (pol.). Nto.pl. [dostęp 2016-10-20].
  17. Zbrodniarze skazani na śmierć: Zabił 6-latkę, bo „była niegrzeczna i go denerwowała” (pol.). Dzienniklodzki.pl. [dostęp 2014-03-05].
  18. Informacja o uchyleniu wyroku śmierci przez SN .
  19. Cena śmierci. Zemsta na byłym szefie (pol.). Onet.pl. [dostęp 2014-02-09].
  20. Sygn. akt I CR 424/78; LEX nr 64087.
  21. Skazali prezesa garbarni na karę śmierci. Przedawnienie (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2014-02-09].
  22. Sygn. akt IV K 1303/61; OSNKW 1963/1/10; LEX nr 135432.
  23. Głęboko skrywana tajemnica PRL-u (pol.). Onet.pl. [dostęp 2014-01-27].
  24. Sygn. akt III K 743/62; OSNKW 1963/12/218; LEX nr 136485.
  25. Sygn. akt IV K 130/63; LEX nr 1632818.
  26. Skazani na śmierć: Historia Bogusława Olejnika, który siał strach w Krakowie (pol.). Gazeta Krakowska. [dostęp 2014-02-19].
  27. Zbrodniarze skazani na śmierć: Sylweriusz Zdanowicz, zabójca milicjantów (pol.). Gazeta Krakowska. [dostęp 2014-01-27].
  28. Sygn. akt II KR 199/66; OSNKW 1967/5/44; LEX nr 113078.
  29. Wampir i psychoza strachu w Krakowie (pol.). Ciekawykrakow.com. [dostęp 2014-01-27].
  30. Sygn. akt IV KR 81/68; OSNKW 1968/11/135; LEX nr 112221.
  31. Bestia z Katowic. Horror na poddaszu (pol.). Onet.pl. [dostęp 2015-01-27].
  32. Dziennik Polski. 1969 (lipiec) (pol.). Małopolska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2016-01-01].
  33. Wyrok SN z 10 marca 1971 r., uchylający wyrok śmierci, Legeo.pl [dostęp 2016-07-09] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-19] .
  34. Kalisz też miał swojego wampira (pol.). Fakty Kaliskie. [dostęp 2014-10-05].
  35. Z zimną krwią. Rodzina morderców z Polski (pol.). Onet.pl. [dostęp 2014-01-25].
  36. Odcinek 6 – „Ryszard S. Potwór z Mełpina” (cz. II) (pol.). Zabójcze opowieści. [dostęp 2019-01-27].
  37. Sygn. akt V KRN 530/72; OSNKW 1973/6/74; LEX nr 18587.
  38. a b JoannaJ. Zajączkowska JoannaJ., Tajemnicza śmierć posła, Onet.pl, 1 grudnia 2011 [dostęp 2014-01-25] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-02]  (pol.).
  39. Wyrok SN z dnia 9 sierpnia 1973, sygn. I KR 178/73 skazujący Jacka Pawła K. na karę śmierci za zabicie matki, Legeo.pl [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
  40. Telewizja Żary: POZNAJ SWOJE MIASTO – SERYJNY MORDERCA Z ŻAR.
  41. Sygn. akt: SW – III K 30/76, SN – IV KR 212/76; LEX nr 470992.
  42. Sygn. akt I KR 120/78; OSNKW 1978/10/110; LEX nr 19436.
  43. Matkobójca, któremu współczuli (pol.). wszczecinie.p. [dostęp 2014-05-25].
  44. MarekM. Obszarny MarekM., Zbrodnia i kara. Historie oparte na aktach: Gliniarz, który zabijał z zimną krwią, Naszemiasto.pl, 17 marca 2013 [dostęp 2014-01-25] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-03]  (pol.).
  45. Skromny krawiec spod Wrocławia (pol.). Roberthorbaczewski.pl. [dostęp 2014-01-25].
  46. a bExpress Ilustrowany”. 13 sierpnia 1979 (179), 1979. Łódź (pol.). 
  47. a b c d Gdy się Chrystus rodził... – Echodnia.eu. 2006–12–29. [dostęp 2014-01-25].
  48. a b c d Sygn. akt IV KR 308/80; OSNKW 1982/7-8/55; LEX nr 19784.
  49. Express Ilustrowany”. 1 lutego 1980 (25), 1980. Łódź (pol.). 
  50. MarekM. Obszarny MarekM., Zbrodnia i kara. Historie oparte na aktach: Zakatowali babcię, by mieć na kolejne wino, Naszemiasto.pl, 6 kwietnia 2013 [dostęp 2014-01-25] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-03]  (pol.).
  51. Zbrodnia i kara. Historie oparte na aktach: Kazimierz Labrync, ostatni skazany na karę śmierci (pol.). Naszemiasto.pl. [dostęp 2014-01-25].
  52. Krwawy Jasio (pol.). Interia.pl. [dostęp 2014-02-03].
  53. Julian Kołtun – morderca i gwałciciel (pol.). Nasygnale.pl. [dostęp 2016-02-25].
  54. JanuszJ. Bartkiewicz JanuszJ., Bestia z Walimia, Janusz Bartkiewicz [dostęp 2014-04-25] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-16]  (pol.).
  55. Sygn. akt WRN 26/89; OSNKW 1991/1-3/10; LEX nr 20427.
  56. Ani sznura, ani szczęścia (pol.). Rzeczpospolita. [dostęp 2014-01-25].
  57. a b c Śmierć za śmierć?. Naszemiasto.pl, 2004-10-22. [dostęp 2014-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  58. Sygn. akt III KR 322/83; OSNKW 1984/11-12/117; LEX nr 19988.
  59. Kryptonim: Goździki (pol.). TVP.pl. [dostęp 2013-02-10].
  60. AdamA. Zadworny AdamA., Dramatyczna historia z PRL. „Wszędzie widzę milicję”, Wyborcza.pl, 14 grudnia 2013 [dostęp 2015-08-02]  (pol.).
  61. Ostatnie wyznania skazanego na śmierć (pol.). Nasygnale.pl. [dostęp 2014-02-10].
  62. Sławomir Cenckiewicz: Atomowy szpieg: Ryszard Kukliński i wojna wywiadów. Poznan: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2014. ISBN 978-83-7785-477-8. OCLC 897750385. (pol.)
  63. a b Skazani na śmierć: Andrzej Nowosławski. Ojcobójca i wspólnicy – Gazeta Krakowska. 2014–02–21. [dostęp 2014-04-16].
  64. Pedofil wtopiony w tłum (pol.). Super Nowości. [dostęp 2015-12-25].
  65. W cieniu szubienicy (IV) (pol.). Fundacja Wolność i Pokój. [dostęp 2014-01-25].
  66. Śląski szlak „Fantomasa” (pol.). Onet.pl. [dostęp 2014-01-25].
  67. Mirosław F. zamordował kobietę. Sąd skazał go na karę śmierci (pol.). Wspolczesna.pl. [dostęp 2014-02-10].
  68. 10 przestępstw, które wstrząsnęły Wielkopolską (pol.). Głos Wielkopolski. [dostęp 2014-01-25].
  69. Wyznania seryjnego mordercy: zabijałem, by poczuć się lepiej (pol.). Nasygnale.pl. [dostęp 2014-02-10].
  70. Ruchomy cel (pol.). Wprost.pl. [dostęp 2013-09-17].
  71. Szokująca historia Wampira z Rokitek. Na ofiary wybierał młodziutkie sąsiadki, Fakt24.pl, 15 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-15]  (pol.).
  72. Chełmno: Dostał karę śmierci, wyszedł na wolność i znów zaatakował – Ludwik S. czeka w Chełmnie na rozprawę..
  73. Wyrok: śmierć (pol.). Wprost.pl. [dostęp 2014-01-25].
  74. Odcinek 7 – „Krzysztof Kałużny. Zwyrodniały recydywista” (pol.). Zabójcze opowieści. [dostęp 2019-02-04].
  75. JerzyJ. Jakubowski JerzyJ., Policjant. Okrutne zbrodnie, głośne śledztwa, Zakrzewo: Replika, 2008, ISBN 978-83-60383-80-3, OCLC 297814416 .
  76. Juliusz Ćwieluch: Kronika darowanej śmierci. polityka.pl, 22 kwietnia 2008. [dostęp 2015-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-20)].
  77. Sygn. akt IV KR 37/88; OSNKW 1989/1/15; LEX nr 20342.
  78. Rzeźnik z Rychtelskiego skazany na dożywocie.
  79. Wyrok śmierci nie został wykonany (pol.). Gazeta Olsztyńska. [dostęp 2015-05-03].
  80. Lista 10 polskich morderców skazanych na karę śmierci (pol.). Fakt.pl. [dostęp 2019-01-27].
  81. Kat zdjął z haka stryczek. Niepotrzebnie? (pol.). Wiadomosci24. [dostęp 2016-07-11].
  82. Morderca ocalił głowę (pol.). Archiwum.rp.pl. [dostęp 2015-05-03].
  83. W ciągu 5 lat na wolność wyjdzie setka zabójców, w tym skazani na śmierć (pol.). Dziennik Zachodn. [dostęp 2015-12-03].
  84. Kara śmierci w Radomiu (pol.). Gazeta Wyborcza. [dostęp 2014-05-03].
  85. Morderca z Tarpana w kolorze groszku (pol.). Dziennikbaltycki.pl. [dostęp 2014-02-03].
  86. Nie jestem rasowym kilerem (pol.). Polityka.pl. [dostęp 2014-09-14].
  87. Zob. art. 5 ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.U. z 1995 r. nr 95, poz. 475).
  88. a b Łukasz Pohl: Prawo karne. Wykład części ogólnej. Warszawa: Wolters Kluwer, 2019, s. 436, 438. ISBN 978-83-8160-143-6.
  89. Zob. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.U. z 1995 r. nr 95, poz. 475).
  90. Zob. art. 39 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1932 r. nr 60, poz. 571), art. 30 § 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1969 r. nr 13, poz. 94) oraz art. I, art. IV pkt. 1, art. XIII pkt. 2, art. XIV pkt. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz.U. z 1969 r. nr 13, poz. 95).
  91. Polska definitywnie pożegnała karę śmierci. Już nigdy nie będzie można jej stosować.
  92. Informacje zawarte na stronie MSZ RP.
  93. Prezydent podpisał ustawy o zniesieniu kary śmierci. Ostateczny koniec kary śmierci w Polsce.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Lista osób skazanych na karę śmierci w Polsce po roku 1945" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy