Literatura tajska


Literatura tajska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tajski manuskrypt w tradycyjnej formie – pisany na liściach palmowych

Literatura tajska – literatura tworzona przede wszystkim na terytorium Tajlandii w języku tajskim. Bywa nazywana także literaturą syjamską, od dawnej oficjalnej nazwy państwa Syjam stosowanej do połowy XX wieku.

Najdawniejszymi świadectwami twórczości w języku tajskim są zachowane inskrypcje ryte w kamieniu[1], przede wszystkim na nagrobkach. Najbardziej znanym jest napis na pomniku władcy Ramy Kamhenga pochodzący z 1292[1][2]. Pierwszym zachowanym do dzisiaj dziełem jest rozprawa religijna o podstawach buddyzmu z 1345[2]. Podobne dzieła o charakterze wyznaniowo-edukacyjnym powstawały w wiekach od XIV do XVII. Równolegle rozwijała się poezja dworska, bazująca początkowo na wątkach z literatury indyjskiej i kultury buddyjskiej[2]. Powstało wtedy dzieło Maha chat (Wielkie narodziny), przerobione później na Maha chat kham luang (Królewska wersja wielkich narodzin)[1]. Została także sporządzona tajska wersja utworu Vessantara jataka, opowiadająca o przyszłym życiu Buddy na ziemi[1].

Do najważniejszych utworów zalicza się Lilit phra Lo (Historia księcia Lo) uważana za jedno z arcydzieł[1]. Innym dziełem epickim jest Lilit Yuan phai (Zwycięstwo nad Juan), epos wojenny o pokonaniu sił północnego królestwa Lan Na[3]. Pomnikiem wielkiej epiki jest Ramakien[4], czyli tajska wersja sanskryckiej Ramajany[1]. Utwór ten powstał za panowania Ramy I (1782–1809)[1]. Mimo że jest adaptacją obcego dzieła, stał się narodowym eposem Tajów[5]. Obok epiki rozkwitała liryka, zwłaszcza twórczość elegijna[2]. Aktywni byli poeci Pra Maharaczakru, Si Prat i król Pra Narai[2].

Ważną rolę odgrywał tradycyjny teatr, który wykształcił specyficzne formy jak teatr masek i teatr cieni[2]. Na początku XX wieku Tajlandia otworzyła się na świat. Na język tajski zaczęto tłumaczyć klasykę zachodnią. Przyswojono popularne dzieła między innymi Henry’ego Ridera Haggarda i Arthura Conan Doyle’a[1]. W latach czterdziestych pojawił się wpływ realizmu socjalistycznego[1]. Po II wojnie światowej tworzyli Sot Kunmarohit, Kykrit Pramot, Manet Thiaurajong, Lao Kamhot, Aczin Panczapan, Kulub Sajpredit i pisarka Tamajanti[2]. W 1977 zaczął się ukazywać wpływowy magazyn literacki Lok nangsu (Świat książek)[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j David A. Smyth: Thai literature (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-06-10].
  2. a b c d e f g Tajlandia. Literatura, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-06-10] .
  3. Lan Na, historical kingdom, Thailand (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-06-10].
  4. Ramakien (ang.). thaiembassy.no. [dostęp 2017-06-10].
  5. The Ramakian (Ramakien) (ang.). thailandsworld.com. [dostęp 2017-06-10].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Literatura tajska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy