Lubań (województwo dolnośląskie)


Na mapach: 51°07′05″N 15°17′21″E/51,118056 15,289167

Lubań (województwo dolnośląskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 16 paź 2019. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Widok miasta z XVIII wieku

Lubań (głuż. Lubań, niem. Lauban) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim. Położony na Pogórzu Izerskim, nad rzeką Kwisą.

Historycznie leży w polskiej części Łużyc Górnych, w latach 1975–1998 miasto należało do województwa jeleniogórskiego.

W 2017 roku miasto liczyło 21 345 mieszkańców[1].

Lubań leży na międzynarodowym szlaku pątniczym – Drodze św. Jakuba. Zbiegają się w nim trzy jego odcinki: Dolnośląska Droga św. Jakuba, Via Regia oraz Sudecka Droga św. Jakuba.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Widok w stronę Kamiennej Góry z Baszty Brackiej Widok z Baszty Brackiej w kierunku ratusza

Miasto położone jest ok. 45 km na południowym-zachodzie od Jeleniej Góry i 25 km na wsch. od Zgorzelca. (51°07′00″N 15°18′00″E/51,116667 15,300000)

Powierzchnia miasta wynosi 16,12 km²[2], stanowiąc 3,76% powierzchni powiatu. (1 stycznia 2011 r.)

Użytki rolne wynoszą 48%, a użytki leśne 3% (2002)[3].

Nazwa | edytuj kod

Pierwotną nazwą miejscowości była serbołużycka nazwa Luban[4]. Po podbiciu w średniowieczu Słowian połabskich z plemion Serbów łużyckich nazwa została później zgermanizowana na Lauban – ta wersja pojawia się po raz pierwszy w XV w[5]. W XIX wieku można było w polskich źródłach spotkać nazwy: Lubiany, Lubiana, Lubań i Lubin[5]. Po II wojnie światowej polska administracja nadała miejscowości polską nazwę Lubań[6], nawiązującą do wcześniejszej nazwy łużyckiej.

Etymologia nie jest pewna, jednak przyjmuje się że nazwa najprawdopodobniej pochodzi od imienia założyciela – Luban[5].

Historia | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

Mury obronne, XIV w. Baszta Bracka z 1318 r. Kościół ewangelicki Marii Panny, poł. XIV–XIX w.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[12]:

  • obszar starego miasta
  • kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, ul. Szymanowskiego 1, neogotycki z lat 1857–1861 w/g projektu Alexisa Langera.
  • Zabytkowy szpital przedwojenny przy ulicy Zawidowskiej obecnie mała część budynku została przebudowana na mieszkania
  • kościół ewangelicki Marii Panny, al. Kombatantów, z drugiej poł. XIV–XIX w.
  • kościół ewangelicki pw. Świętego Krzyża, pl.Okrzei (obecnie nie istnieje).
  • wieża Trynitarska (dzwonnica dawnego kościoła pw. Świętej Trójcy), pl. Lompy, z 1320 r. – pierwszej poł. XIV, XIX w., pozostałość rozebranego w XIX wieku kościoła pw. Świętej Trójcy
  • cmentarz ewangelicki, obecnie komunalny, ul. Wrocławska
  • Wystawa SCHRON

Unikalne muzeum poświęcone bitwie o Lubań w 1945 r.

  • cmentarz rzym.-kat., obecnie nieczynny, z poł. XIX w.
  • park miejski, ul. Kombatantów, z pocz. XIX w
  • mury miejskie z 1318 r., zbudowane z kamienia bazaltowego z okolicznych kamieniołomów; pierwotnie otoczone fosą; w podwójnym pierścieniu murów znajdowały się cztery główne bramy miejskie: Nowogrodziecka, Mikołajska, Bracka i Zgorzelecka; obecnie pozostałości – fragmenty wzdłuż ul. Podwale:
    • wieża obronna – baszta Bracka, obok kościoła Świętego Krzyża, z 1318 r. – XIV w., część rozebranej w XIX wieku Bramy Brackiej
  • wieża „Kramarska” (d. ratuszowa), z XIV w., pozostałość XIV-wiecznego ratusza
  • ratusz zbudowany w 1554 r. – XVI w. w stylu renesansowym; obecnie mieści Salę Rajców Miejskich, Muzeum Regionalne (d. Muzeum Osadnictwa Wojskowego), Urząd Stanu Cywilnego oraz Miejską Bibliotekę Publiczną
  • dom, ul. 7 Dywizji 12, z k. XIX w.
  • willa, obecnie szkoła, ul. Górna 1, z XIX w./XX w.
  • dom,dawniej rozlewnia wód, ul. Grunwaldzka 11, z XVI w., 1760 r. XIX w.
  • budynki dawnej cegielni Augustina, ul. Izerska 7, z drugiej poł. XIX–XX w.:
    • budynek administracyjny
    • budynek produkcyjny, obecnie magazyn
  • zespół willowy, ul. Kombatantów 2 i 2a, z pierwszej poł. XIX w., 1874 r.:
    • willa
    • stajnia z wozownią
    • park
    • ogrodzenie z bramą
  • willa z parkiem, ul. Kombatantów 11, z czwartej ćw. XIX w.
  • budynek z XVIII/XIX w. przy ul. Lompy 1 (dawne gimnazjum)
  • sąd, pl. 3 Maja 12, z 1899 r.
  • magazyn „Dom Solny” lub Dom Zbożowy, ul. Podwale 4, z 1539 r., 1689 r., XIX w., budynek zbudowany z kamienia bazaltowego ufundowany przez Radę Miejską spełniał swoje funkcje do XIX wieku, później służył jako więzienie miejskie
  • dom, ul. Spółdzielcza 17, z drugiej poł. XVIII w., XIX w., XX w.
  • dom „Pod Okrętem”, ul. Stara 1, z 1715 r. – XVIII w., rodzinny dom kupieckiej rodziny Kirchoffów (obecnie siedziba Urzędu Skarbowego).
  • dom, ul. Tkacka 27, z ok. 1900 r.
  • zespół domu, ul. Warszawska 2, z k. XIX w.:
    • dom
    • budynek gospodarczy
    • ogród
  • dom, ul. Wąska 6, z XVIII w., druga poł. XIX w.
  • obiekty po byłych Królewskich Zakładach Kolei Górskiej (ZNTK Lubań), ul. Gazowa - wpisane do rejestru zabytków, wraz z obiektem parowozowni wachlarzowej. Jeden z największych tego typu zachowanych obiektów w Polsce i Europie.

Lubań – Uniegoszcz

  • kościół par. pw. Narodzenia NMP, ul. Różana, z XVI–XVIII w.
  • dom, ul. Jeleniogórska 18

inne zabytki:

widok z Wieży Brackiej w Lubaniu Słup pocztowy z XVIII wieku z herbem Polski (rekonstrukcja 2005 rok).

Podział Administracyjny | edytuj kod

Centrum | edytuj kod

  • Stare Miasto
  • Śródmieście (Przedmieścia Brackie, Mikołajskie, Zgorzeleckie)

Osiedla | edytuj kod

  • Osiedle Piastów
  • Osiedle Waryńskiego
  • Osiedle Zodiak
  • Osiedle Fabryczna
  • Osiedle Kolejowa

Dzielnice | edytuj kod

Polityka | edytuj kod

Miasto | edytuj kod

Wybory na burmistrza miasta i radę miasta od 2002 roku.

Kadencje burmistrza miasta Lubań | edytuj kod

Rada miasta | edytuj kod

Posłowie i Senatorowie | edytuj kod

Posłowie | edytuj kod

 Osobny artykuł: Okręg wyborczy nr 1 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Senator | edytuj kod

Inni politycy | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Drogi | edytuj kod

Lubań położony jest 11 km na południe od Autostrady A4 (E40) (dojazd 296).

Linie kolejowe | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lubań Śląski. Obiekt zabytkowego dworca Lubań
  • 279: Węgliniec – Lubań
  • 274: Jelenia Góra – Lubań – Zgorzelec (Linia Lubań – Zgorzelec reaktywowana dla ruchu pasażerskiego w grudniu 2011)
  • 337: Lubań – Leśna (linia towarowa).

Komunikacja Autobusowa | edytuj kod

Na terenie miasta funkcjonują różni przewoźnicy: PKS Voyager oraz Bieleccy[18]. W maju 2016 r. stary dworzec autobusowy został wyburzony[19], w jego miejsce wybudowano Galerię „Inbag”[20] – obiekt handlowo-usługowy, posiadający infrastrukturę dworca autobusowego[21][22][23].

Komunikacja miejska | edytuj kod

Pierwsze plany wprowadzenia komunikacji miejskiej w Lubaniu powstały w latach siedemdziesiątych XX wieku[24], jednak pierwsze autobusy wyjechały na ulice miasta w czerwcu 1989. Były to (i nadal są) zwykłe pojazdy PKS, nieprzystosowane do kursowania w mieście (m.in. brak pneumatycznie otwieranych drzwi). Spółka PKS Voyager, która przejęła transport miejski w Lubaniu po upadku Pekaes Lubań, planuje wprowadzenie pojazdów przystosowanych do transportu miejskiego[24].

Od roku 2011 funkcjonują cztery linie komunikacji miejskiej[25].

Media | edytuj kod

Portale | edytuj kod

  • eluban.pl[26]
  • Przegląd Lubański www.lubanski.eu
  • Telewizja Lubań www.tvluban.pl

Prasa | edytuj kod

  • Ziemia Lubańska

Radio i Telewizja | edytuj kod

Uwzględniono Polskie stacje radiowe. Istnieją także stacje internetowe: Radio Lubań[28] i Radio-Sawanna[29]

Lubań w kadrze | edytuj kod

Produkcje filmowe na terenie miasta:

  • Film promocyjny miasta Lubań[30]
  • Materiał TVP Wrocław pt. "Miasteczko jak ze snu"[31]
  • Programy historyczne "Echa Przeszłości"; odc. 18 "Zbrodniarze - Lubań"[32]; odc. 45 "Lubań "45" (wrzesień 2012)[32]; "Kamienna Góra w Lubaniu" (październik 2014)[33]

Szkolnictwo | edytuj kod

Tarcza szkolna ZSZ PKP w Lubaniu

Żłobki, przedszkola, szkoły podstawowe i szkoły ponadgimnazjalne w Lubaniu:

Gospodarka | edytuj kod

W Lubaniu znajdują się następujące zakłady pracy:

  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (PEC Lubań Sp. z o.o.)
  • Agromet ZEHS Lubań
  • Imakon Sp. z o.o.
  • „IMKA” Dr. Schumacher Sp. z o.o.
  • Chromex Sp. z o.o.
  • Automatec Sp. z o.o.

W mieście są także spółki miejskie :

  • Lubańskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Lubań
  • Lubańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. Lubań
  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. Lubań
  • Zakład Gospodarki i Usług Komunalnych Sp. z o.o. Lubań

Zlokalizowane w mieście Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w 2000 roku zostały postawione w stan upadłości.

Honorowi obywatele miasta | edytuj kod

Demografia | edytuj kod

Dane z 31 grudnia 2009[51]:

Piramida wieku mieszkańców Lubania w 2014 roku[52].

Opieka zdrowotna | edytuj kod

W mieście znajduje się Łużyckie Centrum Medyczne im. Lucjana Kopcia[53], który posiada:

  • 8 oddziałów szpitalnych
  • 9 poradni specjalistycznych
  • 2 pracownie

Religia | edytuj kod

Kościół Świętej Trójcy

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Turystyka | edytuj kod

Przez miasto przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba - odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Muzea | edytuj kod

W mieście istnieją 3 muzea:

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta partnerskie[58]:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Główny UrządG.U. Statystyczny Główny UrządG.U., Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, 09 - Ludność według płci i miast, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2017-11-28]  (pol.).
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. A.F. Busching, „A new system of geography”, rozdz. „Lusatia”, London 1762, s. 136.
  5. a b c Lubań wczoraj i dziś, s. 26
  6. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  7. Lubań, www.luban.pl [dostęp 2017-11-25]  (pol.).
  8. Lubań – ostatnie zwycięstwo Rzeszy na wschodzie | DziwnaWojna.pl, dziwnawojna.pl [dostęp 2016-01-25] .
  9. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13]  (pol.).
  10. Szkoła Podstawowa nr 1 w Lubaniu, www.lubansp1.republika.pl [dostęp 2016-01-25] .
  11. .:ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH IM. ADAMA MICKIEWICZA W LUBANIU:., www.zspmickiewicz.edu.pl [dostęp 2016-01-25] .
  12. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 102,103. [dostęp 11.9.2012].
  13. Administrator: JERZY ANDRZEJ ZIELIŃSKI. www.jerzyzielinski.eu. [dostęp 2015-08-09].
  14. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-03] .
  15. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-03] .
  16. DituelD. Sp. DituelD., Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo dolnośląskie - - m. Lubań, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-03] .
  17. Rada miasta Lubań 2014, 22 listopada 2014 [dostęp 2017-06-03] .
  18. admin2: Przewozy osobowe Lubań, Bieleccy Busy. bieleccybus.pl. [dostęp 2015-08-12].
  19. Sławomir Piguła: Lubański dworzec PKS w rozbiórce (pol.). portal Przegląd Lubański, 2016-05-11. [dostęp 2017-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-13)].
  20. Strona główna - Inbag Lubań, Inbag Lubań [dostęp 2017-10-18]  (pol.).
  21. PKSP. Voyager PKSP., Zmiany na dworcu PKS w Lubaniu, eluban.pl [dostęp 2017-03-12] .
  22. J.Rycerz, Galeria w centrum Lubania, eluban.pl [dostęp 2017-03-12] .
  23. . (red.), Ruszyła galeria Inbag, eluban.pl [dostęp 2017-03-12] .
  24. a b Czerwone autobusy w Lubaniu?. „Ziemia Lubańska”. 8 (391), kwiecień/maj 2010. 
  25. Urząd MiastaU.M. Lubań Urząd MiastaU.M., Komunikacja, luban.pl [dostęp 2017-11-06]  (pol.).
  26. l, l, Lubań w skrócie - eluban.pl - portal informacyjny o Lubaniu, aktualności z Lubania i regionu, eluban.pl [dostęp 2017-10-18] .
  27. Stacje Radiowe w Lubaniu (pol.). Radio Nadaje. [dostęp 2015-05-15].
  28. http://radioluban.pl - Radio Lubań
  29. http://www.radio-savana.pl Radio-Sawanna
  30. Lubię Lubań - film promocyjny. Lubię Lubań 2016-12-06.
  31. Lubań - miasteczko jak ze snu, "Fakty" 14.10.2012. Fakty TVP3 Wrocław 2012-10-15.
  32. a b 18 Echa przeszłości Zbrodniarze - Lubań. Krzysztof Klimek 2013-05-23.
  33. ECHA PRZESZŁOŚCI Kamienna Góra w Lubaniu. Archiwum Łużyce 2014-10-31.
  34. „Bąbelkowo”. [dostęp 2015-05-17].
  35. Przedszkole Niepubliczne nr 1
  36. Przedszkole Publiczne nr 1
  37. Przedszkole Publiczne nr 3
  38. Przedszkole Miejskie nr 5
  39. Przedszkole Językowe „Akademia Malucha”
  40. Witamy w SP1 w Lubaniu, sp1luban.pl [dostęp 2017-10-18] .
  41. Sputnik SoftwareS.S. Sp. Sputnik SoftwareS.S., BIP - Szkoła Podstawowa Nr 2 w Lubaniu, sp2.luban.pl [dostęp 2017-10-18] .
  42. Sputnik SoftwareS.S. Sp. Sputnik SoftwareS.S., BIP - Szkoła Podstawowa nr 3 w Lubaniu, sp3.luban.pl [dostęp 2017-10-18] .
  43. Szkoła Podstawowa nr 4
  44. ZSP im. A. Mickiewicza
  45. ZSP im. KZL
  46. http://www.zsp2.boo.pl/viewpage.php?page_id=24 - Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2]
  47. - Szkoła Muzyczna I stopnia im. Oskara Kolberga
  48. red, Nadano tytuł Honorowego Obywatela Miasta Lubania, eLubań, 30 maja 2017 [dostęp 2017-11-10] .
  49. Ks. Jan Lombarski Honorowym Obywatelem Miasta Lubań, „Przegląd Lubański”, www.lubanski.eu [dostęp 2017-11-10]  (pol.).
  50. red, Feliks Netza (sic!) Honorowym Obywatelem, Gazeta Regionalna, 25 lipca 2013 [dostęp 2017-11-10]  (pol.).
  51. Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14].
  52. http://www.polskawliczbach.pl/Luban, w oparciu o dane GUS.
  53. x, Łużyckie Centrum Medyczne, lcm-luban.pl [dostęp 2017-06-02] .
  54. Siostry Magdalenki od Pokuty (CSMM), portal Zgromadzenia [dostęp 2019-02-01] .
  55. PiotrP. Stefaniak PiotrP., Na chwałę Trójcy Świętej: Dzieje klasztoru Sióstr Świętej Marii Magdaleny od Pokuty w Lubaniu: 1320–2010, Kraków: Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, 2011, s. 407, ISBN 978-83-7216-900-6 .
  56. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05] .
  57. Muzeum Broni i Militariów w Lubaniu już otwarte (WIDEO) | Przegląd Lubański, lubanski.eu [dostęp 2018-02-28] .
  58. MIASTA PARTNERSKIE. miastoluban.pl, 2011-09-21. [dostęp 2011-11-27].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Lubań (województwo dolnośląskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy