Lucilio Vanini


Lucilio Vanini w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Miejsce urodzenia Giulio Cesare Vaniniego w Taurisano. Tablica upamiętniająca Giulio Cesare Vanininiego umieszczona w miejscu jego śmierci.

Lucilio Vanini, wł. Giulio Cesare Vanini[1], używał także nazwiska Pompeo Usciglio (prawdopodobnie tak powstało przypisane mu później imię: Lucilio)[2] (ur. 1584 lub 1585 w Taurisano, zm. 9 lutego 1619 w Tuluzie) – włoski filozof i teolog. Krytyk religii objawionych, w tym chrześcijaństwa. Propagator ateizmu. Prekursor ewolucjonizmu (a ściślej przedstawiciel protodarwinizmu).

Lucilio Vanini wysunął tezę o mutacjach w gatunkach pewnych roślin i przechodzeniu jednych zwierząt w inne oraz o pochodzeniu człowieka od małpy. Jako jeden z pierwszych myślicieli od czasów starożytności postrzegał wszechświat jako byt rządzony w ogólności stałymi, określonymi, prostymi prawami natury (determinizm fizyczny). Uważał, że za wszystkimi „cudami” stoją naturalne wyjaśnienia, w szczególności, wszystkie aspekty religii tłumaczył – za Pomponazzimracjonalnie[3].

Vanini pomimo iż był przedstawicielem stanu duchownego, negował boskość Jezusa, stworzenie świata z niczego, nieśmiertelność duszy oraz przepowiadał upadek wszystkich religii. Z obawy przed inkwizycją ukrywał się wędrując po Europie[4]. Schwytany w 1618[5] i postawiony przed parlamentem tuluskim w Tuluzie został skazany i po straszliwych torturach[3] zginął na stosie[6]. Na pytanie związane z istnieniem Boga, odparł:

Nie ma ani Boga ani diabła. Ale gdyby bóg istniał, modliłbym się do boga, żeby uderzył swoim piorunem w wasz niesprawiedliwy i nikczemny trybunał...

Po tej odpowiedzi, kat wyrwał mu język, i podpalił stos. Vanini zginął żywcem w płomieniach bez poprzedniego duszenia, a jego prochy rozsypano[7].

Wpływ na Vininiego wywarli m.in.: Pietro Pomponazzi, którego nazywał drugim Averroesem; Girolamo Cardano, Julius Caesar Scaliger[3].

Dzieła

  • Amphitheatrum aeternae providentiae[8], książka obecnie fragmentami nieczytelna,
  • De admirandis naturae reginae deque mortalium arcanis[8].

Spis treści

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Praca zbiorowa, Encyplopedia Powszechna PWN., Warszawa 1976, t. 4 s. 554.
  2. Andrzej Nowicki, Centralne kategorie filozofii Vaniniego., Warszawa 1970.
  3. a b c Borchert 2006 ↓.
  4. J.Budziło,S.Dybowski, Z dziejów postępu.. s. 170.
  5. Eugenio Garin: Vanini, Giulio Cesare. W: Donald M. Borchert (red.): Encyclopedia of Philosophy (Second Edition). T. 9: Volume 9 Shaftesbury–Zubiri. Thomson Gale, a part of the Thomson Corporation, 2006, s. 7673 (646). ISBN 0-02-866072-2. (ang.)
  6. John Owen, Skeptics of the Italian Renaissance, s. 399; Eugene Montague MacDonald, A Short History of the Inquisition: What It Was and What It Did, s. 254–256; Robert Alan Schneider, Public Life in Toulouse, 1463-1789: From Municipal Republic to Cosmopolitan City, s. 153–155; Jean Baptiste Dubédat, Histoire du Parlement de Toulouse, Tom 2, Wyd. A. Rousseau, 1885, s. 51–82.
  7. J.Budziło,S.Dybowski Z dziejów postępu... s. 171.
  8. a b Wydawnictwo Gutenberg, Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna., Kraków, ​ISBN 83-86858-16-8​ Tom 17 s. 304.

Bibliografia | edytuj kod

  • J.Budziło, S.Dybowski Z dziejów postępu.Zarys popularny. Warszawa 1960


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Lucilio Vanini" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy