Męcina


Na mapach: 49°40′43″N 20°32′50″E/49,678611 20,547222

Męcina w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Męcinawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Limanowa[3][4].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Integralne części wsi | edytuj kod

Położenie | edytuj kod

Męcina leży u podnóży Pasma Łososińskiego i grzbietu Litacza[5], w środkowym biegu potoku Smolnik (dopływu Dunajca), przy drodze powiatowej LimanowaChełmiec[6].

Szlak żółty prowadzi do grzbietu Pasma Łososińskiego (na Jaworz).

Historia | edytuj kod

Najstarsze ślady działalności człowieka na tym terenie udokumentowane są pomiędzy Męciną i Pisarzową. Wykopaliska archeologiczne ujawniły tu cmentarzyska urnowe z czasów kultury łużyckiej, która na ziemiach polskiej trwała w okresie 1300–400 r. p.n.e[5].

Pierwsze wzmianki o wsi rycerskiej Męcina pochodzą ze świętopietrza z 1326 i dotyczą miejscowej parafii[6].

 Osobny artykuł: Parafia św. Antoniego Opata w Męcinie.

Pod koniec XVI w. Męcina dzieliła się na Niżną i Wyżną, rządziły tu rody szlacheckie Krzeszów i Marcinkowskich. W połowie XVI w. dziedzic Męciny Sebastian Krzesz popadł w spór z miejscowym proboszczem, który rychło przemienił się w otwarty konflikt[7]. Zwycięsko z tej batalii wyszedł Krzesz, który ostatecznie wygnał księdza, zagarnął jego majątek, poniszczył księgi parafialne, a na miejsce kazał sprowadzić dwóch kaznodziejów braci polskich. W świątyni zamiast ołtarzy ustawiono zwykły drewniany krzyż[5]. W okresie reformacji kościół służył miejscowemu zborowi braci polskich.

Dopiero w 1605 r. na miejsce przybył nowy ksiądz katolicki, który swoją posługę musiał rozpocząć od remontu kościoła, w czym pomógł finansowo kolejny dziedzic z rodu Krzeszów – Stanisław, który nawrócił się na katolicyzm[5].

W XIX w. proboszczem w Męcinie był ksiądz Wincenty Wąsikiewicz, badacz kultury ludowej, autor książek i opracowań ludoznawczych. W tym okresie w Męcinie było kilka dworków szlacheckich i folwarków. W Męcinie Dolnej na dworze zwanym "Białym" (dziś teren naprzeciw szkoły) w XIX w. gospodarowała rodzina Gostkowskich, natomiast blisko Kłodnego był dwór zwany "Bobrówk" (dziś pozostały po nim 2 niewielkie spichlerzyki). W Męcinie Górnej był w XIX w. dwór zwany "Dębiną" (ok. 1 km od kościoła, w górę wsi, po prawej stronie drogi do Pisarzowej), w którym również gospodarzyła inna gałąź rodziny Gostkowskich.

Po wojnie Męcina zasłynęła w całym kraju i poza jego granicami dzięki wytwórni kijów hokejowych Bronisława Smolenia. Bronisław Smoleń był inicjatorem budowy szkoły w Męcinie i wielu innych akcji społecznych. Na ścianie szkoły znajduje się tablica poświęcona jego osobie, odsłonięta 1 września 1997 r[8].

Zabytkowy kościół w Męcinie

Interesujące i zabytkowe obiekty na terenie wsi | edytuj kod

  • W centrum wsi, przy drodze do Nowego Sącza znajduje się kościół pw. św. Antoniego Opata z końca XVII wieku, drewniany, budowany na zrąb, z wieżą konstrukcji słupowej. Wewnątrz zachowała się belka tęczowa z barokowym krucyfiksem, chór muzyczny o wykroju i profilach barokowych. Pod ołtarzem znajduje się kamienna krypta grobowa dziedziców Męciny oraz miejscowych proboszczów. W kruchcie wisi obraz św. Jana Kantego oraz figura św. Jana Nepomucena z 1740 r[5][9].
 Osobny artykuł: Kościół św. Antoniego w Męcinie.
  • Zbudowany w latach 1984-2006 nowy kościół murowany, pełniący obecnie funkcję kościoła parafialnego.
 Osobny artykuł: Kościół św. Antoniego w Męcinie (nowy).
  • Izba pamięci Zdzisława Smolenia – inspektora Okręgu Podhalańsko – Karpackiego Związku Strzeleckiego "Strzelec", który zebrał dość bogatą kolekcję pamiątek rodzinnych, obejmującą zdjęcia, kolekcję orzełków wojskowych, umundurowanie żołnierskie i uzbrojenie (m.in. szabla rosyjska, zdobyta w bitwie warszawskiej 1920)[5].
  • Dom pracy twórczej Jolanty i Zygmunta Kłosowskich, miejscowych artystów malarzy i rzeźbiarzy[5].
  • Zabytkowa kapliczka z XVII wieku w przysiółku Miczaki, przy której odprawiali nabożeństwa katolicy męcińscy w czasie, gdy miejscowy kościół został zamieniony na zbór ariański[5].
  • Nad Miczakami znajduje się duży kamieniołom piaskowca (niedawno wznowiono prace).
  • W dolnej części wsi, przy drodze do Krasnego Potockiego można zobaczyć zrujnowany, dwustuletni młyn. Zachowały się fragmenty starego koła młyńskiego[5].

W centrum wsi znajduje się również zespół szkół, remiza OSP, kilka sklepów, dworzec PKP.

Urodzeni w Męcinie | edytuj kod

Urodzili się Ferdynand Piwowar i Władysław Pociecha, ofiary zbrodni katyńskiej[10].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. GUS - Bank Danych Lokalnych (pol.). [dostęp 05.10.2015].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 771 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .data dostępu?
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. a b c d e f g h i beskidwyspowy.eu: Męcina (pol.). www.beskidwyspowy.eu, 13,04,2010. [dostęp 2011-03-26].
  6. a b P. Skoczek, "Parafie...", s. 139
  7. A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 166
  8. A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 167
  9. P. Skoczek, "Parafie...", s. 139-145
  10. Ludwika Dudzik. Katyń - symboliczne groby w Męcinie. „Skibowy Kamień”, s. 11, Nr 74 - kwiecień 2009. ISSN 1734-350X

Bibliografia | edytuj kod

  1. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 139-145. ISBN 978-83-88383-43-4.
  2. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 166-167. ISBN 978-83-89188-78-6.
Na podstawie artykułu: "Męcina" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy