Męczelkowate


Męczelkowate w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Męczelkowate (Braconidae) – rodzina owadów z rzędu błonkoskrzydłych. Larwy męczelkowatych są pasożytami larw innych owadów, najczęściej motyli. Po zakończeniu rozwoju opuszczają ofiarę, a następnie budują owalne kokony, w których następuje przepoczwarczenie.

Spis treści

Ewolucja | edytuj kod

Męczelkowate pojawiły się najprawdopodobniej na początku kredy (najstarszym prawdopodobnym rodzajem jest Eobracon). Zróżnicowały się one znacznie w środkowej i późnej kredzie oraz we wczesnym kenozoiku wraz z rozwojem okrytonasiennych oraz związaną z tym radiacją owadów przechodzących przeobrażenie zupełne, stanowiących ich głównych żywicieli[2].

Budowa ciała | edytuj kod

Są to niewielkie bądź średniej wielkości owady o cienkim, wydłużonym ciele (od ok. 1 mm do 3–4 cm bez pokładelka[2]) oraz długich, składających się z 10–50 członów, czółkach. U niektórych gatunków pokładełko jest silnie wydłużone[3][4]. Ich cechą charakterystyczną jest posiadanie żyłki Rs+ M w przednim skrzydle[4]. Budowa morfologiczna w obrębie rodziny bywa bardzo zróżnicowana[2]. Żeńskie narządy rozrodcze różnią się znacznie pod względem budowy i często służą do rozpoznawania poszczególnych gatunków, podczas gdy męskie nie są tak zróznicowane są wykorzystywane rzadziej w porównaniu z innymi grupami owadów. Niektóre gatunki stosują mimikrę[2].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Larwy męczelkowatych są pasożytami larw innych owadów. Po zakończeniu rozwoju opuszczają ofiarę, a następnie budują owalne kokony, w których następuje przepoczwarczenie. Atakują one larwy motyli,chrząszczy, muchówek, pluskwiaków, błonkówek, sieciarek, prostoskrzydłych oraz psotników[3]; niektóre gatunki atakują również pająki[3]. Zdarza się również pasożytnictwo postaci dorosłych (zwłaszcza pluskwiaków i chrząszczy), a przedstawiciele podrodzin Mesostoinae i Doryctinae tworzą galasy na roślinach[2]. Owady z tej rodziny stosują zarówno pasożytnictwo pojedyncze jak i grupowe. Męczelkowate tworzą dwie zasadnicze grupy różniące się cyklem życiowym oraz morfologią larw: część jest pasożytami zewnętrznymi (podrodziny Braconinae, Doryctinae i Microgastrinae), zaś pozostałe – wewnętrznymi[3]. Pasożyty wewnętrzne często wykazują skomplikowane fizjologiczne adaptacje mające na celu zwiększenie przeżywalności larw, jak np. symbiozę z wirusami w celu osłabienia odporności immunologicznej gospodarza[2]. Żerowanie larw prawie zawsze prowadzi do śmierci gospodarza, choć niektóre gatunki powodują jedynie bezpłodność, bądź zmniejszenie aktywności żywiciela. Cykl rozwojowy różni się często znacznie nawet między blisko spokrewnionymi rodzajami[2].

Znaczenie dla człowieka | edytuj kod

Jako pasożyty, niektóre męczelkowate mogą mieć znaczenie przy kontroli liczebności szkodników[3].

Systematyka | edytuj kod

Męczelkowate to jedna z najliczniejszych rodzin owadów[2]. Zalicza się do niej ok. 18 000 gatunków zgrupowanych w około 47 podrodzinach, 97 plemionach i ponad 1000 rodzajów[3]. Gatunki tropikalne są stosunkowo słabo poznane. Rzeczywista liczbę gatunków szacuje się na ok. 40–50 000[2].

Do rodziny zalicza się następujące podrodziny:[2][5]

Oraz wymarłe:[7]

W Polsce co najmniej 2 036 gatunków[4]. Najpospolitszym rodzimym przedstawicielem tej rodziny jest baryłkarz bieliniak (Cotesia glomerata) pasożytujący na gąsienicach bielinka kapustnika.

Przypisy | edytuj kod

  1. Braconidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. a b c d e f g h i j James B. Whitfield, Won-Young Choi, Alejandro A. Valerio, Josephine Rodriguez, and Andrew R. Deans: Braconidae (ang.). [dostęp 2020-10-09].
  3. a b c d e f Ahmet Beyarslan & Mitat Aydogd: ADDITIONS TO THE RARE SPECIES OF BRACONIDAE FAUNA (HYMENOPTERA: BRACONIDAE) FROM TURKEY (ang.). [dostęp 2020-10-09].
  4. a b c męczelkowate (pol.). [dostęp 2020-10-09].
  5. Braconidae (ang.). [dostęp 2020-10-19].
  6. Cornelis van Achterberg: Revision of the genus Canalicephalus Gibson and the recognition of the Acampsohelconinae (Hymenoptera: Braconidae) as extant (ang.). [dostęp 2020-10-19].
  7. Family Braconidae (ang.). [dostęp 2020-10-19].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (takson):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Męczelkowate" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy