Małdyty (gmina)


Na mapach: 53°55′N 19°45′E/53,919722 19,745556

Małdyty (gmina) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Małdytygmina wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie olsztyńskim.

Siedziba gminy to Małdyty.

Według Narodowego Spisu Powszechnego 31 marca 2011 gminę zamieszkiwało 6522 mieszkańców[2].

Bazę turystyczną gminy stanowią: zajazd "Pod Kłobukiem", stadnina w Plękitach – "Dworek Sople", ośrodki szkoleniowo-wypoczynkowe w Szymonowie i Szymanówku., pola namiotowe m.in. w Wilamowie , centrum sportowo-rekreacyjne oraz otwarty w 2018 r. pomost oraz plaża w miejscowości Wilamowo.

Spis treści

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[3] gmina Małdyty ma obszar 188,94 km², w tym:

  • użytki rolne: 60%
  • użytki leśne: 24%

Gmina stanowi 10,70% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Małdyty w 2014 roku[1].

Historia | edytuj kod

Wpływ na rozwój obszaru obecnej gminy miało usytuowanie na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Dawniej Małdyty były ważnym węzłem ruchu dyliżansów. Tu rozwidlały się trakty w różnych kierunkach: do Morąga, Miłomłyna i Ostródy, do Pasłęka i Elbląga oraz do Zalewa. Rozwojowi transportu sprzyjał wybudowany Kanał Elbląski (ukończenie budowy w 1860). O rozwoju świadczyły powstające budynki architektoniczne. Najbardziej okazały pałac w Małdytach z końca XVII w. uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej, do naszych czasów zachował się jedynie budynek administracji, w którym mieści się zajazd "Pod Kłobukiem". Dla potrzeb Zespołu Szkół Rolniczych zaadaptowano pałac rodziny Domhardów z końca XVIII w. w Dobrocinie. W pałacu w Plękitach z początku XIX w. znajduje się stadnina koni, ze zbiorem powozów i bryczek. Dobrze zachowane są kościoły w Zajezierzu, Jarnołtowie, Wilamowie i Szymonowie.

W 1939 r. Małdyty należały do gminy jednostkowej Zajezierze.

Gmina zbiorowa Małdyty (pocz. Niebytów) powstała 30 października 1945 w powiecie morąskim na obszarze okręgu mazurskiego, na terenie tzw. Ziem Odzyskanych[4]. Siedziba znajdowała się przejściowo w Zajezierzu (wówczas jako Zajezierzyce), następnie w Niebytowie (Małdytach, niem. Maldeuten)[5]. 28 czerwca 1946 gmina weszła w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego[6]. 14 lutego 1946 gminę zamieszkiwało 4078 mieszkańców[7].

Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina Małdyty była podzielona na 11 gromad: Drynki, Jarnołtowo, Kiełkuty, Leszczynka, Leśnica, Małdyty, Morzewo, Sambród, Szymanowo, Wilamowo i Zajezierze[8].

Gmina została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[9].

Gminę Małdyty przywrócono 1 stycznia 1973 w powiecie morąskim w woj. olsztyńskim[10] po reaktywowaniu gmin[11]. W latach 1975–1998 gmina położona była w "małym" województwie olsztyńskim.

Od 1999 roku znajduje się w powiecie ostródzkim w województwie warmińsko-mazurskim.

Przyroda | edytuj kod

Na terenie gminy znajduje się 21 jezior o łącznej powierzchni 1050 ha. Najatrakcyjniejsze tereny znajdują się w części północno-wschodniej gminy, przez którą przebiega Kanał Elbląski. Tu występują największe kompleksy leśne nad jeziorami Ruda Woda i Sambród. Na terenie gminy znajdują się trzy rezerwaty przyrody, w których chronione są karłowate sosny, 150-letnie modrzewie europejskie oraz lasy bukowe.

Sołectwa | edytuj kod

Budwity, Dobrocin, Drynki, Dziśnity, Gumniska Wielkie, Jarnołtowo, Kadzie, Klonowy Dwór, Koszajny, Kreki, Leśnica, Linki, Małdyty, Sambród, Sople, Szymonowo, Wilamowo, Wielki Dwór, Wodziany, Zajezierze.

Pozostałe miejscowości | edytuj kod

Bagnity, Bartno, Budyty, Fiugajki, Gizajny, Ględy, Gumniska Małe, Jarnołtówko, Karczemka, Kanty, Kiełkuty, Kozia Wólka, Leszcynka, Leszczynka Mała, Naświty, Niedźwiada, Pleśno, Plękity, Połowite, Rybaki, Sambród Mały, Sarna, Sasiny, Smolno, Surzyki Małe, Surzyki Wielkie, Szymonówko, Wilamówko, Zalesie, Zduny.

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Miłomłyn, Morąg, Pasłęk, Rychliki, Stary Dzierzgoń, Zalewo

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Maldyty, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. - NSP 2011; Powiat olsztyński (pol.). GUS. [dostęp 2016-01-10].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Pismo starosty morąskiego z 30X 1945 (Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Olsztynie, Urząd Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski w Olsztynie, 170, k. 56)
  5. Morąg – z dziejów miasta i powiatu, Pojezierze, Olsztyn 1973.
  6. Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177
  7. Spis sumaryczny w 1946
  8. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  9. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  10. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 grudnia 1972 r., Nr 13, Poz. 176)
  11. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
Na podstawie artykułu: "Małdyty (gmina)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy