Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej


Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej – Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej, utworzony 16 maja 1928 w miejsce dotychczas istniejącego Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Celnej, a obejmujący teren przyległy do południowej granicy państwa na terenie Małopolski Zachodniej i Małopolski Wschodniej.

Budynek przy ul. Henryka Sienkiewicza 5 w Sanoku – siedziba MIOSG Tablica upamiętniająca strażników MIOSG w Sanoku

Siedziba MIOSG znajdowała się w budynku przy ul. Henryka Sienkiewicza 5 w Sanoku, a następnie w Przemyślu, tutaj też znajdowała się Placówka II linii Przemyśl, natomiast we Lwowie znajdował się Komisariat SG Lwów.

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

20 czerwca 1927 roku prezes Rady Ministrów Józef Piłsudski delegował na stanowisko naczelnego inspektora Straży Celnej płk. Stefana Pasławskiego z zadaniem gruntownej rekonstrukcji tego organu[1]. Jesienią 1927 dokonano nowego podziału terytorialnego, a minister spraw wojskowych skierował do dyspozycji komendanta SC oficerów przewidzianych do obsadzenia nowo utworzonych stanowisk inspektorów okręgowych. Utworzono pięć nowych inspektoratów okręgowych, w tym między innymi Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Celnej, z którego w prostej linii wywodzi się Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej[2]. Kierownikiem inspektoratu mianowano mjr. Mariana Jadwińskiego, a siedzibą inspektoratu był Sanok[3]. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[4]. Rozkazem nr 5 z 16 maja 1928 roku w sprawach organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski zatwierdził dyslokację, granice i strukturę inspektoratu okręgowego[5].

Rozkazem Komendy Straży Granicznej z 25 marca 1930 Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej został przeniesiony przez p.o. kierownika tegoż, insp. Jana Grodyńskiego, z dniem 16 kwietnia 1930 do Przemyśla, gdzie został umieszczony pod adresem Rynek 23 (II p.)[6][7]. MIOSG działał do 19 grudnia 1934, kiedy to rozkazem nr 4 podzielono go na Zachodnio- i Wschodniomałopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej, z siedzibami w Krakowie i Lwowie.

Małopolski Inspektorat Okręgowy ochraniał południową granicę państwa (z Czechosłowacją, o długości 1113 km) od placówki Głuchaczki do rejonu styku granic polsko-rumuńsko-czechosłowackiej w miejscowości Żeżawa w korycie rzeki Dniestr.

Kierownicy/komendanci inspektoratu | edytuj kod

Służba graniczna | edytuj kod

Teren działania małopolskiego inspektoratu przypadał na obszar ówczesnych województw: krakowskiego, lwowskiego i stanisławowskiego.

Charakterystyka inspektoratu

Granica państwowa na terenie inspektoratu małopolskiego, to granica typowo górska z wyjątkiem komisariatów „Horodenka”, „Śniatyn” i częściowo „Kosów”. Granica polsko–czeską pokrywała się z małymi wyjątkami z dawną granicą galicyjsko–węgierską. Poza naturalną granicą górską, linię graniczną tworzą również doliny rzek: Białki, Dunajca, Popradu, Czeremoszu i Dniestru[9].

W jednodniówce wydanej z okazji 5–lecia Straży Granicznej dokonano charakterystyki ludności pogranicza. Oceniano, że na odcinku Inspektoratu Granicznego „Nowy Targ” zamieszkali górale pracowici, praworządni, gospodarni, dbających o ład i porządek, pełni werwy, życia, temperamentu i wysoce uzdolnieni ze zmysłem estetycznym i zdobniczym. Ta grupa osób była dość przychylnie nastawiona się do organów Straży Granicznej[9]. Od Piwnicznej, przez cały odcinek Inspektoratu Granicznego „Jasło”, w obszarach komisariatów „Wola Michowa” i „Dwernik” Inspektoratu Granicznego „Sambor” zamieszkiwali Łemkowie. Byli to, zdaniem oficerów SG, ludzie bierni, spokojni, apatyczni, w swoim zachowaniu podobni do Poleszuków. Mieszkali i gospodarowali w warunkach wprost pierwotnych. Na terenie komisariatów „Borynia” i „Smorze”, oraz na terenie komisariatów „Ławoczne” i „Ludwikówka” Inspektoratu Granicznego „Stryj” zamieszkiwali Bojkowie. Zdaniem oficerów SG posiadali większą niż Łemkowie ukraińską świadomość narodową. Byli bardziej wrogo nastawieni do państwa polskiego. Pas graniczny na obszarze odpowiedzialności komisariatu „Sołotwina” i „Worochta” Inspektoratu Granicznego „Stryj” oraz komisariatów „Żabie” i „Kosów” na odcinku Inspektoratu Granicznego „Kołomyja” zamieszkiwali Huculi. Oficerowie SG oceniali, że mimo bardzo silnej agitacji ukraińskiej, Huculi odnosili się do Straży Granicznej przyjaźnie i przychylnie. Ludność zamieszkała na terenie komisariatu „Kosów” na wschód od Kut, oraz na terenie komisariatów „Śniatyn” i „Horodenka” była zamożniejsza i bardziej gospodarna od południowych społeczności spotykanych na Podolu i w Rumunii. Oceniano, że była to ludność „najbardziej rozagitowana”[10].

Przemyt na terenie inspektoratu nie przybierał form zorganizowanych. Przemycano zazwyczaj na własny użytek lub niewielki handel. Ludność pasa granicznego, oddalona o dziesiątki kilometrów od miasteczek polskich, zaopatrywała się w artykuły codziennego użytku w pobliskich osiedlach czechosłowackich czy rumuńskich. Huculi zaopatrywali się w Rumunii w tytoń do fajki, wódkę oraz wełnę i nici (szych). W okresach sezonowych kwitł przemyt owoców, alkoholu oraz skórek baranich. Odnotowywano kradzieże, rabunki, handel bez patentu i posiadanie broni bez zezwolenia[10].

Sąsiednie jednostki graniczne

Struktura organizacyjna | edytuj kod

Początkowo działało 4 inspektoraty graniczne, w kwietniu 1930 dołączono piąty (w Samborze).

Organizacja inspektoratu w 1928[5]:

Organizacja inspektoratu w 1931:

Przypisy | edytuj kod

  1. Kula 1994 ↓, s. 40.
  2. Kula 1994 ↓, s. 41.
  3. Kula 1994 ↓, s. 42.
  4. Goryński 2012 ↓, s. 226.
  5. a b Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 27.
  6. 120. Obwieszczenie. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 7, s. 149, 25 kwietnia 1930. 
  7. Obwieszczenia G.M. 9616. „Dziennik Rozkazów Wojskowych”. Nr 15, s. 136, 22 maja 1930. 
  8. Kozłowski 2015 ↓, s. 119.
  9. a b Jednodniówka SG 1933 ↓, s. 48.
  10. a b Jednodniówka SG 1933 ↓, s. 49.

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (organizacja):
Na podstawie artykułu: "Małopolski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy