Maciej Zembaty


Maciej Zembaty w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Portret Macieja Zembatego autorstwa Zbigniewa Kresowatego Grób Macieja Zembatego na Wojskowych Powązkach

Maciej Zembaty, właśc. Jan Maciej Zembaty[1] (ur. 16 maja 1944 w Tarnowie[a][2], zm. 27 czerwca 2011 w Warszawie[3]) – polski poeta, satyryk, scenarzysta, reżyser radiowy, muzyk i tłumacz, głównie poezji Leonarda Cohena.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo spędził w Wadowicach, do których, wkrótce po narodzinach, przeniósł się wraz z rodziną[a][2].

Uczył się gry na fortepianie w średniej szkole muzycznej, uczęszczał również do liceum plastycznego, w którym historii uczył go Jacek Kuroń[4][2]. Ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Pracę magisterską napisał na temat polskiej piosenki i gwary więziennej. Dzięki swym badaniom stał się jednym z pierwszych specjalistów od grypsery. Przez krótki czas studiował również w warszawskiej PWST oraz na wydziale reżyserskim łódzkiej filmówki[4][2].

Zadebiutował w 1965 na Festiwalu w Opolu, gdzie uzyskał wyróżnienie jury oraz nagrodę za najlepszy debiut autorski.

Był poliglotą, znającym siedem języków[jakich?], w tym z trzech tłumaczył teksty i piosenki[potrzebny przypis].

W 1972 dzięki Maciejowi Karpińskiemu[5] zetknął się z piosenkami Leonarda Cohena. W ciągu kilku miesięcy przetłumaczył ich kilkanaście, zaś w całym swoim życiu – ponad 60. Większość z nich opublikował w tomikach, zarówno w obiegu oficjalnym, jak i poza nim. Wydał także kilka płyt z własnymi aranżacjami i wykonaniami piosenek kanadyjskiego autora. Jego tłumaczenie piosenki „Partisan” stało się jednym z nieoficjalnych hymnów[6] „Solidarności”.

W 1972 we współpracy z Jackiem Janczarskim stworzył radiowe słuchowisko Rodzina Poszepszyńskich, które stało się jedną ze sztandarowych audycji rozrywkowych Polskiego Radia. Tworzone i nadawane było z dłuższymi przerwami przez 25 lat, a jego bohaterowie stali się parodią postaci znanych z innych seriali radiowych takich jak Matysiakowie i W Jezioranach.

W latach 70. związał się też z Programem Trzecim Polskiego Radia, gdzie prowadził między innymi autorską audycję Płyty nasze i naszych przyjaciół, Zgryz, był też jednym z prezenterów Zapraszamy do Trójki – pierwszej i jedynej podówczas audycji nadawanej na żywo, z telefonicznym udziałem słuchaczy.

W pierwszą rocznicę Sierpnia 1980 współtworzył Pierwszy Przegląd Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki” – imprezę będącą „antyfestiwalem sopockim” prezentującą twórców i twórczość poza peerelowską cenzurą.

Album Alleluja sprzedano w ponad 400 tys. egzemplarzy, dzięki czemu w 1986 przyznano wydawnictwu certyfikat złotej płyty. W latach 80. występował w duecie z Johnem Porterem.

W 1988 nagrał recytowany wstęp do piosenki „Galaktyczny zwiad” grupy Papa Dance.

Poza tłumaczeniami z angielskiego i własną twórczością, opublikował także kilka przekładów wierszy i piosenek autorów rosyjskich, głównie tzw. pieśni błatnych. Przez wiele lat Zembaty współpracował także z polskimi reżyserami. Zasłynął jako scenarzysta i autor muzyki do kilku filmów, m.in. Około północy (1977), Sam na sam (1977) i serialu telewizyjnego Siedem życzeń (1984). W tym ostatnim użyczył również głosu kotu o imieniu Rademenes.

Wspierał kampanię Muzyka Przeciwko Rasizmowi Stowarzyszenia „Nigdy Więcej”. Zamieścił jej logotyp na płycie Ostatnia posługa. Czarne przeboje 65–88[7].

Od listopada 2007 radio Tok FM emitowało ostatnie słuchowisko Macieja Zembatego – Przygody Wuja Alberta.

Był autorem piosenki „Ostatnia posługa”, śpiewanej na melodię marsza żałobnego Chopina.

Zembaty wrócił do pisania w 2007 roku; w tym też roku założył własny blog[8].

Zmarł w wyniku zatrzymania akcji serca[9]. 8 lipca 2011 Maciej Zembaty został pochowany na Powązkach Wojskowych w Warszawie[10][11].

Odznaczenia | edytuj kod

Twórczość | edytuj kod

Książki | edytuj kod

  • Historia, która przydarzyła się pewnej pszczołopodobnej Prudencji, Maciej Zembaty i Emilia Freudenreich, KAW, Warszawa 1976
  • Makabra i współczucie, (wybór tekstów z obszernymi notkami autobiograficznymi), Maciej Zembaty z przedmową Jacka Janczarskiego i ilustracjami Piotra Dumały; Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1996 (miękka oprawa, 220 stron) ​ISBN 83-7023-518-2
  • Rodzina Poszepszyńskich Story, Maciej Zembaty i Jacek Janczarski. Da Capo, Warszawa, 1997 (miękka oprawa, 192 strony) ​ISBN 83-7157-242-5
  • Piosenki z trumienki, Maciej Zembaty. Twój Styl, Warszawa, 2002 (miękka oprawa, 113 stron) ​ISBN 83-7163-314-9
  • Mój Cohen, Maciej Zembaty. MTJ Agencja Artystyczna, Warszawa, 2003 (miękka okładka, 232 strony) ​ISBN 83-911888-9-2
  • Piosenki, Maciej Zembaty, Edward Stachura, Włodzimierz Wysocki. Anagram, Warszawa, 1992 (miękka oprawa, 176 stron) ​ISBN 8190011239

Dyskografia | edytuj kod

Filmografia | edytuj kod

Źródło: [13]

  • 1970: Czkawka (etiuda szkolna; aktor)
  • 1971: Niebieskie jak Morze Czarne (tekst piosenki)
  • 1976: Nosił wilk razy kilka (film krótkometrażowy; scenariusz)
  • 1976: Przechadzka (film animowany; współautor scenariusza)
  • 1977: Około północy (scenariusz)
  • 1977: Sam na sam (współpraca reżyserska, scenariusz)
  • 1979: Terrarium (mężczyzna na przyjęciu u Marii; nie występuje w czołówce)
  • 1984: Siedem życzeń (scenariusz, dialogi, dubbing – głos kota Rademenesa; nie występuje w czołówce)
  • 1999: Palce lizać (lektor, odc. 2–9)
  • 1999: O dwóch takich, co nic nie ukradli (tekst piosenki)
  • 2003: Biała Róża (etiuda fabularna; wykonanie piosenki)
  • 2004: Piosenką w komunę (film dokumentalny; jako on sam)

Teatr | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. a b Część źródeł podaje, że artysta urodził się w Wadowicach; w rzeczywistości przeniósł się tam z rodziną wkrótce po narodzinach w Tarnowie.

Przypisy | edytuj kod

  1. Biogram na stronach Culture.pl
  2. a b c d Maciej Zembaty - strona nieoficjalna. [dostęp 2011-06-27].
  3. Maciej Zembaty nie żyje. muzyka.interia.pl, 2011-06-27. [dostęp 2011-06-27].
  4. a b Maciej Zembaty nie żyje. wyborcza.pl. [dostęp 2011-06-29].
  5. Maciej Zembaty: Mój Cohen. Wrocław: OTO "Kalambur", 1988, s. 23.
  6. Maciej Zembaty Do Cohena trzeba dojrzeć. muzyka.dziennik.pl, 2008-09-29. [dostęp 2011-07-04].
  7. MarcinM. Kornak MarcinM., Odszedł Maciej Zembaty, „Nigdy Więcej”, 19, 2011, ISSN 1428-0884 .
  8. Maciej Zembaty internetowy ponury magazynier. maciejzembaty.pl. [dostęp 2011-06-27].
  9. Tak to jest z sercem, że ono trach i przestaje pracować. Maciej Zembaty nie żyje.. tvn24.pl, 2011-06-28.
  10. Warszawa. Pogrzeb Macieja Zembatego na Wojskowych Powązkach. wyborcza.pl, 2011-07-08. [dostęp 2011-07-08].
  11. IAR: Maciej Zembaty spoczął na Powązkach (pol.). polskieradio.pl, 2011-07-08. [dostęp 2011-07-08].
  12. M.P. z 2011 r. nr 107, poz. 1073
  13. Film Polski, Film Polski (dwa różne rekordy w bazie danych)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Maciej Zembaty" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy