Maja Komorowska


Maja Komorowska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Maria Janina Komorowska-Tyszkiewicz, znana jako Maja Komorowska (ur. 23 grudnia 1937 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa, w latach 1961–1968 aktorka Teatru 13 Rzędów i Teatru Laboratorium we Wrocławiu, od 1972 aktorka Teatru Współczesnego w Warszawie; dwukrotnie zdobyła główne nagrody aktorskie na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych (1972, 1990)[1], dwukrotnie otrzymała nagrodę za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za role w filmach Bilans kwartalny (1975) i Cwał (1996); profesor sztuk teatralnych (1991), w latach 1991–2016 profesor Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie[1].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Teatr | edytuj kod

W 1960 roku ukończyła studia na Wydziale Lalkarskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Trzy lata później zdała eksternistyczny egzamin aktorski.

Zadebiutowała 30 września 1960 roku na deskach krakowskiego Teatru Lalki, Maski i Aktora Groteska. Od roku 1961 związana była z zespołem Jerzego Grotowskiego, najpierw w Teatrze 13 Rzędów w Opolu, a następnie w Teatrze Laboratorium we Wrocławiu[2]. Współpraca ta trwała do 1968 roku (z blisko roczną przerwą w 1964 roku). Wystąpiła m.in. w dramacie Słowackiego Kordian i Oratorium robotniczym i księciu niezłomnym Calderona i Słowackiego.

Po odejściu z Teatru Laboratorium współpracowała z teatrami wrocławskimi: Współczesnym (1968-1970) i Polskim (1970–1972)[3]. Za rolę Hamma w sztuce Samuela Becketta Końcówka wystawioną na deskach Teatru Polskiego otrzymała nagrodę I stopnia na 12. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych.

W 1972 roku przeszła do warszawskiego Teatru Współczesnego prowadzonego wówczas przez Erwina Axera. Zagrała m.in. w Lirze Edwarda Bonda, Święcie Borysa Thomasa Bernharda, Rzeczy listopadowej Ernesta Brylla i Kordianie Słowackiego. Z Teatrem Współczesnym związana jest do dziś.

W latach osiemdziesiątych aktorka wystąpiła w zaledwie pięciu spektaklach: w Tryptyku Maxa Frischa przeniesionym na scenę przez Erwina Axera oraz Kurce wodnej Stanisława Witkiewicza, Trzech siostrach Antona Czechowa i Letycji i lubczyku Petera Shaffera w reżyserii Macieja Englerta. Za rolę w ostatniej sztuce zdobyła nagrodę im. Aleksandra Zelwerowicza oraz nagrodę główną na 30. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych.

W kolejnej dekadzie Komorowska pojawiła się na scenie o wiele częściej. Stworzyła kilka dojrzałych ról, choćby w Wizycie starszej pani Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Wojciecha Adamczyka, Szczęśliwych dniach Samuela Becketta w reżyserii Antoniego Libery, U celu Thomasa Bernharda w inscenizacji Erwina Axera oraz Wymazywaniu Krystiana Lupy. Za rolę Cecily Robson w przedstawieniu Kwartet Ronalda Harwooda otrzymała Feliksa Warszawskiego oraz nagrody na krajowych festiwalach teatralnych[4].

Po kreacji Marii w Wymazywaniu aktorka kontynuowała współpracę z Krystianem Lupą. W 2004 roku zagrała Irinę Arkadinę w Niedokończonym utworze na aktora według Mewy Czechowa i ekspresyjną Pilar w Sztuce hiszpańskiej Yasminy Rezy. W 2006 roku pojawiła się jako Anna Meister w sztuce Na szczytach panuje cisza Thomasa Bernharda. Za tę rolę w 2008 roku aktorka otrzymała tytuł Najlepszej Aktorki na 14. Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi. W tym samym roku została uhonorowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[5].

Duże uznanie przyniosła jej rola Sary Bernhardt w sztuce Mimo wszystko Johna Murrella w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza. Zagrała wielką gwiazdę przyzwyczajoną do składanych jej hołdów i jednocześnie kobietę inteligentną, ironiczną i świadomą starości i nadchodzącej śmierci.

W Warszawie występowała gościnnie m.in. w Starej Prochowni, Scenie Prezentacje czy w Teatrze Dramatycznym. Ponad 30 razy wystąpiła w Teatrze Telewizji oraz wyreżyserowała przedstawienie Przy stole Antona Czechowa[6].

Od 1982 roku wykłada w Akademii Teatralnej w Warszawie[7]. Za osiągnięcia artystyczne i dydaktyczne otrzymała nagrodę indywidualną Ministerstwa Kultury i Sztuki w 1991 i 1994 roku. W 2011 roku wyreżyserowała przedstawienie Panny z Wilka na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, które w lipcu tego samego roku otrzymało nagrodę Grand Prix podczas VI Międzynarodowego Festiwalu Szkół Teatralnych w Warszawie.

Film | edytuj kod

Maja Komorowska zadebiutowała w filmie w 1960 roku użyczając głosu w baśni Marysia i krasnoludki, jednak za początek jej kariery filmowej uważa się rolę z 1970 roku w Życiu rodzinnym Krzysztofa Zanussiego. Rok później aktorka ponownie wystąpiła u Zanussiego w filmie telewizyjnym Za ścianą, w którym zagrała zakompleksioną niedoszłą panią naukowiec. Te dwie debiutanckie role zostały nagrodzone na krajowych i międzynarodowych festiwalach filmowych. Wkrótce stała się Komorowska ulubioną aktorką tego reżysera. Zanussi napisał kilka scenariuszy filmowych z myślą o aktorce[8]. W 1971 roku zagrała też w dramacie psychologicznym Jak daleko stąd, jak blisko Tadeusza Konwickiego.

Po obejrzeniu filmu Za ścianą Andrzej Wajda zaproponował aktorce zagranie Racheli w Weselu, choć sama Komorowska uważała, że lepiej w tej roli wypadłaby Ewa Demarczyk[9]. Ta drugoplanowa rola została nagrodzona Złotym Gronem w 1974 roku podczas Lubuskiego Lata Filmowego.

W 1976 roku zagrała u Istvána Szabó w obrazie Budapeszteńskie opowieści opisującym powojenną historię Węgier. W 1979 roku ponownie wystąpiła u Wajdy w ekranizacji opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza Panny z Wilka. W drugiej połowie lat 70. i w latach 80. aktorka kontynuowała współpracę z Zanussim. Rola Marty Siemińskiej w Bilansie kwartalnym przyniosła jej nagrodę dla najlepszej aktorki na FPFF w Gdyni. Kolejne filmy z tym reżyserem to m.in. Spirala, Kontrakt, Pokuszenie, czy Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest...

W 1988 roku Komorowska pojawiła się w filmie Dekalog I – pierwszej części cyklu telewizyjnego w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. Rok później wystąpiła w Lawie Tadeusza Konwickiego i ponownie u Zanussiego w obrazie Stan posiadania, za który została nominowana do nagrody za pierwszoplanową rolę kobiecą na FPFF w Gdyni. W 1991 roku aktorka zagrała w serialu Janusza Zaorskiego Panny i Wdowy.

W 1995 roku Komorowska zagrała w dramacie Cwał, w którym wcieliła się w postać Idalii Dobrowolskiej. Aktorka otrzymała Złotą Kaczkę – nagrodę czytelników magazynu „Film”, po raz drugi zdobyła nagrodę dla najlepszej aktorki na festiwalu w Gdyni oraz nagrody na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto i Festiwalu Filmowym Narodów Słowiańskich i Prawosławnych.

W 2000 roku pojawiła się w filmie Wyrok na Franciszka Kłosa Wajdy, w którym wcieliła się w postać matki głównego bohatera. Jej następny film to dramat telewizyjny Skarby ukryte Zanussiego z cyklu Opowieści weekendowe. W 2002 roku wystąpiła gościnnie w serialu Na dobre i na złe. Kolejnym filmem u Wajdy był obraz Katyń (2007). W tym samym roku zagrała w węgierskim filmie Ósmy dzień tygodnia. Rola Hanny Szandroy została doceniona przez jury podczas Lubuskiego Lata Filmowego, gdzie aktorka zdobyła nagrodę specjalną za wybitną kreację aktorską.

W 2009 roku wystąpiła w obrazie Rewizyta przedstawiającym dalsze losy bohaterów filmów Zanussiego z lat siedemdziesiątych oraz w dramacie biograficznym Popiełuszko. Wolność jest w nas Rafała Wieczyńskiego.

Życie prywatne | edytuj kod

Jest córką Leona hrabiego Komorowskiego z Kurmen h. Korczak i Ireny z Leitgeberów. Miała brata bliźniaka Piotra, który także był aktorem[10] oraz młodszą siostrę Magdalenę. Ojciec pracował, matka prowadziła dom. 19 grudnia 1959 roku wyszła za mąż za Jerzego Huberta Tyszkiewicza (ur. 1936, zm. 2014)[11], również pochodzącego z rodziny hrabiowskiej[12]. Ma syna Pawła (urodzonego w 1963 roku), dwie wnuczki i dwóch wnuków[13].

Aktorka od lat bierze czynny udział w życiu społecznym i kulturalnym, np. wspierając budowę warszawskiego hospicjum onkologicznego[14], biorąc udział w Tygodniach Kultury Chrześcijańskiej.

Oddzielną kartą w jej biografii była pomoc internowanym w czasie stanu wojennego (była członkiem Prymasowskiej Rady Pomocy Internowanym i Ich Rodzinom)[15]. Jest częstym gościem ośrodków polonijnych na całym świecie, w których występuje z wieczorami poetyckimi. Z tymi spektaklami jeździ także po całej Polsce.

W 1993 roku Wydawnictwo Tenten wydało książkę autorstwa Komorowskiej zatytułowaną 31 dni maja[16]. Jest bohaterką książki Barbary Osterloff Pejzaż. Rozmowy z Mają Komorowską[17].

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Nagrody filmowe i teatralne | edytuj kod

Odznaczenia państwowe | edytuj kod

Inne nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Filmografia | edytuj kod

Filmy fabularne | edytuj kod

Źródło: FilmPolski.pl[35]

Seriale telewizyjne | edytuj kod

Dubbing | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 311. ISBN 83-223-2644-0.
  2. Magda Podsiadły: Grała u Grotowskiego. Teraz pokazuje „Szczęśliwe dni”. gazeta.pl, 2011-03-04. [dostęp 2011-03-29].
  3. Scena im. Jerzego Grzegorzewskiego. teatrpolski.wroc.pl. [dostęp 2011-03-29].
  4. Maja Komorowska. wspolczesny.pl. [dostęp 2011-03-29].
  5. a b Maja Komorowska otrzyma złoty medal „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”. rp.pl, 2008-01-24. [dostęp 2013-02-01].
  6. Maja Komorowska. Kariera Telewizyjna. e-teatr.pl. [dostęp 2011-03-29].
  7. Akademia Teatralna. at.edu.pl. [dostęp 2011-02-01].
  8. Julita Karkowska: Jest w nas tęsknota. dziennik.com, 2010-05-07. [dostęp 2012-06-10].
  9. Tadeusz Sobolewski: Maja Komorowska. Droga do światła. Gazeta Wyborcza, 2007-12-24. [dostęp 2013-02-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-29)].
  10. Wielkanoc u Mai Komorowskiej. onet.pl, 2003-04-19. [dostęp 2011-02-02].
  11. Tygodnik Na żywo nr 33, 14 sierpnia 2014, s. 42-43.
  12. Jerzy Hubert Tyszkiewicz. genealogiapolska.pl. [dostęp 2011-02-02].
  13. Paweł Tyszkiewicz. genealogiapolska.pl. [dostęp 2011-02-02].
  14. Pola nadziei – październik 2004. whs.pl. [dostęp 2011-02-04].
  15. Ważne było, aby się nie poddać. rp.pl, 1997-12-13. [dostęp 2011-02-03].
  16. 31 dni maja. wp.pl. [dostęp 2011-02-01].
  17. Tadeusz Sobolewski: Pejzaż. Rozmowy z Mają Komorowską, Osterloff, Barbara. wyborcza.pl, 2005-03-14. [dostęp 2011-02-01].
  18. 1. Festiwal Gwiazd, 1-6 lipca 1996. instytutsztuki.pl. [dostęp 2011-01-30].
  19. Nagrody im. Boya. Sekcja Polska Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych. [dostęp 2011-01-30].
  20. Maja Komorowska laureatką Prowincjonaliów 2008. wp.pl, 2007-12-10. [dostęp 2011-02-01].
  21. Agnieszka Rataj: Warszawa. Grand Prix dla Akademii Teatralnej. Życie Warszawy, 2011-07-05. [dostęp 2011-09-11].
  22. M.P. 2000 nr 11 poz. 209. isap.sejm.gov.pl, 1999-12-23. [dostęp 2011-04-08].
  23. Odznaczenia dla aktorów. culture.pl, 2004-11-19. [dostęp 2011-04-08].
  24. Janda i Komorowska uhonorowane francuskim orderem. onet.pl, 2010-11-22. [dostęp 2011-02-21].
  25. M.P. z 2011 r. nr 32, poz. 384
  26. Prezydent odznaczył ludzi kultury. prezydent.pl, 17 stycznia 2011. [dostęp 2012-05-12].
  27. Ludzie kultury uhonorowani przez Prezydenta RP. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, mkidn.gov.pl, 2011-01-17. [dostęp 2012-05-12].
  28. Materiał dostępny za lata 1988-1998. Polska Bibliografia Literacka. [dostęp 2011-04-09].
  29. Nagrody Totus rozdane. ngo.pl, 2001-10-18. [dostęp 2011-01-30].
  30. Wręczenie dyplomów „Benemerenti” Ordynariatu Polowego WP (pol.). caritas.pl. [dostęp 2012-06-10].
  31. Medale dla Wajdy i Komorowskiej. onet.pl, 2007-12-20. [dostęp 2011-04-09].
  32. Laureaci Dorocznej Nagrody w roku 2008. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. [dostęp 2011-01-30].
  33. Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska „Neptuny”. gdansk.pl, 2010-09-08. [dostęp 2011-01-30].
  34. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2018-08-12] .
  35. Maja Komorowska. filmpolski.pl. [dostęp 2011-03-30].

Bibliografia | edytuj kod

  • Kazimierz Żórawski, Maja Komorowska, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1977, Seria: Aktorzy Filmowi Świata.
  • Maja Komorowska, 31 dni maja, Warszawa: Wydawnictwo Tenten, 1993, ​ISBN 83-85477-62-4​.
  • MajaM. Komorowska MajaM., Pejzaż. Rozmowy z Mają Komorowską, BarbaraB. Osterloff, Warszawa: Errata, 2004, ISBN 83-920617-2-1, OCLC 62153244 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Maja Komorowska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy