Marcin Broniowski


Marcin Broniowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marcin Broniowski herbu Tarnawa, znany jako Marcin Broniewski, Martinus Bronovius de Biezdzfedea (ur. ?, zm. przed 31 marca 1593) – polski podróżnik, historyk, kartograf, dyplomata[1], kronikarz, pamiętnikarz i wydawca.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w I połowie XVI w. w rodzinie Broniowskich, właścicieli Bieździedzy pieczętujących się herbem Tarnawa. Gałąź bieździedzka rodu Broniewskich wywodzi się z gniazda majątku Broniewice, w dawnym powiecie sandomierskim. Za czasów króla Kazimierza Jagiellończyka (1447-1492) wszyscy należący do tego gniazda przyjęli nazwisko Broniewski, pisane często początkowo, jako Broniowski. Syn Stanisława, brat Jerzego, Mikołaja i Krzysztofa. Posiadał dobre wykształcenie, lecz nieznane jest miejsce studiów. Dworzanin królewski Zygmunta Augusta, który należał do obozu katolickiego i podpisał protestację przeciwko konfederacji warszawskiej. Od 1577, na dworze króla Stefana Batorego, pełnił funkcję sekretarza monarchy. Jako burgrabia krakowski, nagrodzony został przez Jana Olbrachta starostwem w Lubaczowie i wójtostwami potwierdzonymi także przez Zygmunta I Starego, które utorowały drogę do dworu królewskiego następnym z rodu. Jako poseł polski do chana perekopskiego Machmet Gireja (4 kwietnia 1578)[2] był architektem zawartego układu pokojowego. Rok później ponownie posłował do Tatarów. W 1580 powrócił i lata następne spędził na dworze królewskim. Po śmierci Stefana Batorego wystąpił w obronie swych praw majątkowych na sejmie konwokacyjnym 1587, domagając się jednocześnie wynagrodzenia za poselstwo do Tatarów. W czasie sejmu elekcyjnego był zwolennikiem Piasta, godząc się w ostateczności na królewicza szwedzkiego. Dla wymierzenia sprawiedliwości napadł na majątek Familicze, należący do prawosławnego biskupa łuckiego - Terleckiego. Schyłek życia prawdopodobnie spędził zajmując się rzemiosłem wojennym.

Był podróżnikiem i twórcą pierwszego opisu ówczesnego KrymuTartariae descriptio (Opis Tatarii) w języku łacińskim i zarazem pierwszej informacji o żyjącym tam ludzie. Mapy północnych wybrzeży Morza Czarnego, które sporządził, były równie unikalnymi co jedynymi i uważane są dzisiaj za wybitny zabytek i osiągnięcie polskiej kartografii, a o ich nie tylko zabytkowej klasie może świadczyć fakt, iż ostatni raz drukiem wydano je w 1963.

Twórczość | edytuj kod

Dzieła | edytuj kod

  • Tartariae descrpitio... cum tabula geographica eiusdem Chersonesus Tauricae[3], dedykowane Stefanowi Batoremu, dat. 1 stycznia 1579, wydane z broszurami innych autorów, Köln 1595, drukarnia Officina Birckmannica
  • Tartariae descriptio = Opis Tatarii, przeł. Ewa Śnieżewska, red. Magdalena Mączyńska, Łódź: Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich 2011.

Prace edytorskie | edytuj kod

  • M. Bucella Epistola... Georgii Chiacor... de morbo et obitu... Stephani regis, Koloszwar 1587

Materiały | edytuj kod

  • Instrukcja Stefana Batorego dot. poselstwa do cara perekopskiego (12 września 1578, Lwów - wyd. I. Polkowski "Sprawy wojenne króla Stefana Batorego. Dyjaryjusze, relacyje, listy i akta z lat 1576-1586", Kraków 1887, w: Acta Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 11)

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Tarnawa – herb rycerski
  2. Historia rodu
  3. MarcinM. Broniowski MarcinM., Martini Broniovii, De Biezdzfedea [...] Tartariae Descriptio, Ante Hac In Lvcem Nvmqvam edita, cum tabula geographica eiusdem Chersonesus Tauricae. Item, Transsylvaniae, Ac Moldaviae, Aliarvmqve Vicinarvm Regionvm succincta descriptio Georgii A Reichersdorff, Transsyluani, cum tabulis geographicis tam Moldauiae, quam Transsyluaniae. Praeterea, Georgii Werneri De Admirandis Hungariae aquis hypomnemation, addita tabella lacus mirabilis ad Cirknitz., Kolonia: In Officina Birckmannica : sumptibus Arnoldi Mylij, 1595 .

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Marcin Broniowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy