Marek Belka


Marek Belka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Marek Belka ze swoim poprzednikiem na stanowisku premiera, Leszkiem Millerem Zmiana w składzie rządu z 30 marca 2005. Od lewej: premier Marek Belka, odchodzący minister Jerzy Hausner, prezydent Aleksander Kwaśniewski, nowo mianowany minister Jacek Piechota

Marek Marian Belka i (ur. 9 stycznia 1952 w Łodzi) – polski ekonomista i polityk, profesor nauk ekonomicznych, nauczyciel akademicki, urzędnik w międzynarodowych instytucjach finansowych.

Dwukrotny wiceprezes Rady Ministrów i minister finansów: w 1997 w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza oraz w latach 2001–2002 w rządzie Leszka Millera. W latach 2004–2005 prezes Rady Ministrów i przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej, stojący na czele dwóch gabinetów. W 2005 minister sportu w swoim drugim rządzie. W latach 2010–2016 prezes Narodowego Banku Polskiego. Poseł do Parlamentu Europejskiego IX kadencji (od 2019).

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wykształcenie i działalność naukowa | edytuj kod

Syn Władysława i Heleny[3]; pochodzi z rodziny inżynierów[4]. Edukację szkolną rozpoczął bezpośrednio od drugiej klasy szkoły podstawowej. Ukończył IV Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi, gdzie zdał maturę w wieku 16 lat[5]. W 1972 ukończył studia ekonomiczne na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. W 1973 podjął pracę w Katedrze Ekonomii na tej uczelni początkowo na stanowisku asystenta[4]. W 1978 uzyskał stopień naukowy doktora, natomiast w 1986 habilitował się. W 1994 otrzymał tytuł profesora nauk ekonomicznych.

W latach 1978–1979 i 1985–1986 odbywał długoterminowe staże w Uniwersytecie Columbia i Uniwersytecie Chicagowskim, zaś w 1990 przebywał na krótkim stażu w London School of Economics. Od 1986 pozostaje równolegle związany z Instytutem Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. W latach 1993–1997 pełnił funkcję dyrektora tej jednostki. Podejmował również współpracę z prywatnymi wyższymi uczelniami, m.in. z Wyższą Szkołą Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi.

Opublikował ponad 100 prac naukowych, poświęconych głównie teorii pieniądza oraz polityce antyinflacyjnej w krajach rozwijających się. Specjalizuje się w zakresie ekonomii stosowanej oraz współczesnej myśli ekonomicznej. W latach 2011–2015 członek Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN[6].

Działalność publiczna | edytuj kod

Działalność do 1997 | edytuj kod

Działał w Zrzeszeniu Studentów Polskich oraz Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej[7]. Od 1973 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[8][9][4]. W latach 80. był I sekretarzem POP PZPR na Uniwersytecie Łódzkim[4][10].

W 1990 został doradcą i konsultantem w Ministerstwie Finansów, a następnie Ministerstwie Przekształceń Własnościowych i Centralnym Urzędzie Planowania. W 1996 objął stanowisko konsultanta Banku Światowego. Równolegle, w latach 1994–1996, był wiceprzewodniczącym Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów, a następnie doradcą ekonomicznym prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Działalność w latach 1997–2004 | edytuj kod

W lutym 1997 został powołany na funkcje wicepremiera oraz ministra finansów w rządzie Włodzimierza Cimoszewicza, zastępując w nim Grzegorza Kołodkę. Stanowiska te zajmował do października 1997, kiedy ustąpił z urzędu razem z całym rządem po przegranych przez Sojusz Lewicy Demokratycznej wyborach parlamentarnych. Wstąpił do Sojuszu Lewicy Demokratycznej w 1999 i pozostawał członkiem tej partii do 2005.

W październiku 2001 został ponownie wicepremierem i ministrem finansów, tym razem w rządzie Leszka Millera. W okresie swojego urzędowania wprowadził podatek od dochodów kapitałowych, nazwany później „podatkiem Belki”. Jeszcze w trakcie kampanii wyborczej zapowiadał ograniczenia wydatków socjalnych. Zarzucano mu później, iż tymi wypowiedziami przyczynił się do słabszego wyniku koalicji Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy w wyborach parlamentarnych. Z rządu odszedł 6 lipca 2002.

Od czerwca do października 2003 pełnił funkcję szefa koalicyjnej Rady Koordynacji Międzynarodowej w Iraku. Od listopada 2003 do kwietnia 2004 był dyrektorem ds. polityki gospodarczej w Tymczasowych Władzach Koalicyjnych w Iraku, odpowiedzialnym za reformę walutową, stworzenie nowego systemu bankowego i nadzór nad gospodarką.

Prezes Rady Ministrów | edytuj kod

 Osobne artykuły: Pierwszy rząd Marka BelkiDrugi rząd Marka Belki.

W kwietniu 2004 został zgłoszony jako prezydencki kandydat na następcę premiera Leszka Millera. 2 maja 2004 Aleksander Kwaśniewski powołał go na prezesa Rady Ministrów oraz przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej i dokonał zaprzysiężenia jego pierwszego gabinetu. Marek Belka wygłosił exposé w dniu 14 maja, nie uzyskał jednak w Sejmie wotum zaufania[11].

W tak zwanym drugim kroku, mimo przekładania terminów, nie został przez Sejm zgłoszony żaden kandydat. 11 czerwca 2004 prezydent po raz drugi desygnował i powołał Marka Belkę na premiera. 24 czerwca stosunkiem głosów 236:216 Sejm zatwierdził go na tym stanowisku, udzielając wotum zaufania[12]. 15 października 2004 Sejm udzielił ponownego wotum zaufania jego drugiemu rządowi, stosunkiem głosów 234:218[13]. 25 kwietnia 2005, w wyniku dymisji ministra środowiska Jerzego Swatonia, Marek Belka przejął obowiązki ministra środowiska. 6 maja 2005 wraz z gabinetem podał się do dymisji, po nieprzegłosowaniu w Sejmie uchwały o skróceniu kadencji, jednak prezydent Aleksander Kwaśniewski dymisji nie przyjął. 1 września 2005 Marek Belka został również ministrem sportu po wydzieleniu tego resortu z Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Wiosną 2005 zadeklarował gotowość do poparcia Partii Demokratycznej – demokraci.pl oraz uczestniczył w kilku jej spotkaniach. W sierpniu poparł kandydaturę Henryki Bochniarz w wyborach prezydenckich. W wyborach parlamentarnych bez powodzenia kandydował do Sejmu z pierwszego miejsca na liście Partii Demokratycznej w okręgu łódzkim (otrzymał 12 774 głosy, tj. 4,34% głosów w okręgu)[14], nie będąc członkiem tego ugrupowania.

19 października na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji złożył dymisję. Pełnił obowiązki premiera do czasu powołania nowej Rady Ministrów 31 października 2005.

Działalność od 2005 | edytuj kod

27 grudnia 2005 został mianowany na stanowisko sekretarza wykonawczego Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych, obowiązki na tym stanowisku objął z początkiem 2006. Następnie, w styczniu 2009, został dyrektorem Departamentu Europejskiego Międzynarodowego Funduszu Walutowego[15].

27 maja 2010 tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta RP Bronisław Komorowski wyznaczył go na kandydata na prezesa Narodowego Banku Polskiego[16]. Po ogłoszeniu decyzji o kandydowaniu Marek Belka ustąpił ze stanowiska dyrektora Departamentu Europejskiego MFW[17]. 10 czerwca 2010 Sejm VI kadencji wybrał go na stanowisko Prezesa Narodowego Banku Polskiego[18], a dzień później – po złożeniu przysięgi – Marek Belka objął urząd. W latach 2011–2016 był członkiem Komitetu Sterującego Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego[19].

W czerwcu 2014 tygodnik „Wprost” ujawnił nielegalnie nagraną rozmowę z lipca 2013 pomiędzy Bartłomiejem Sienkiewiczem a Markiem Belką i Sławomirem Cytryckim, której przedmiotem były m.in. zmiany w ustawie o NBP i ewentualna zmiana ministra finansów[20].

21 czerwca 2016 zakończył urzędowanie na stanowisku prezesa NBP. W sierpniu tego samego roku Marek Belka został niezależnym członkiem rady dyrektorów funduszu nieruchomościowego Echo Polska Properties[21].

1 lutego 2019 był jednym z sygnatariuszy deklaracji o powołaniu Koalicji Europejskiej przed zbliżającymi się wyborami europarlamentarnymi[22]. W wyborach tych uzyskał mandat eurodeputowanego, startując z listy KE w okręgu łódzkim[23]. Zdobył 182 517 głosów, co stanowiło 20% wszystkich głosów oddanych w tym okręgu wyborczym[23]. W Parlamencie Europejskim został członkiem, a później wiceprzewodniczącym grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów[24]. Zasiadł w Komisji Gospodarczej i Monetarnej[25].

Wyniki wyborcze | edytuj kod

Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody | edytuj kod

Publikacje | edytuj kod

  • Doktryna ekonomiczno-społeczna Miltona Friedmana, 1986
  • Dynamika transformacji polskiej gospodarki (red.), 1997
  • Ekonomia stosowana. Podręcznik do przedmiotu podstawy przedsiębiorczości (współautor), 2003
  • Elementarne zagadnienia ekonomii (współautor), 1996
  • Niektóre problemy współczesnej zachodniej myśli ekonomicznej (red.), 1998
  • Polska transformacja w perspektywie integracji europejskiej (współautor), 1996
  • Reaganomika. Sukces czy porażka?, 1991
  • Selfie, 2016

Życie prywatne | edytuj kod

Żonaty z Krystyną, ma syna Piotra i córkę Marię[33][34][35].

Przypisy | edytuj kod

  1. Po śmierci Sławomira Skrzypka w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku.
  2. Halina Wasilewska-Trenkner zajmowała wyłącznie stanowisko ministra finansów.
  3. Dane osoby pełniącej funkcje publiczne. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-10-27].
  4. a b c d Magdalena Fudala: Nie jestem drugim Balcerowiczem. tygodnikprzeglad.pl, 29 października 2001. [dostęp 2019-10-27].
  5. Profesor w leasingu. polityka.pl, 9 lutego 2002. [dostęp 2010-06-11].
  6. Prezydium. kne.pan.pl. [dostęp 2019-05-28].
  7. Zarys historii ZSP. iars.pl. [dostęp 2014-09-10].
  8. Nowy minister finansów Marek Belka. bankier.pl, 20 września 2001. [dostęp 2010-05-28].
  9. Witold Gadomski: Marek Belka – lewoskrzydłowy liberał. wyborcza.pl, 14 maja 2004. [dostęp 2019-09-22].
  10. Byliśmy, a jakby nas nie było... – cd. iars.pl. [dostęp 2012-10-12].
  11. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  12. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  13. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-18].
  14. a b Serwis PKW – Wybory 2005. [dostęp 2017-07-02].
  15. Marek Belka przeszedł do MFW. dziennik.pl, 15 stycznia 2009. [dostęp 2010-07-12].
  16. Komorowski: Marek Belka kandydatem na prezesa NBP. gazeta.pl, 28 maja 2010. [dostęp 2010-05-28].
  17. Marek Belka ustąpił z funkcji dyrektora w MFW. forsal.pl, 27 maja 2010. [dostęp 2010-05-28].
  18. Marek Belka został nowym prezesem NBP. forsal.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-10].
  19. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ESRB). nbp.pl. [dostęp 2020-04-19].
  20. Handel głową Rostowskiego. wprost.pl, 14 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-26].
  21. Marek Belka w funduszu nieruchomościowym inwestującym m.in. w Warszawie. wyborcza.biz, 11 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-15].
  22. „Koalicja europejska dla Polski”. Apel byłych premierów i szefów dyplomacji. tvn24.pl, 1 lutego 2019. [dostęp 2019-10-21].
  23. a b c Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-05-27].
  24. Our president & bureau (ang.). socialistsanddemocrats.eu. [dostęp 2020-08-23].
  25. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2019-07-20].
  26. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). grybauskaite.is.lt. [dostęp 2011-03-28].
  27. Cetăţeni străini (Dekret 488/2013) (rum.). presidency.ro. [dostęp 2014-02-06].
  28. Uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych z okazji Dnia Służby Zagranicznej. msz.gov.pl, 17 listopada 2010. [dostęp 2010-11-17].
  29. Marek Belka doktorem h.c. Uniwersytetu Ekonomicznego. gazeta.pl, 28 września 2011. [dostęp 2011-09-28].
  30. Laureaci z poprzednich edycji. polishmarket.com.pl. [dostęp 2015-12-04].
  31. Belka z wyróżnieniem. parkiet.com, 18 października 2013. [dostęp 2013-10-18].
  32. Lewiatan wręczył nagrody. konfederacjalewiatan.pl, 19 maja 2014. [dostęp 2017-07-20].
  33. Marcel Zatoński: Belka junior i Kobosko mają wspólny interes. pb.pl, 21 maja 2013. [dostęp 2019-10-27].
  34. Jacek Frączyk: Córka Marka Belki wprowadziła spółkę na giełdę. 110 proc. przebicia. money.pl, 12 lipca 2017. [dostęp 2019-10-27].
  35. Mateusz Ratajczak: „Wylało się wiadro hejtu”. Maria Belka tłumaczy się z pomysłu na własną kryptowalutę. money.pl, 22 stycznia 2018. [dostęp 2019-10-27].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Marek Belka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy