Marian Bełc


Marian Bełc w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marian Bełc (ur. 27 stycznia 1914 w Paplinie, zm. 27 sierpnia 1942) – podporucznik pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, kawaler Orderu Virtuti Militari, as myśliwski.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie Jana i Antoniny z domu Trukawka. Miał czworo rodzeństwa: Henryka, Klarę, Janinę oraz Marię. Szkołę powszechną ukończył w Jeruzalu. Ukończył kurs pilotażu w ramach Lotniczego Przysposobienia Wojskowego na lotnisku w Lublinku pod Łodzią. Od 2 listopada 1934 roku służył w 4 pułku lotniczym w Toruniu. Jesienią 1937 roku został przeniesiony do 5 pułku lotniczego w Wilnie, gdzie służył w 152 eskadrze myśliwskiej. Po wybuchu wojny eskadra została przydzielona do Armii „Modlin”. W czasie służby w 152 eskadrze Marian Bełc zestrzelił 3 września w rejonie Ciechanowa jeden samolot niemiecki – Messerschmitta Bf 110[1][a].

Po napadzie ZSRR na Polskę razem z pilotami eskadry Bełc ewakuował się do Rumunii. Za udział w kampanii wrześniowej został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych[3]. Został internowany, ale udało mu się uciec. Z Rumunii, na pokładzie statku „Patris”, przedostał do Francji. We Francji służył w polskim kluczu w Armée de l’air (I/55 Groupe de Chasse et de Défense) pod dowództwem majora Zdzisława Krasnodębskiego. W kluczu służyli m.in. Jan Zumbach oraz Stanisław Karubin[4]. Po upadku Francji piloci zostali ewakuowani z Bordeaux i drogą morską znaleźli się w Wielkiej Brytanii[5].

Wszyscy piloci z klucza Krasnodębskiego razem ze swoim dowódcą znaleźli się 2 sierpnia 1940 roku w podstawowym składzie formującego się dywizjonu 303[6] (Bełc otrzymał numer służbowy RAF P-1901[7]). 8 sierpnia przy podejściu do lądowania rozbił swego Hurricana[8]. Powodem wypadku była utrata przytomności z powodu pęknięcia wrzodu w nosie[9]. W czasie służby w jednostce brał udział w bitwie o Anglię, gdzie zestrzelił w sumie 5 samolotów, pierwsze zestrzelenie zaliczył 18 września, kiedy to wziął udział w grupowym zestrzeleniu Dorniera Do 215, zaliczono mu 1/8 zwycięstwa[10]. 26 września uzyskał pierwsze samodzielne zestrzelenie nad Wielką Brytanią[11], tego samego dnia był zmuszony lądować przymusowo na uszkodzonym Hurricanie[12]. 30 września osłonił przed ostrzelaniem w powietrzu angielskiego pilota, który uratował się na spadochronie[13][14]. 27 października 1940 roku, po powrocie z lotu patrolowego, rozbił samolot przy podejściu do lądowania. W zapadającym zmierzchu zbyt twardo przyziemił i uszkodził podwozie swego myśliwca[15]. Został wysłany do wojennej Szkoły Podchorążych, po jej ukończeniu został 21 maja 1941 roku mianowany podporucznikiem[16]. Ostatnie, siódme zwycięstwo powietrzne, odniósł 24 października 1941 roku[2].

W 1942 roku po wykonaniu tury lotów bojowych został przeniesiony do jednostki szkoleniowej na kurs dla instruktorów (58 Operational Training Unit). 27 sierpnia 1942 roku w czasie lotu szkoleniowego z F/Lt Mauricem H. Holderem, przy podchodzeniu do lądowania ich samolot Miles Master III (nr W8664) rozbił się na skutek błędnie wykonanego manewru. Obaj piloci zginęli na miejscu[17]. Marian Bełc pochowany został na cmentarzu Northwood, grób nr 267, działka H[18].

Życie prywatne | edytuj kod

Marian Edward Bełc odbiera Distinguished Flying Cross przyznany zmarłemu ojcu

15 kwietnia 1941 roku ożenił się z Audrey z domu Stephenson, pochodzącej z Bucksburst w Aberdeenshire w Szkocji. 27 października 1941 roku urodził się ich syn Marian Edward[19]. 21 września 1942 roku, już po śmierci Bełca, wdowa i syn odebrali przyznany Polakowi Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej[20].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Zestrzelenia | edytuj kod

Na liście "Bajana" zajmuje 24. pozycję z 7 zestrzeleniami pewnymi[21].

zestrzelenia pewne:

  • Bf 110 – 3 września 1939 (pilotował P.11c)
  • 1/8 Do 215 – 18 września 1940[b]
  • Bf 109 – 26 września 1940 (pilotował Hurricane'a I RF-U V6673)
  • Bf 110 – 5 października 1940 (pilotował Hurricane'a I RF-M V7235)
  • Bf 109 – 7 października 1940 (pilotował Hurrican'e I RF-O L2099, według niektórych źródeł zestrzelił brata słynnego Wernera Möldersa – Victora Möldersa z JG 51[c]
  • Bf 109 – 24 czerwca 1941 (pilotował Spitfire'a IIB RF-Y P8531)
  • Bf 109 – 28 czerwca 1941 (pilotował Spitfire'a IIB RF-Y P8531, w drodze powrotnej do Anglii razem z Kołaczkowskim ostrzelali niemieckie lotnisko)
  • Bf 109 – 24 lipca 1941 (pilotował Spitfire'a VB RF-S AB824)

Upamiętnienie | edytuj kod

W 2014 roku imię Mariana Bełca otrzymało gimnazjum w Jeruzalu[24]. Obecnie jego imię nosi szkoła podstawowa w Jeruzalu[25].

Uwagi | edytuj kod

  1. W literaturze lotniczej podawane jest również, że zestrzelonym samolotem był Messerschmitt Bf 109[2]
  2. Zaliczone przez komisję Bajana jako zwycięstwo grupowe[22]
  3. Nie jest to jednoznacznie rozstrzygnięte, Richard King przypisuje to zestrzelenie Marianowi Pisarkowi[23]

Przypisy | edytuj kod

  1. Pawlak 1991 ↓, s. 135.
  2. a b Gretzyngier, Matusiak, Zieliński 2012 ↓, s. 22.
  3. Cumft, Kujawa 1989 ↓, s. 25.
  4. Śliżewski 2010 ↓, s. 71.
  5. Gretzyngier, Matusiak, Zieliński 2012 ↓, s. 21.
  6. Zieliński 2003 ↓, s. 10.
  7. Krzystek 2012 ↓, s. 88.
  8. Sojda, Śliżewski, Hodyra 2016 ↓, s. 143.
  9. King 2014 ↓, s. 51.
  10. Sojda, Śliżewski, Hodyra 2016 ↓, s. 397.
  11. Zieliński 2003 ↓, s. 12.
  12. King 2014 ↓, s. 255.
  13. Zieliński, Matusiak, Gretzyngier 2015 ↓, s. 21.
  14. Sojda, Śliżewski, Hodyra 2016 ↓, s. 476.
  15. King 2014 ↓, s. 334.
  16. Zieliński 2005 ↓, s. 16.
  17. Zieliński 1994 ↓, s. 47.
  18. Marian Bełc (pol.). Niebieska Eskadra. [dostęp 2021-01-23].
  19. zdjęcie żony i syna
  20. King 2014 ↓, s. 384.
  21. „Lista Bajana” (pol.). Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej. [dostęp 2021-01-23].
  22. King 2014 ↓, s. 415.
  23. King 2014 ↓, s. 418.
  24. Gimnazjum w Jeruzalu ma patrona (pol.). Skierniewice nasze miasto. [dostęp 2021-01-23].
  25. Szkoła Podstawowa im. ppor. pilota Mariana Bełca w Jeruzalu (pol.). Szkoła Podstawowa w Jeruzalu. [dostęp 2021-01-23].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Marian Bełc" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy