Marian Turski


Marian Turski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania 27 stycznia 2020 Marian Turski przemawiał podczas 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. W swoim wystąpieniu apelował, by ludzie nie byli obojętni na kłamstwa historyczne i dyskryminowanie mniejszości, i przypominał słowa: „Auschwitz nie spadło z nieba”[1]

Marian Turski (ur. 26 czerwca 1926 jako Mosze Turbowicz[2] w Druskienikach) – polski historyk, dziennikarz i działacz społeczny pochodzenia żydowskiego, w latach 1956–1957 redaktor naczelny dziennika „Sztandar Młodych”, od 1958 kierownik działu historycznego i publicysta tygodnika „Polityka”.

W czasie II wojny światowej przesiedlony do Litzmannstadt Ghetto (1942), a następnie więziony w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau (1944–1945). Od 2000 członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, od 2009 przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Marian Turski urodził się w 1926 w Druskienikach, w ówczesnym województwie białostockim. W 1942 rodzina Turbowiczów została przesiedlona przez Niemców do Łodzi, do Litzmannstadt Ghetto, z którego w sierpniu 1944 Turbowicz został deportowany do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. W styczniu 1945 podczas ewakuacji obozu przeżył marsz śmierci więźniów z Auschwitz do Wodzisławia Śląskiego, skąd przetransportowano go do KL Buchenwald[3].

Po zakończeniu II wojny światowej osiadł w Warszawie. Od 1945 działał w młodzieżowej organizacji Polskiej Partii Robotniczej, a następnie pracował w Wydziale Prasy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1958 r. objął kierownictwo działu historycznego tygodnika „Polityka”[4].

W marcu 1965 uczestniczył w zorganizowanym przez Martina Luthera Kinga marszu przeciwko segregacji rasowej na południu USA z Selmy do Montgomery[5].

Jest wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce[6], członkiem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej, członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej i Rady Stowarzyszenia prowadzącego Dom Konferencji Wannsee. Jest także członkiem Komitetu Honorowego Stowarzyszenia Żydowskie Motywy oraz organizowanego przez to stowarzyszenie Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Żydowskie Motywy[7], a także przewodniczącym Rady Muzeum Historii Żydów Polskich (od 25 marca 2009)[8].

Z okazji 90. urodzin, 26 czerwca 2016, otrzymał życzenia m.in. od prezydenta Polski Andrzeja Dudy, kanclerz Niemiec Angeli Merkel, prezydenta Niemiec Joachima Gaucka, prezydenta USA Baracka Obamy i prezydenta Izraela Szimona Peresa[9][10][11].

28 stycznia 2019 wygłosił przemówienie w sali Zgromadzenia Ogólnego ONZ z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu[12].

27 stycznia 2020, podczas obchodów 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, wygłosił przemówienie[1], w którym zaapelował, by ludzie nie byli obojętni na kłamstwa historyczne i dyskryminowanie mniejszości[13]. Przypomniał słowa prezydenta Austrii Aleksandra van der Bellena, który w rozmowie z nim powiedział, że Auschwitz „nie spadło z nieba”. Zwracał uwagę, że III Rzesza w swojej polityce potrafiła spełnić żądania robotnicze, przezwyciężyć bezrobocie, a także odwołać się do poczucia godności narodowej, a jednocześnie „władza ta sprawiła, że ludzi powoli ogarnęła znieczulica, obojętność, i przestali reagować na zło”[13]. Zaapelował: „Jeśli będziecie obojętni, jakieś Auschwitz spadnie wam z nieba”[14]. Przemówienie Mariana Turskiego było komentowane w mediach polskich i międzynarodowych[15][16].

Rodzina | edytuj kod

Był mężem zmarłej w 2017 operatorki dźwięku Haliny Paszkowskiej-Turskiej[17]. Ich córką jest flecistka Joanna Turska.

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Marian Turski: Auschwitz nie spadło z nieba (pełny tekst przemówienia). Polityka, 27 stycznia 2020. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  2. Voices from the Lodz Ghetto (ang.). United States Holocaust Memorial Museum. [dostęp 2018-02-18].
  3. Marian Turski: Przeżyłem dwa marsze śmierci. Po wojnie nic nie pamiętałem. polityka.pl. [dostęp 2019-01-27].
  4. a b Krzyż Zasługi dla Mariana Turskiego, de-pl.info [zarchiwizowane z adresu 2014-09-10] .
  5. Obama: Przyjadę tutaj jeszcze raz. [dostęp 2017-03-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-31)].
  6. Ludzie. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. [dostęp 2020-01-28].
  7. Komitet Honorowy, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy [dostęp 2017-12-27] .
  8. Marian Turski przewodniczącym Rady Muzeum Historii Żydów Polskich. [dostęp 2009-04-23].
  9. Happy Birthday Marian Turski!. polin.pl, 10 czerwca 2019. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  10. Sławomir Mizerski: Marian Turski skończył 90 lat!. Polityka, 28 czerwca 2016. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  11. Tomasz Urzykowski: Marian Turski skończył 90 lat. Życzenia wysłali Duda, Obama, Merkel i Rivlin. Gazeta Wyborcza, 26 czerwca 2016. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  12. Holocaust Memorial Ceremony 2019 - International Day of Commemoration in memory of the victims of the Holocaust (ang.). [dostęp 2019-02-02].
  13. a b Turski na obchodach wyzwolenia Auschwitz. „Nie bądźcie obojętni, kiedy władza narusza umowy społeczne”. Gazeta.pl, 2020-01-27.
  14. Marian Turski: Jeśli będziecie obojętni, jakieś Auschwitz spadnie wam z nieba. OKO.press, 27 stycznia 2020. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  15. Wystąpienie Turskiego z Oświęcimia cytowane w światowych mediach. Dziś publicysta otrzymał medal. historia.wprost.pl, 28 stycznia 2020. [dostęp 27 sierpnia 2020]. Cytat: „Auschwitz nie spadł nagle z nieba. Auschwitz tuptał, dreptał małymi kroczkami, zbliżał się” i słowa o „jedenastym przykazaniu”, które powinno brzmieć „nie bądź obojętny” to fragmenty przemówienia Mariana Turskiego, które trafiły do światowych mediów. Opisały je m.in. „The Guardian”, „New York Times”, „Washington Post”, czy „New York Post”. Na swoich stronach przemówienie udostępniła także telewizja France24.
  16. "Wypowiedzi hańbiące wszystkich obywateli". Apel w sprawie ataków na Mariana Turskiego. Onet.pl, 31 stycznia 2020. [dostęp 27 sierpnia 2020].
  17. Halina Paszkowska-Turska. nekrologi.wyborcza.pl. [dostęp 2017-03-29].
  18. M.P. z 1947 r. nr 72, poz. 485.
  19. M.P. z 1997 r. nr 29, poz. 269.
  20. za działalność na rzecz stosunków polsko-niemieckich, [w:] Wielki Krzyż Zasługi dla Mariana Turskiego!. polityka.pl. [dostęp 2014-11-07].
  21. Informacja o wręczeniu odznaki. [dostęp 2015-11-13].
  22. Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-01-22].
  23. Uchwała nr LXII/1663/2018 z 01-03-2018 w sprawie nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Stołecznego Warszawy. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy, 2018-03-01. [dostęp 2018-03-20].
  24. Wystąpienie Turskiego z Oświęcimia cytowane w światowych mediach. Dziś publicysta otrzymał medal, www.msn.com [dostęp 2020-01-28] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Marian Turski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2009-04-23] .
Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Marian Turski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy