Marvel Cinematic Universe


Marvel Cinematic Universe w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marvel Cinematic Universe, skrót. MCUfranczyza[1] obejmująca głównie filmy o superbohaterach produkcji Marvel Studios, które zaś oparte są na komiksach Marvel Comics. Pomiędzy produkcjami zrzeszonymi w Marvel Cinematic Universe stosowane są częste crossovery, a także wspólne wątki i członkowie obsady.

Filmy z Marvel Cinematic Universe zyskują pozytywną opinię krytyków i znajdują się wysoko w rankingach filmowych na całym świecie. Dwanaście dni po premierze filmu Avengers: Czas Ultrona stała się najbardziej dochodową franczyzą na świecie, prześcigając dotychczasowego lidera – serię filmów o Harrym Potterze[2]. Do końca maja 2019 roku dwadzieścia dwa filmy zarobiły łącznie ponad 21 miliardów dolarów[3]. W skład Uniwersum wchodzą również między innymi: komiksy, filmy krótkometrażowe Marvel One-Shots i seriale.

Pierwszym filmem MCU jest powstały w 2008 roku Iron Man, który rozpoczął I Fazę. Kolejnymi produkcjami I Fazy MCU są: Incredible Hulk (2008), Iron Man 2 (2010), Thor (2011), Captain America: Pierwsze starcie (2011) i Avengers (2012).

II Fazę MCU tworzą filmy: Iron Man 3 (2013), Thor: Mroczny świat (2013), Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014), Strażnicy Galaktyki (2014), Avengers: Czas Ultrona (2015) i Ant-Man (2015).

W skład III fazy MCU wchodzą Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016), Doktor Strange (2016), Strażnicy Galaktyki vol. 2 (2017), Spider-Man: Homecoming (2017), Thor: Ragnarok (2017), Czarna Pantera (2018), Avengers: Wojna bez granic (2018), Ant-Man i Osa (2018), Kapitan Marvel (2019), Avengers: Koniec gry (2019) i Spider-Man: Daleko od domu (2019).

IV Fazę rozpocznie film Czarna Wdowa (2020), a następnie zadebiutują The Eternals (2021), Shang-Chi and the Legend of Ten Rings (2021), niezatytułowana kontynuacja Spider-Man: Daleko od domu (2021), Doctor Strange in the Multiverse of Madness (2021) i Thor: Love and Thunder (2022).

Pierwszy serial jaki powstał to Agenci T.A.R.C.Z.Y. emitowany przez stację ABC. Drugim, emitowanym również przez stację ABC, był serial Agentka Carter. Marvel Television nawiązało współpracę z serwisem Netflix, w wyniku której swoją premierę miały seriale: Daredevil i Jessica Jones w 2015 roku, Luke Cage w 2016 roku oraz Iron Fist, Defenders i Punisher w 2017 roku. We wrześniu 2017 roku swoją premierę na kanale ABC miał serial Inhumans. W tym samym roku swoją premierę miał serial Runaways w serwisie Hulu, a w czerwcu 2018 roku swoją premierę miał serial Cloak & Dagger na kanale Freeform.

Spis treści

Produkcja i rozwój franczyzy | edytuj kod

Kevin Feige, szef Marvel Studios oraz producent filmów MCU

Filmy | edytuj kod

W 2005 roku Marvel Entertainment rozpoczęło planowanie niezależnej produkcji własnych filmów dystrybuowanych przez Paramount Pictures[4]. W tym samym roku powołano do życia Marvel Studios z Avi Aradem na czele[5], które rozpoczęło przygotowywania do stworzenia wspólnego uniwersum filmowego. W założeniu studia, miały powstać indywidualne filmy o superbohaterach, a później mieli oni się pojawić we wspólnej produkcji[6]. Arad nie wierzył w sukces wspólnego uniwersum i w 2007 roku zrezygnował ze stanowiska. Jego miejsce zajął, wówczas 33-letni, Kevin Feige. Utworzono sześcioosobową komisję twórczą, w której składzie znalazł się Feige, jego zastępca Louis D'Esposito, szef Marvel Comics Dan Buckley, szef kreatywny Joe Quesada, scenarzysta Brian Michael Bendis i prezes Marvel Entertainment Alan Fine[5]. Wspólne uniwersum zostało nazwane Marvel Cinema Universe, a następnie zmieniono nazwę na Marvel Cinematic Universe[7][8]. Studio określiło Marvel Cinematic Universe jako Earth-199999[9].

W październiku 2014 roku odbyło się po raz pierwszy MarvelEvent, gdzie studio zaprezentowało skład filmowy III Fazy Uniwersum[10]. W lutym 2015 roku Sony Pictures Entertainment i Marvel Studios ogłosili umowę licencyjną, która włącza postać Spider-Mana oraz filmy z tym bohaterem do Marvel Cinematic Uniwerse. Za dystrybucję filmów solowych odpowiedzialne jest Sony, a producentem solowych filmów o Spider-Manie ma być Amy Pascal z ramienia Sony i Kevin Feige[11].

We wrześniu 2015 roku Marvel Studios zostało podłączone bezpośrednio pod Walt Disney Studios. W wyniku tej zmiany szef studia, Kevin Feige odpowiada bezpośrednio przed Alanem Hornem, szefem studia Disneya. Wcześniej odpowiadał on bezpośrednio przed prezesem Marvel Entertainment, Issakiem Permutterem[12]. Komisja twórcza została rozwiązana, a kluczowe decyzje odnośnie filmów są podejmowane przez Feige’a, D'Esposito i Victorię Alonso[13].

W grudniu 2017 roku Walt Disney Company zakupiła znaczną część kapitału 21st Century Fox, w tym studio 20th Century Fox. W wyniku tej umowy prawa filmowe do X-Menów i Fantastycznej Czwórki mają powrócić do Marvela, a same postaci mają zostać włączone do franczyzy[14]. W marcu 2019 roku Feige określił pierwsze trzy fazy jako The Infinity Saga[15].

Dystrybucja | edytuj kod

We wrześniu 2008 roku, po międzynarodowym sukcesie filmu Iron Man, Paramount Pictures nabyła prawa do dystrybucji kolejnych filmów: Iron Man 2, Thor, Captain America: Pierwsze starcie i Avengers[4][16]. Jedynym filmem nie wchodzącym w skład umowy był Incredible Hulk, którego prawa do dystrybucji posiada Universal Pictures[17].

W grudniu 2009 roku Walt Disney Company nabyło Marvel Entertainment. W październiku 2010 roku Walt Disney Studios odkupiło prawa do dystrybucji filmów Avengers i Iron Man 3 od Paramount Pictures[18]. Disney jest dystrybutorem wszystkich kolejnych filmów studia, z wyjątkiem filmów o Spider-Manie. Za ich dystrybucję odpowiada Sony Pictures[19]. W 2013 roku Disney odkupił prawa do dystrybucji pierwszych filmów Uniwersum od Paramountu[11][20].

Seriale | edytuj kod

Jeph Loeb, szef Marvel Televison oraz producent seriali MCU

W lipcu 2012 roku, po pozytywnym odbiorze filmu Avengers, Marvel rozważał rozwój franczyzy o serial telewizyjny, którym ostatecznie stał się serial Agenci T.A.R.C.Z.Y.. We wrześniu 2013 roku studio rozpoczęło przygotowania do kolejnego serialu Agentka Carter. Inspiracją do powstania obu seriali stały się filmy krótkometrażowe Marvel One-Shots: Przedmiot 47 i Agentka Carter[21]. W sierpniu 2015 roku stacja zamówiła pilot serialu Most Wanted, a w październiku tego samego roku pilot serialu komediowego Damage Control[22][23][24]. Przy współpracy ze stacją ABC są również dwa niezatytułowane projekty[25]. 12 maja 2016 poinformowano, że ABC anulowała dalszą produkcję serialu Agentka Carter oraz zrezygnowała z projektu serialu Marvel’s Most Wanted[26][27].

W listopadzie 2013 roku ogłoszono współpracę Marvela z siecią Netflix nad kolejnymi tytułami: Daredevil, Jessica Jones, Luke Cage i Iron Fist, które miały doprowadzić do miniserii Defenders[28]. W styczniu 2015 roku Ted Sarandos, dyrektor programowy Netflixa, zapewnił, że wszystkie seriale tworzone przy współpracy z Marvelem, mają szansę na kolejne sezony[29]. W styczniu 2016 roku poinformowano, że serial Punisher jest we wstępnej fazie rozwoju, a trzy miesiące później został on potwierdzony[30][31].

W kwietniu 2016 roku stacja Freeform zamówiła serial Cloak & Dagger[32].

W sierpniu tego samego roku zamówiony został pilot serialu Runaways przez platformę Hulu[33]. W tym samym miesiącu poinformowano, że ABC Studios pracuje nad serialem o grupie New Warriors[34]. W listopadzie 2016 roku ABC zamówiła serial Inhumans współprodukowany z IMAX Corporation, którego dwa pierwsze odcinki zadebiutowały w kinach IMAX we wrześniu 2017 roku[35].

W kwietniu 2019 roku podczas prezentacji serwisu Disney+ oficjalnie potwierdzono, że na jego potrzeby powstanie kilka seriali wyprodukowanych przez Marvel Studios, będą to The Falcon and the Winter Soldier, VandaVison, Loki i pierwsza animowana produkcja What If…?[36]. W tym samy miesiącu portal Variety ujawnił, że planowany jest również serial Hawkeye[37]. W lipcu tego samego roku podczas San Diego Comic Conu studio oficjalnie potwierdziło produkcję tych seriali i ujawniono, że będą one wchodziły w skład IV Fazy Uniwersum[38]. W sierpniu 2019 roku podczas konwentu D23 zapowiedziano trzy kolejne tytuły na platformę Disney+: Moon Knight, She-Hulk i Ms. Marvel[39].

Na początku maja 2019 ogłoszono, że na platformie Hulu w 2020 roku pojawią się dwa kolejne seriale współprodukowane przez Marvel Television: Ghost Rider opowiadający o Robbie Reyesie z Gabrielem Luną w tytułowej roli, który został przedstawiony w czwartym sezonie Agentów T.A.R.C.Z.Y. oraz Helstrom o rodzeństwie Any i Daimona Helstromów[40]. We wrześniu 2019 roku poinformowano, że New Warriors i Ghost Rider zostały anulowane[41][42].

Inne media | edytuj kod

W 2010 roku ukazał się pierwszy oficjalny komiks tie-in MCU. W listopadzie 2010 roku Joe Quesada przedstawił plan ekspansji Uniwersum o komiksy powiązane[43].

W sierpniu 2011 roku studio zapowiedziało wydanie filmów krótkometrażowych, które będą wydawane wraz z wersją Blu-ray filmów. Cykl ten nazwany został Marvel One-Shots[44]. Niektóre z krótkometrażówek posłużyły jako inspiracja do wyprodukowania seriali[21].

W marcu 2015 roku Cort Lane z Marvel Animation ogłosił, że są planowane animacje powiązane z MCU[45].

Filmy | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lista filmów Marvel Cinematic Universe.

Marvel One-Shots | edytuj kod

 Osobny artykuł: Marvel One-Shots.

Seriale | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lista seriali telewizyjnych Marvel Cinematic Universe.

Obsada i postacie powracające | edytuj kod

Stan Lee, twórca wielu postaci Marvel Comics, wystąpił w rolach cameo we wszystkich filmach i serialach MCU  Osobne artykuły: Lista obsady w filmach Marvel Cinematic Universe, Lista obsady w serialach Marvel Cinematic UniverseLista postaci przedstawionych w filmach Marvel Cinematic Universe.

Marvel Cinematic Universe jest pewnego rodzaju ewenementem. Postacie i obsada wchodzące w jego skład pojawiają się zarówno w filmach, krótkometrażówkach Marvel One-Shots i serialach. Swoje role powtarzają ci sami aktorzy.

Wielokrotnie powtarzającymi swoją rolę są: Robert Downey Jr., który zagrał Tony’ego Starka / Iron Mana w trzech solowych filmach: Iron Man (2008), Iron Man 2 (2010) i Iron Man 3 (2013); Chris Evans grający Steve’a Rogersa / Kapitana Amerykę zagrał również w trzech solowych filmach: Captain America: Pierwsze starcie (2011), Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014) i Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016) oraz Chris Hemsworth wcielający się w Thora w trzech solowych filmach: Thor (2011), Thor: Mroczny świat (2013) oraz Thor: Ragnarok (2017). Ci trzej aktorzy zagrali w Avengers (2012) i Avengers: Czas Ultrona (2015). Downey Jr. wystąpił ponadto w Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016) i razem z Evansem w Spider-Man: Homecoming (2017). Edward Norton, który wystąpił jako Bruce Banner / Hulk w The Incredible Hulk (2008) nie zagrał w Avengers (2012), został on zastąpiony przez Marka Ruffalo, który pojawił się również w Avengers: Czas Ultrona (2015) i Thor: Ragnarok (2017).

Chris Pratt wcielił się w rolę Petera Quilla / Star-Lorda w filmie Strażnicy Galaktyki (2014) i Strażnicy Galaktyki vol. 2 (2017) oraz powróci w Guardians of the Galaxy Vol. 3. Paul Rudd wcielił się w rolę Scotta Langa / Ant-Mana, a Evangeline Lilly zagrała Hope Van Dyne w filmie Ant-Man (2015), powtórzyli oni swoją rolę w Ant-Man i Osa (2018). Rudd pojawił się również w filmie Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016). Chadwick Boseman pojawił się w roli T'Challi / Czarnej Pantery w filmach Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016) i Czarna Pantera (2018), Benedict Cumberbatch wcielił się w postać Doktora Stephena Strange’a w filmie Doktor Strange (2016) oraz powtórzył swoją rolę w filmie Thor: Ragnarok (2017), a Tom Holland zagrał Petera Parkera / Spider-Mana w filmach Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016), Spider-Man: Homecoming (2017) i Spider-Man: Daleko od domu (2019). Brie Larson zagrała Carol Danvers / Kapitan Marvel w filmie Kapitan Marvel (2019).

Downey Jr., Evans, Hemsworth, Ruffalo, Pratt, Rudd, Boseman, Cumberbatch i Holland zagrali również w filmie Avengers: Wojna bez granic (2018) oraz powrócili w Avengers: Koniec gry (2019), natomiast Lilly i Larson pojawili się tylko w Avengers: Koniec gry (2019).

Samuel L. Jackson zagrał epizodycznie postać Nicka Fury’ego w kilku filmach, dołączył do głównej obsady dopiero przy Avengers (2012) , powtórzył on swoją rolę w Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014) i Avengers: Czas Ultrona (2015) oraz wystąpił gościnnie w serialu Agenci T.A.R.C.Z.Y. (2013–2014). Inni aktorzy, którzy kilkukrotnie powtarzali swoje role to: Paul Bettany, Don Cheadle, Idris Elba, Jon Favreau, Tom Hiddleston, William Hurt, Scarlett Johansson, Anthony Mackie, Gwyneth Paltrow, Jeremy Renner, Stellan Skarsgård, Cobie Smulders i Sebastian Stan.

Historia i geneza bohaterów często się różni od tej przedstawionej w komiksach. Została zmieniona na potrzeby filmów lub w związku z prawami autorskimi do filmów. Takim przykładem jest rodzeństwo Maximoff – Scarlet Witch i Quicksilver, które w komiksach są dziećmi Magneto i mutantami, natomiast Marvel Studios nie może o tym wspomnieć, ponieważ prawa do tych postaci posiada 20th Century Fox, jak i do pozostałego świata X-Men. W rolę Quicksilvera wcielił się Aaron Taylor-Johnson, a Scarlet Witch zagrała Elizabeth Olsen. Wystąpili oni w Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014) i Avengers: Czas Ultrona (2015). Olsen wystąpiła również w Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów (2016) i Avengers: Wojna bez granic (2018) oraz powtórzyła swoją rolę w Avengers: Koniec gry (2019)[231].

Clark Gregg, który wciela się w Phila Coulsona w Iron Man (2008), Iron Man 2 (2010), Thor (2011), Avengers (2012) i Kapitan Marvel (2019), również zagrał w dwóch krótkometrażówkach Marvel One-Shots (2011) i gra w serialu Agenci T.A.R.C.Z.Y. (od 2013). Postać Coulsona została stworzona na potrzeby filmu, a w komiksach pojawiła się dopiero później.

Hayley Atwell wciela się w postać Peggy Carter w Captain America: Pierwsze starcie (2011), krótkometrażówce Marvel One-Shot: Agentka Carter (2013), Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (2014), Avengers: Czas Ultrona (2015), gościnnie wystąpiła w serialu Agenci T.A.R.C.Z.Y. (2014), gra główną rolę w serialu Agentka Carter (2015–2016) oraz powtórzyła swoją rolę w filmie Ant-Man (2015)[232].

Rolę Howarda Starka, ojca Tony’ego odgrywa trzech aktorów: pierwszy z nich, Gerard Sanders, pojawił się tylko na zdjęciu w Iron Man (2008); John Slattery jest odtwórcą roli dojrzałego Howarda i wystąpił w Iron Man 2 (2010) oraz powtórzył swoją rolę w Ant-Man (2015); natomiast trzeci z nich, Dominic Cooper gra młodszą wersję ojca Tony’ego i wystąpił w Captain America: Pierwsze starcie (2011), krótkometrażówce Marvel One-Shot: Agentka Carter (2013) oraz w serialu Agentka Carter (2015–2016)[233].

Leslie Bibb, która wystąpiła w filmach Iron Man (2008) i Iron Man 2 (2010) jako Christine Everhart zagrała również w fikcyjnym programie informacyjnym WHiH NewsFront (2015–2016).

Główne role w miniserialu platformy Netflix, Defenders, zagrali: Charlie Cox jako Matt Murdock / Daredevil, Krysten Ritter jako Jessica Jones, Mike Colter jako Luke Cage i Finn Jones jako Daniel Rand / Iron Fist[234][235][236]. Cała czwórka aktorów pojawiła się we własnych serialach. W miniserii gościnie wystąpił również Jon Bernthal jako Frank Castle / Punisher, który wcześniej zagrał w serialu Daredevil. Zagrał on również w własnym serialu Punisher. Colter natomiast dodatkowo wystąpił w serialu Jessica Jones[237].

Główne role w serialu Runaways zagrali: Rhenzy Feliz jako Alex Wilder, Lyrica Okano jako Nico Minoru, Virginia Gardner jako Karolina Dean, Ariela Barer jako Gert Yorkes, Gregg Sulkin jako Chase Stein i Allegra Acosta jako Molly Hernandez.

Tytułowe role w serialu Marvel’s Cloak & Dagger zagrają Olivia Holt jako Tandy Bowen / Dagger i Aubrey Joseph jako Tyrone Johnson / Cloak, natomiast w serialu Marvel’s New Warriors w głównych rolach wystąpią: Milana Vayntrub jako Doreen Green / Squirrel Girl, Derek Theler jako Craig Hollis / Mister Immortal, Jeremy Tardy jako Dwayne Taylor / Night Thrasher, Calum Worthy jako Robbie Baldwin / Speedball, Matthew Moy jako Zach Smith / Microbe oraz Kate Comer as Deborah Fields / Debrii.

Dokumenty | edytuj kod

  • Marvel Studios: Assembling a Universe (2014)

Godzinny dokument przedstawiający pracę Marvel Studios nad Marvel Cinematic Universe. Wyemitowany został 18 marca 2014 na antenie ABC.[238] Dokument ten został dołączony do wydania DVD pierwszego sezonu Agentów T.A.R.C.Z.Y.[239].

  • Marvel 75 Years: From Pulp to Pop! (2014)

Godzinny dokument, który został wyemitowany na antenie ABC 4 listopada 2014. Prowadzącą program jest, grająca Agentkę 13, Emily VanCamp. Dokument opowiada o historii Marvela od powstania Marvel Comics w 1939 roku do 2014 toku oraz o najbliższych planach Marvel Entertainment[240].

  • Marvel’s Captain America: 75 Heroic Years (2016)

Godzinny dokument przedstawiający historię Kapitana Ameryki od powstania do współczesności. Został on wyemitowany 19 stycznia 2016 roku na antenie ABC. W dokumencie wystąpili Stan Lee, Joe Quesada, Jeph Loeb i Louis D’Esposito oraz aktorzy produkcji MCU: Clark Gregg, Ming-Na Wen, Chloe Bennet, Chris Evans i Hayley Atwell[241].

Komiksy | edytuj kod

 Osobny artykuł: Komiksy powiązane z Marvel Cinematic Universe.

Guidebooki | edytuj kod

Wpływ na inne studia | edytuj kod

Po sukcesie filmu Avengers z 2012 roku model wspólnego uniwersum stał się powielany przez inne studia posiadające prawa do ekranizacji komiksów oraz książek.

DC Entertainment i Warner Bros.
 Osobne artykuły: DC Extended UniverseArrowverse.

W październiku 2012 roku Warner Bros. rozpoczął przygotowania do wspólnego uniwersum[318]. Pierwszym filmem był Człowiek ze stali z 2013 roku[319]. W lipcu 2014 roku, szef DC Geoff Johns, potwierdził, że seriale Arrow i Flash nie będą częścią uniwersum filmowego[320]. Seriale te stworzyły oddzielnie rozwijane uniwersum, Arrowverse. W październiku 2014 roku studio przedstawiło plany dziewięciu kolejnych filmów zapowiedzianych na lata 2016 – 2020[321].

20th Century Fox
 Osobny artykuł: Uniwersum X-Men (franczyza 20th Century Fox).

W listopadzie 2012 roku, 20th Century Fox ogłosiło plany stworzenia własnego wspólnego uniwersum, na podstawie posiadanych praw do adaptacji komiksów Marvel Comics serii X-Men i Fantastyczna Czwórka. Mark Millar został producentem nadzorującym projekt[322]. Jednak w maju 2014 roku, Simon Kinberg, scenarzysta Fantastycznej Czwórki, stwierdził, że film nie będzie w tym samym uniwersum co reszta filmów X-Men[323].

Sony Pictures
 Osobny artykuł: Spider-Man w filmie.

W listopadzie 2013 roku szefowa Sony Pictures Entertainment, Amy Pascal ogłosiła, że studio zamierza rozszerzyć uniwersum serii Niesamowity Spider Man o spin-offy na wzór Marvel Cinematic Universe[324][325]. Jednak w lutym 2015 roku w związku z niezadawalającym wynikiem filmu Niesamowity Spider-Man Sony razem z Marvel Studios ogłosiło warunki umowy licencyjnej między studiami, która włącza postać Spider-Mana oraz filmy z tym bohaterem do Marvel Cinematic Universe[11].

Wpływ na kulturę | edytuj kod

We wrześniu 2014 roku Uniwersytet Baltimore ogłosił kurs rozpoczynający się w semestrze letnim 2015 roku dotyczący Marvel Cinematic Universe, prowadzony przez Arnolda Blumberga[326].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Franczyzy kinowe, które zarobiły miliardy dolarów (pol.). Puls Biznesu. [dostęp 2011-10-11].
  2. Joe: Marvel Cinematic Universe Is Now Highest Grossing Movie Franchise In The World (ang.). ComicBook. [dostęp 2015-05-03].
  3. Marvel Cinematic Universe (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2019-05-28].
  4. a b Ben Fritz, Dana Harris: Paramount pacts for Marvel pix (ang.). Variety. [dostęp 2005-04-27].
  5. a b Devin Leonard: The Pow! Bang! Bam! Plan to Save Marvel, Starring B-List Heroes (ang.). Bloomberg. [dostęp 2014-04-03].
  6. Mark Beall: Marvel Avengers Update (ang.). MovieFone. [dostęp 2006-09-14].
  7. Alan Orange: Marvel’s Kevin Feige on the Future of ‘The Avengers’, ‘Thor’, ‘Ant Man’, ‘Doctor Strange’, and ‘Captain America’! (ang.). Movie Web. [dostęp 2009-06-05].
  8. Edward Douglas: Exclusive: Marvel Studios Production Head Kevin Feige (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2010-04-26].
  9. H. Shaw-Williams: Kevin Feige On ‘Iron Man 3′ And The Shared Marvel Movie Universe (ang.). Screen Rant. [dostęp 2014-04-30].
  10. Marcin Pietrzyk: Oto pełna Faza Trzecia kinowego uniwersum Marvela (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-10-29].
  11. a b c Marvel: Sony Pictures Entertainment Brings Marvel Studios Into The Amazing World Of Spider-Man (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  12. Kim Masters, Matthew Belloni: Marvel Shake-Up: Film Chief Kevin Feige Breaks Free of CEO Ike Perlmutter (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2015-08-31].
  13. Devin Faraci: The Marvel Creative Committee Is Over (ang.). BirthMovieDeath.com. [dostęp 2015-09-02].
  14. The Walt Disney Company To Acquire Twenty-First Century Fox, Inc., After Spinoff Of Certain Businesses, For $52.4 Billion In Stock (ang.). The Walt Disney Company. [dostęp 2017-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  15. Jacob Hall: Kevin Feige Calls the First 22 Movies in the MCU “The Infinity Saga,” Says ‘Endgame’ Will Focus on the Original Core Avengers (ang.). /Film. [dostęp 2019-03-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  16. Nikki Finke: PARAMOUNT-MARVEL DEAL: Paramount To Distribute Next Five Marvel Films (ang.). Deadline. [dostęp 2008-09-29].
  17. Marvel: THE INCREDIBLE HULK TO SMASH INTO THEATERS JUNE 13, 2008 (ang.). marvel.com. [dostęp 2006-11-06].
  18. Kim Masters, Jay Fernandez: Disney to Distribute Marvel’s 'The Avengers,' 'Iron Man 3' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2010-10-18].
  19. Andy Fixmer, Sarah Rabil: Disney’s Marvel Buy Traps Hollywood in Spider-Man Web (Update2) (ang.). Bloomberg. [dostęp 2009-09-01].
  20. Nikki Finke: Disney Completes Purchase Of Marvel Home Entertainment Distribution Rights (ang.). Deadline. [dostęp 2013-07-02].
  21. a b Anthony Breznican: 'Marvel One-Shot: Agent Carter' -- FIRST LOOK at poster and three photos from the new short! (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2013-07-11].
  22. Elizabeth Wagmeister: Marvel’s Mockingbird Series Starring Adrianne Palicki Lands ABC Pilot Order (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2015-08-20].
  23. Nellie Andreeva: Marvel Comics ‘Damage Control’ Adapted As Comedy TV Series By ABC (ang.). Deadline. [dostęp 2015-10-02].
  24. Kate Stanhope: ABC Prepping Marvel Comedy 'Damage Control' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2015-10-02].
  25. Twerri Schwartz: SECOND MARVEL COMEDY IN DEVELOPMENT AT ABC (ang.). IGN. [dostęp 2015-01-11].
  26. Lesley Goldberg: 'Agent Carter' Canceled at ABC; 'Marvel’s Most Wanted' Not Moving Forward at ABC (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2015-05-12].
  27. Elizabeth Wagmeister: ‘Marvel’s Most Wanted’ Not Going Forward at ABC (ang.). Variety. [dostęp 2016-05-12].
  28. Marcin Pietrzyk: Telewizyjny „Daredevil” będzie 13-godzinnym filmem (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-05-13].
  29. a b Terri Schwartz: Netflix announces 'Daredevil,' 'Bloodline,' 'Kimmy Schmidt' premiere dates (ang.). Zap2It. [dostęp 2015-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  30. Michael Ausiello: Punisher Spinoff Starring Jon Bernthal in Development at Netflix (ang.). TV Line. [dostęp 2016-01-16].
  31. a b NETFLIX ORDERS 'MARVEL'S THE PUNISHER' TO SERIES (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-04-29].
  32. a b Elizabeth Wagmeister: Freeform Greenlights Marvel Romance Superhero Series ‘Cloak and Dagger’ (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2016-04-07].
  33. a b 'MARVEL'S RUNAWAYS' HEADED TO HULU (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-08-17].
  34. Michael Ausiello: Squirrel Girl on TV? Marvel Developing New Warriors Comedy Series (ang.). TV Line. [dostęp 2016-08-30].
  35. a b 'Marvel’s The Inhumans' Coming to IMAX & ABC in 2017 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-11-14].
  36. a b c d e Aaron Couch: Marvel's Kevin Feige Promises "Major Storylines" for Disney+ Shows (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-04-11].
  37. a b Joe Otterson: Hawkeye Series Starring Jeremy Renner in the Works at Disney+ (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2019-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  38. a b c d e f g h i j k Aaron Couch: Marvel Unveils Post-'Endgame' Slate with 'Eternals', 'Shang-Chi' and Multiple Sequels (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-07-21].
  39. a b c d Aaron Couch: Marvel Unveils 3 New Disney+ Shows Including 'She-Hulk' and 'Moon Knight' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-08-23].
  40. a b Lesley Goldberg: 'Ghost Rider,' 'Helstrom' Marvel Live-Action Dramas a Go at Hulu (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-05-01].
  41. Thomas Polito: EXCLUSIVE: MARVEL’S ‘NEW WARRIORS IS DEAD; SUPERHERO SHOW FAILS TO FIND A NEW HOME (ang.). thegww.com. [dostęp 2019-09-01].
  42. Nellie Andreeva: ‘Marvel’s Ghost Rider’ Live-Action Series Not Going Forward At Hulu (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-09-25].
  43. Josh Wigler: Joe Quesada Outlines Plans For 'Marvel Cinematic Universe' Comics With Movie Creators (ang.). MTV. [dostęp 2010-11-01].
  44. Marc Graser: How Marvel is Turning to Short Films to Sell More DVDs, Blu-rays (ang.). Variety. [dostęp 2013-07-23].
  45. Brian Gallagher: Marvel Studios Considering Animated Movie & TV Tie-Ins? (ang.). MovieWeb. [dostęp 2015-04-03].
  46. Iron-Clad date: May 2, 2008 (ang.). marvel.com. [dostęp 2006-06-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  47. Rozchwytywany Robert Downey Jr. (pol.). canalplus.pl. [dostęp 2019-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  48. Iron Man Aussie Premiere Pics (ang.). SuperHeroHype. [dostęp 2008-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  49. Borys Kit: Marvel Studios outlines slew of superhero titles (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2006-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  50. Marvel: The Incredible Hulk to smash into theaters June 13, 2008 (ang.). marvel.com. [dostęp 2006-10-06]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  51. Incredible Hulk - zapowiedź (pol.). gram.pl. [dostęp 2008-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  52. Brian Lowry: Iron Man 2 (ang.). Variety. [dostęp 2010-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  53. Odkryto tajemnicę Iron Man 2 (pol.). fdb.pl. [dostęp 2009-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  54. „Iron Man 2” Premiere (ang.). CBS News. [dostęp 2010-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  55. Iron Man 2 wraps on schedule (ang.). marvel.com. [dostęp 2009-07-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  56. Skyjoker: On the Spot: Kenneth Branagh’s THOR World Premiere in Sydney! (ang.). Spotlight Report. [dostęp 2011-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  57. Chris Hemsworth i Tom Hiddleston znów jako Thor i Loki (pol.). Wirtualna Polska. [dostęp 2010-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  58. THOR MOVIE: NEW THOR AND MJOLNIR PIC (ang.). marvel.com. [dostęp 2010-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  59. Zdjęcia do kontynuacji Kapitana Ameryki w marcu (pol.). Onet.pl. [dostęp 2012-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  60. Kirk Honeycutt: Captain America: The First Avenger: Film Review (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2011-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  61. Daniel Tovrov: 'Captain America: The First Avenger' Premieres in LA [PHOTOS (ang.). International Business Times. [dostęp 2011-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  62. Jan Bolanowski: Avengers zarobiło rekordową sumę w USA. Polska premiera 11 maja (pol.). Forsal.pl. [dostęp 2012-05-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  63. Marvel’s The Avengers begins production (ang.). marvel.com. [dostęp 2011-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  64. Michael O’Connell: Marvel Sets 'The Avengers' World Premiere for April 11 (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  65. Germain Lussier: Marvel’s Iron Man 3 Flies Into IMAX 3D (ang.). marvel.com. [dostęp 2013-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  66. IRON MAN 3 - premiera w Polsce już 9 maja 2013! (pol.). Eska.pl. [dostęp 2013-05-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  67. Gwyneth Paltrow At The 'Iron Man 3' Red Carpet Premiere: Pepper Potts Goes Floral (PHOTOS) (ang.). The Huffington Post. [dostęp 2013-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  68. Marvel’s Thor: The Dark World Thunders Into IMAX 3D (ang.). marvel.com. [dostęp 2013-11-06]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  69. Premiery kinowe listopad 2013. Co nowego w kinach 8 listopada? (pol.). Eska.pl. [dostęp 2013-11-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  70. Mingle with the stars at the premiere of Thor: The Dark World (ang.). The Sun. [dostęp 2013-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  71. Scarlett Johansson w nowym filmie Kapitan Ameryka w kinach 26 marca. (pol.). Eska.pl. [dostęp 2014-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  72. CAPTAIN AMERICA: THE WINTER SOLDIER BEGINS FILMING (ang.). marvel.com. [dostęp 2013-04-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  73. Ryan Penagos: MARVEL TAKES OVER HOLLYWOOD FOR THE CAPTAIN AMERICA: THE WINTER SOLDIER WORLD PREMIERE (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  74. 1 sierpnia 2014 r. premiera filmu „Strażnicy galaktyki” (pol.). Wirtualne Media. [dostęp 2014-02-19]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  75. Marvel Studios Begins Production on Guardians of the Galaxy (ang.). marvel.com. [dostęp 2013-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  76. Taryn Ryder: On the Red Carpet at the 'Guardians of the Galaxy' Premiere (ang.). Yahoo. [dostęp 2014-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  77. Maria Szilagyi: Nadchodzi „Avengers: Czas Ultrona"! Premiera 7 maja (pol.). telemagazyn.pl. [dostęp 2015-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  78. Germain Lussier: Julie Delpy and Linda Cardellini Are In ‘Avengers: Age of Ultron’ (ang.). /Film. [dostęp 2015-04-01]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  79. Marvel Studios Announces Filming of Marvel’s Avengers: Age of Ultron in South Korea (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  80. Maria Szilagyi: „Ant-Man” - nowa postać Marvela w kinach od 17 lipca (pol.). telemagazyn.pl. [dostęp 2015-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  81. Ant-Man Micro-Tech Challenge: Learn More (ang.). [dostęp 2015-06-02]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  82. PRODUCTION BEGINS ON MARVEL'S ANT-MAN (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  83. Jeff Sneider: Marvel’s ‘Ant-Man’ Resolves Writing Credit Dispute (Exclusive) (ang.). The Wrap. [dostęp 2015-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  84. a b c Rebecca Ford, Borys Kit: Marvel Reveals Complete Phase 3 Plans, Dates 'Black Panther,' 'Inhumans,' 'Avengers: Infinity War' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2014-10-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  85. Marvel Studios Begins Production on Marvel’s 'Captain America: Civil War' (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-05-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  86. Brian Truitt: Exclusive: Marvel launches program for girl scientists (ang.). USA Today. [dostęp 2016-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  87. Kapitan Ameryka 3 z nowym Spider-Manem! Świeży zwiastun filmu Kapitan Ameryka: Wojna Bohaterów (pol.). Eska.pl. [dostęp 2016-03-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  88. Adam Siennica: Doktor Strange szybciej w Polsce niż w USA! (pol.). NaEkranie.pl. [dostęp 2016-06-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  89. Karen Chu: 'Doctor Strange' Director Addresses Whitewashing Controversy (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  90. Peter Debruge: Film Review: ‘Doctor Strange’ (ang.). Variety. [dostęp 2016-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  91. Strażnicy Galaktyki vol. 2 - James Gun ukazał sesję nagraniową muzyki do filmu! (pol.). Movies Room. [dostęp 2017-01-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  92. Jessica Chandra: 8 WEIRD AND WONDERFUL THINGS THAT HAPPENED AT THE 'GUARDIANS OF THE GALAXY VOL. 2' TOKYO PREMIERE (ang.). cosmopolitan.com.au. [dostęp 2017-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  93. Marvel: Marvel Studios Begins Production on Marvel’s 'Guardians of the Galaxy Vol. 2' (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-02-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  94. Marc Storm: SDCC 2016: 'SPIDER-MAN: HOMECOMING' INTRODUCES ITS VILLAIN (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-06-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  95. Rebecca Ford: 'Jumanji' Release Date Pushed, 'Spider-Man' Shifts (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  96. Spider-Man: The Homecoming Premiere, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2017-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  97. Robert Skowroński: Co z wujkiem Benem w „Spider-Man: Homecoming”? (pol.). Antyradio. [dostęp 2017-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  98. Marc Storm: Marvel Studios Schedules New Release Dates for 4 Films (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  99. Marc Storm: Marvel Studios Confirms Stellar New Cast Members of the Highly Anticipated 'Thor: Ragnarok' (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  100. Matt Zoller Seitz: Thor: Ragnarok (ang.). RogerEbert.com. [dostęp 2017-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  101. Coming up from the USA TODAY Network: College football rankings, 'Thor: Ragnarok' premiere and more (ang.). USA Today. [dostęp 2017-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  102. Marvel znów szokuje, czyli „Thor: Ragnarok” pełne gwiazd. Zobacz zdjęcia z kultowej produkcji (pol.). Dziennik Gazeta Prawna. [dostęp 2017-11-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  103. a b c Marc Strom: MARVEL STUDIOS PHASE 3 UPDATE (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  104. Czarna Pantera staje w obronie świata (pol.). TVN24.pl. [dostęp 2017-10-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  105. BLACK PANTHER PREMIERE, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2018-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  106. Marc Storm: MARVEL STUDIOS BEGINS PRODUCTION ON 'BLACK PANTHER' (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-01-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  107. Eric Goldman: MARVEL STUDIOS' 'AVENGERS: INFINITY WAR' OpenING ON APRIL 27 (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  108. Christine Dinh: THE AVENGERS REASSEMBLE ON THE SET OF 'AVENGERS: INFINITY WAR' TO TAKE ON THANOS (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-03-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  109. „Avengers: wojna bez granic”. O tym zwiastunie się mówi (pol.). Dziennik Gazeta Prawna. [dostęp 2017-11-29]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  110. a b Marc Storm: Joe & Anthony Russo to Direct 2-Part Marvel’s 'Avengers: Infinity War' Event (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-04-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  111. a b Devin Faraci: Markus & McFeely Will Write INFINITY WAR (ang.). BadassDigest.com. [dostęp 2015-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  112. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Ant-Man and the Wasp’ (ang.). Variety. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  113. ANT-MAN AND THE WASP PRAWDOPODOBNIE BĘDZIE KOMEDIĄ ROMANTYCZNĄ (pol.). IGN. [dostęp 2017-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  114. ANT-MAN & THE WASP PREMIERE, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2018-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  115. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Captain Marvel’ (ang.). Variety. [dostęp 2019-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  116. Bartosz Kęprowski: Captain Marvel - lista potencjalnych reżyserów! (pol.). Movies Room. [dostęp 2016-08-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  117. Lisa Keddie, Marie-Louise Gumuchian, Leslie Adler: 'Captain Marvel' stars roll out female-led action flick in London (ang.). Reuters. [dostęp 2019-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  118. Avengers: Endgame Premiere, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2019-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  119. Mateusz Chrzczonowski: Znamy daty premier filmów IV fazy MCU aż do 2022 roku! (pol.). Movies Room. [dostęp 2018-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  120. Sandy Shaefer: Spider-Man: Far From Home Release Date Moves Up 3 Days (ang.). Screen Rant. [dostęp 2019-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  121. SPIDERMAN: FAR FROM HOME PREMIERE, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2019-05-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  122. Spider-Man: Daleko od domu - premiera, zwiastun, obsada. Kiedy w kinach? (pol.). Eska.pl. [dostęp 2019-05-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  123. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Spider-Man: Far From Home’ (ang.). Variety. [dostęp 2019-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  124. Allie Gemmill: Alexandre Desplat to Score ‘Black Widow’, a Fact Casually Revealed in the Latest Trailer (ang.). Collider. [dostęp 2020-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  125. Borys Kit: 'Black Widow' Movie Finds Director in Cate Shortland (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  126. a b c d e Brian Welk: ‘Black Widow’ Moves to November as Other MCU Films Shift Back to 2021, 2022 (ang.). The Wrap. [dostęp 2020-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  127. Borys Kit: Marvel Sets Black List Writers for 'Eternals' Movie (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-05-15]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  128. Borys Kit: Marvel Studios' 'The Eternals' Finds Its Director With Chloe Zhao (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  129. Mike Fleming Jr: ‘Shang-Chi’ Marvel’s First Asian Film Superhero Franchise; Dave Callaham Scripting, Search On For Director Of Asian Descent (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  130. Aaron Couch, Borys Kit: Marvel’s 'Shang-Chi' Sets Director Destin Daniel Cretton (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  131. Brent Lang: Spider-Man Will Stay in the Marvel Cinematic Universe (ang.). Variety. [dostęp 2019-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  132. Mike Fleming Jr: Next Post-‘Spider-Man’ Skirmish For Sony & Disney: A Tug Of War Over ‘Spider-Man’ Helmer Jon Watts? (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-08-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  133. Borys Kit: Scott Derrickson Returning to Direct 'Doctor Strange' Sequel (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  134. Jeff Sneider: Exclusive: Marvel Taps Jade Bartlett to Write ‘Doctor Strange in the Multiverse of Madness’ (ang.). Collider. [dostęp 2019-10-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  135. Brent Lang: ‘Doctor Strange in the Multiverse of Madness’ Director Scott Derrickson Drops Out (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2020-01-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  136. Borys Kit: Taika Waititi to Direct 'Thor 4' (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  137. Borys Kit: Ryan Coogler Signs On to Write and Direct 'Black Panther' Sequel (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-10-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  138. Erin Nyren: ‘Black Panther’ Sequel Set for 2022 Release (ang.). Variety. [dostęp 2019-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  139. Adam Siennica: „Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D.” pod koniec stycznia w Polsce (pol.). W: NaEkranie [on-line]. [dostęp 2014-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  140. Filmweb: Już dziś „Agenci T.A.R.C.Z.Y.” w TVP1 (pol.). Filmweb. [dostęp 2015-03-03].
  141. Todd Spangler: Netflix Sets Streaming Date for ‘Marvel’s Agents of SHIELD’ Season 1 (ang.). Variety. [dostęp 2014-11-11].
  142. MARVEL'S AGENTS OF SHIELD Pilot (ang.). W: Futon Critic [on-line]. [dostęp 2013-09-09].
  143. a b c d e f g SUPERBOHATEROWIE MARVELA ZMIERZAJĄ DO SHOWMAX (pol.). IGN.pl. [dostęp 2017-10-06].
  144. Anna Dyl: Jesienna ramówka stacji ABC na sezon 2014/2015 (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-05-14].
  145. Marcin Rączka: „Agenci T.A.R.C.Z.Y” – 2. sezon w Polsce na FOX od 14 października (pol.). W: NaEkranie [on-line]. [dostęp 2014-09-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  146. Marc Storm: Learn How Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Begins Its Second Season (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-09-08].
  147. Marc Storm: Declassifying Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D.: S.O.S. (ang.). W: marvel.com [on-line]. [dostęp 2015-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  148. a b Lesley Goldberg: ABC Renews 'Agents of SHIELD,' 'Agent Carter' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2015-05-7].
  149. Laura Prudom: ‘Marvel’s Agents of SHIELD’ Boss Talks Shocking Finale Cliffhanger, Skye’s Secret Mission (ang.). Variety. [dostęp 2015-05-12].
  150. Marcin Rączka: „Agenci T.A.R.C.Z.Y.” – 3. sezon w listopadzie na FOX (pol.). NaEkranie. [dostęp 2015-10-13].
  151. Nate Jones: What’s New on Netflix: June 2015 (ang.). Vulure. [dostęp 2015-05-21].
  152. Marc Storm: 'Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D.' Renewed For Season 4 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-03-03].
  153. Meagan Damore: SDCC: MARVEL'S „AGENTS OF SHIELD” CAST & CREW DECLASSIFY SEASON 4 (ang.). Comic Book Resoures. [dostęp 2016-06-22].
  154. ABC – jesienne daty premier nowych i powracających seriali (pol.). naekranie.pl. [dostęp 2016-06-28].
  155. Grudzień na FOX (pol.). cinema.pl. [dostęp 2016-11-10].
  156. MARVEL'S AGENTS OF SHIELD (ABC) (ang.). The Futon Critic. [dostęp 2017-02-23].
  157. Natalie Abrams: Agents of S.H.I..E.L.D. renewed for season 5 (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2017-05-11].
  158. Nellie Andreeva: ABC Fall 2017 Schedule: ‘Once Upon a Time’ Moves To Friday, ‘Black-Ish’ To Tuesday, ‘S.H.I.E.L.D.’ Held (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-05-16].
  159. Jenn Fujikawa: “MARVEL’S AGENTS OF S.H.I.E.L.D.” RETURNS ON FRIDAY, DECEMBER 1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-10-07].
  160. Lesley Goldberg: 'Agents of SHIELD' Renewed for Abbreviated Sixth Season at ABC (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-05-14].
  161. Christine Dinh: 'Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D.' Season 6 Returns on May 10 (ang.). marvel.com. [dostęp 2019-03-30].
  162. Nellie Andreeva, Denise Petski: ‘Marvel’s Agents Of S.H.I.E.L.D’ Renewed For Season 7 By ABC (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-11-16].
  163. Michael O’Connell: 'Agents of SHIELD' Gets a Very Early Season 7 Renewal at ABC (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-11-16].
  164. Marc Storm: Marvel’s Agent Carter & Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Set Premiere & Return Dates (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-11-05].
  165. Agentka Carter – premiera na FOX! (pol.). Fox Polska. [dostęp 2015-05-05].
  166. Marvel: 'Marvel’s Agent Carter' Season Premiere Moves to January 19 (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-12-01].
  167. Marcin Rączka: Agentka Carter, Rosewood i Homeland w marcu na FOX (pol.). NaEkranie.pl. [dostęp 2016-02-15].
  168. Terri Schwartz: WATCH THE FIRST EPISODE OF MARVEL'S AGENTS OF SHIELD'S NEW DIGITAL SERIES, SLINGSHOT (ang.). IGN. [dostęp 2016-12-13].
  169. Lesley Goldberg: Marvel, ABC Set 'The Inhumans' TV Series (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-11-14].
  170. Marc Storm: 'MARVEL'S THE INHUMANS' FINDS ITS SHOWRUNNER (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-12-06].
  171. Denise Petski: ‘Marvel’s Inhumans’ Gets Premiere Date On ABC (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-06-26].
  172. a b c d Adam Siennica: Netflix oficjalnie w Polsce! (pol.). NaEkranie. [dostęp 2016-01-06].
  173. a b Netflix Orders a Second Season of 'Marvel’s Daredevil' (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-04-21].
  174. Patrick Cavanaugh: Daredevil Descends into Darkness in Season 2 Motion Poster (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-01-07].
  175. Lesley Goldberg, Sydney Bucksbaum: Comic-Con: 'Daredevil' Renewed for Third Season at Netflix (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-07-21].
  176. Christine Dinh: VINCENT D'ONOFRIO RETURNS AS WILSON FISK IN SEASON 3 OF 'MARVEL'S DAREDEVIL' (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-10-25].
  177. Dominic Patten: Marvel’s ‘Daredevil’ Season 3 Gets October Launch Date On Netflix (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-09-20].
  178. Denise Petski: Marvel’s ‘Jessica Jones’ Gets Premiere Date (ang.). Deadline. [dostęp 2015-09-010].
  179. Michael Schneider: ‘Twilight’ screenwriter sets Marvel adaptation for TV (ang.). Variety. [dostęp 2010-12-17].
  180. James Hibberd: Jessica Jones renewed for season 2 (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2016-01-17].
  181. Marc Storm: Marvel & Netflix Announce Second Season of Critically-Acclaimed Netflix Original Series 'Marvel’s Jessica Jones' (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-01-17].
  182. Dino-Ray Ramos: ‘Marvel’s Jessica Jones’: Season 2 Premiere Date Set For Netflix Superhero Series (ang.). Deadline. [dostęp 2017-12-09].
  183. Denise Petski: Marvel’s ‘Jessica Jones’ Renewed For Season 3 By Netflix (ang.). Deadline Hollywod. [dostęp 2018-04-12].
  184. Adam Chitwood: ‘Jessica Jones’ Season 3 Teaser, Images, and Premiere Date Revealed (ang.). Collider. [dostęp 2019-05-28].
  185. Todd Spangler: Netflix, Marvel Pick ‘Luke Cage’ Showrunner, Cheo Hodari Coker (ang.). Variety. [dostęp 2015-03-31].
  186. Marc Storm: Learn the Premiere Date For 'Marvel’s Luke Cage' From the 'Marvel’s Daredevil' Red Carpet (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-03-11].
  187. Alex Stedman: ‘Luke Cage’ Renewed for Season 2 on Netflix (ang.). Variety. [dostęp 2016-12-04].
  188. Eric Goldman: 'MARVEL'S LUKE CAGE' SEASON 2 DEBUTS JUNE 22 ON NETFLIX (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-03-06].
  189. Marc Storm: Scott Buck to Showrun the Netflix Original Series 'Marvel’s Iron Fist' (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-12-07].
  190. Lauren Gallaway: LOOK: FINN JONES IS DANNY RAND IN FIRST IMAGES FROM „IRON FIST” FILMING (ang.). ComicBookResources. [dostęp 2016-04-18].
  191. Breathe deep. #IronFist (ang.). Twitter. [dostęp 2016-10-04].
  192. Joe Otterson: ‘Iron Fist’ Renewed for Season 2 at Netflix (ang.). Variety. [dostęp 2017-07-21].
  193. James Hibberd: Iron Fist changing showrunners for season 2 (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2017-07-22].
  194. Adam Berngardt: ‘Iron Fist’ Season 2 Release Date Announced (ang.). comicbook.com. [dostęp 2018-07-19].
  195. Ian Cardona: Iron Fist Season 2 Confirmed to Be 10 Episodes, Instead of 13 (ang.). CBR.com. [dostęp 2018-07-30].
  196. NETFLIX POSTS DAREDEVIL, JESSICA JONES, LUKE CAGE, IRON FIST & DEFENDERS INFO (ang.). CosmicBookNews.
  197. Marc Storm: Netflix Original Series 'Marvel’s The Defenders' Finds Its Showrunners (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-04-15].
  198. Anthony Couto: SDCC: Marvel, Netflix Reveal „Iron Fist,” „Defenders” Logos (ang.). Comic Book Resources. [dostęp 2016-07-21].
  199. Shirley Li: The Defenders EP talks juggling four heroes – and the 'crisis' that unites them (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2017-01-13].
  200. Nick Romano: Marvel’s The Defenders gets premiere date in new teaser (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2017-04-04].
  201. Cooper Hood: The Punisher Netflix Series Begins Filming; Set Photos Show Bearded Frank Castle (ang.). Screen Rant. [dostęp 2016-10-04].
  202. Eric Goldman: NEW 'MARVEL'S THE PUNISHER' TRAILER REVEALS MORE OF FRANK'S MISSION (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-10-19].
  203. Debra Birnbaum: ‘Marvel’s The Punisher’ Renewed for Season 2 (ang.). Variety. [dostęp 2017-12-12].
  204. Eric Goldman: NEW CAST MEMBERS REVEALED FOR 'MARVEL'S THE PUNISHER' SEASON 2 (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-02-26].
  205. Geoff Boucher: Marvel’s ‘The Punisher’: Netflix Drops Season 2 Trailer And Release Date (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-01-03].
  206. James Marsters: Here's the sitch. I'm filming Marvel’s 'Runaways'! Set photos are strictly forbidden, but I snuck this pic of the carpet in my trailer... (ang.). Twitter. [dostęp 2017-02-10].
  207. Lesley Goldberg: Marvel’s 'Runaways,' From 'The O.C.' Creators, Ordered to Series at Hulu (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2017-05-03].
  208. Matt Webb Mitovich: Marvel’s Runaways, Mindy Project Final Run, Others Get Hulu Premiere Dates (ang.). TV Line. [dostęp 2017-07-20].
  209. Lesley Goldberg: 'Runaways,' 'Future Man' Score Second Season Renewals at Hulu (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-01-08].
  210. Christine Dinh: All 13 Episodes of 'Marvel’s Runaways' Season 2 To Premiere on December 21 (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-08-13].
  211. Nellie Andreeva: ‘Marvel’s Runaways’ Officially Renewed For 10-Episode Season 3 – Get the Details (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-03-24].
  212. Cooper Hood: Runaways: First Season 3 Teaser Confirms December Premiere Date (ang.). Screen Rant. [dostęp 2019-07-26].
  213. Lesley Goldberg: Freeform's Fraught Year: Inside the Rebranded Network's Chase for Millennials (and a Hit Show) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-11-11].
  214. Marvel Selects Louisiana For New Television Series (ang.). Louisiana Economic Development. [dostęp 2017-02-08].
  215. Stuart Dredge: MIP Drama pre-LA Screenings showcase: Marvel, Marc Cherry, Candy Crush and more (ang.). mipblog.com. [dostęp 2017-04-04].
  216. Christine Dinh: FREEFORM RELEASES NEW FOOTAGE OF 'MARVEL'S CLOAK & DAGGER' (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-01-19].
  217. Wiktor Fisz: Nowości na czerwiec 2018 w Showmax. Lista filmów i seriali (ang.). NaEkranie.pl. [dostęp 2018-05-28].
  218. Danielle Turchiano: ‘Marvel’s Cloak & Dagger’ Renewed for Season 2 at Freeform (ang.). Variety. [dostęp 2018-07-20].
  219. Dino-Ray Ramos: ‘Marvel’s Cloak & Dagger’, ‘The Bold Type’ Set Season Premiere Dates At Freeform – TCA (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-02-05].
  220. Marvel’s Cloak & Dagger: Level Up (ang.). The Futon Critic. [dostęp 2019-04-27].
  221. Geoff Boucher, Patrick Hipes: Marvel Duo Falcon & Winter Soldier Teaming For Disney Streaming Series (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-10-30].
  222. a b c d Justin Kroll: Loki, Scarlet Witch, Other Marvel Heroes to Get Own TV Series on Disney Streaming Service (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2018-09-18].
  223. a b Matt Webb Mitovich: The Mandalorian Set for Early Return, Disney+ Marvel Slate Starts in August (ang.). TV Line. [dostęp 2020-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  224. Borys Kit: Marvel's 'Vision and Scarlet Witch' Series Lands 'Captain Marvel' Writer (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-01-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  225. Alex Stedman: Marvel’s ‘WandaVision’ Moves From 2021 to 2020 on Disney Plus (ang.). Variety. [dostęp 2020-01-01]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  226. Borys Kit: Marvel's 'Loki' Series Lands 'Rick and Morty' Writer (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  227. Peter Sciretta: Exclusive: Marvel Studios Producing ‘What If’ TV Series For Disney+ (ang.). /Film. [dostęp 2019-03-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  228. D23 Expo 2019: New Marvel Studios Shows on Disney+ Announced (ang.). marvel.com. [dostęp 2019-08-23].
  229. a b Cameron Bonomolo: Kevin Feige Reveals What If…? Has More Episodes Than Marvel Studios’ Other Disney+ Series (ang.). ComicBook.com. [dostęp 2019-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  230. Borys Kit: Marvel's 'Hawkeye' Series Finds Its Writer With 'Mad Men' Scribe (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-09-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  231. Marvel: Marvel Studios Begins Production on Marvel’s 'Captain America: Civil War' (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-05-07].
  232. Project Casting: Marvel Studio’s ‘Ant-Man’ (ang.). Project Casting. [dostęp 2014-10-28].
  233. Marvel: Dominic Cooper Returns as Howard Stark in Marvel’s Agent Carter (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-09-30].
  234. Marcin Pietrzyk: Poznajcie serialowego Daredevila! (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-05-28].
  235. Marc Storm: Krysten Ritter to Star in Marvel’s A.K.A. Jessica Jones (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-12-05].
  236. James Hibberd: Game of Thrones actor Finn Jones to play Iron Fist (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2016-02-25].
  237. Marvel: Mike Colter to Star as Luke Cage in Marvel’s A.K.A. Jessica Jones (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-12-22].
  238. Marvel: Marvel Studios: Assembling a Universe TV Special Premieres March 18 on ABC (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-02-27].
  239. Matt Fowler: MARVEL'S AGENTS OF SHIELD BLU-RAY AND DVD DETAILS (ang.). IGN. [dostęp 2014-05-30].
  240. Patrick Cavanaugh: Marvel to Celebrate 75 Years With 1-Hour Primetime Special on ABC (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-10-09].
  241. Marc Storm: New ABC Special to Celebrate Captain America’s 75th Anniversary (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-12-18].
  242. Iron Man 2: Public Identity #1 (of 3), marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  243. Iron Man 2: Public Identity #2 (of 3), marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  244. Iron Man 2: Public Identity #3 (of 3), marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  245. Iron Man 2: Agents of S.H.I.E.L.D. (2010) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  246. Captain America: The First Avenger #1: First Vengeance, marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  247. Captain America: The First Avenger #8: First Vengeance, marvel.com [dostęp 2016-05-20]  (ang.).
  248. Marvel’s The Avengers Prelude: Fury's Big Week #1 (of 8), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  249. Marvel’s The Avengers Prelude: Fury's Big Week #8 (of 8), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  250. Marvel’s the Avengers: Black Widow Strikes #1 (of 3), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  251. Marvel’s the Avengers: Black Widow Strikes #3 (of 3), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  252. Marvel’s Iron Man 3 Prelude #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  253. Marvel’s Iron Man 3 Prelude #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  254. Marvel’s Thor: The Dark World Prelude #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  255. Marvel’s Thor: The Dark World Prelude #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  256. Marvel’s Captain America: The Winter Soldier Infinite Comic #1, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  257. Marvel’s Guardians Of The Galaxy Prequel Infinite Comic, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  258. Marvel’s Guardians of the Galaxy Prelude (2014) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  259. Marvel’s Guardians of the Galaxy Prelude (2014) #2, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  260. Avengers: Age of Ultron Prelude - This Sceptre'd Isle Infinite Comic #1, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  261. Marvel’s Ant-Man Prelude #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  262. Marvel’s Ant-Man Prelude #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  263. Marvel’s Ant-Man - Scott Lang: Small Time MCU Infinite Comic #1, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  264. Marvel’s Jessica Jones #1, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  265. Marvel’s Captain America: Civil War Prelude Infinite Comic #, marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  266. Marvel’s Doctor Strange Prelude (2016) #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  267. Marvel’s Doctor Strange Prelude (2016) #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-08-21]  (ang.).
  268. Marvel’s Doctor Strange Prelude Infinite Comic #1, marvel.com [dostęp 2016-09-21]  (ang.).
  269. Marvel’s Guardians of the Galaxy Prelude (2017) #1, marvel.com [dostęp 2016-12-21]  (ang.).
  270. Marvel’s Guardians of the Galaxy Prelude (2017) #2, marvel.com [dostęp 2016-12-21]  (ang.).
  271. Spider-Man: Homecoming Prelude (2017) #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-12-28]  (ang.).
  272. Iron Man: I Am Iron Man! #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  273. Iron Man: I Am Iron Man! #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  274. Marvel’s Iron Man 2 Adaptation #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  275. Marvel’s Iron Man 2 Adaptation #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  276. Marvel’s Thor Adaptation #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  277. Marvel’s Thor Adaptation #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  278. Marvel’s Captain America: The First Avenger Adaptation #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  279. Marvel’s Captain America: The First Avenger Adaptation #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  280. Marvel’s The Avengers #1 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  281. Marvel’s The Avengers #2 (of 2), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  282. Marvel’s Captain America: Civil War Prelude #1 (of 4), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  283. Marvel’s Captain America: Civil War Prelude #4 (of 4), marvel.com [dostęp 2016-05-21]  (ang.).
  284. Iron Man: Fast Friends (2008) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  285. Iron Man: Fast Friends (2008) #2, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  286. Walmart Exclusive: Iron Man Digicomic, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  287. Incredible Hulk: The Fury Files (2008) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  288. Incredible Hulk: The Fury Files (2008) #2, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  289. Iron Man Hulk Fury One-Shot, Zeus Comics [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  290. Iron Man 2: Fist of Iron (2010) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  291. Iron Man 2: Fist of Iron #1 Digital Comic, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  292. Share Your Universe Captain America & Thor, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  293. Marvel’s the Avengers: The Avengers Initiative #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  294. Iron Man: The Coming of the Melter! (2013) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  295. Captain America: Homecoming #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  296. Guardians of the Galaxy: Galaxy's Most Wanted #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  297. MARVEL & LEXUS PRESENT THE CHASE, marvel.com [dostęp 2014-07-24]  (ang.).
  298. Avengers: Operation Hydra #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  299. Ant-Man: Larger Than Life #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  300. Captain America: Road To War (2016) #1, marvel.com [dostęp 2016-05-22]  (ang.).
  301. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Iron Man #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-10-28].
  302. a b Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s The Incredible Hulk / Marvel’s Iron Man 2 (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-11-25].
  303. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Thor (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-12-23].
  304. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Captain America: The First Avenger (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-01-27].
  305. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe #1: Marvel’s The Avengers (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-02-27].
  306. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Iron Man 3 #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-04-14].
  307. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Thor: The Dark World #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-04-14].
  308. a b Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Captain America: The Winter Soldier / Marvel’s Ant-Man (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-03-27].
  309. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Season One #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-05-20].
  310. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Guardians Of The Galaxy #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-05-20].
  311. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Avengers: Age Of Ultron #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-07-30].
  312. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Season Two #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-07-30].
  313. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Agent Carter Season One #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-07-30].
  314. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Season Three #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-12-28].
  315. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Agent Carter Season Two #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-12-28].
  316. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Captain America: Civil War #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-12-28].
  317. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe – Marvel’s Doctor Strange #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2016-12-28].
  318. Ben Fritz: 'Justice League' aims for summer 2015 after Superman victory (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2012-10-18].
  319. Anthony Breznican: 'Man of Steel' will open door for more DC Comics superhero movies -- EXCLUSIVE (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2013-04-11].
  320. Roth Cornet: BATMAN V SUPERMAN: DAWN OF JUSTICE – GEOFF JOHNS: 'NO DC MOVIE/TV CROSSOVER' (ang.). IGN. [dostęp 2014-07-18].
  321. Russ Fischer: DC Comics Movies Announced: ‘Suicide Squad,’ ‘Wonder Woman,’ ‘Justice League,’ ‘The Flash,’ ‘Aquaman’ (ang.). Slash Film. [dostęp 2014-10-15].
  322. Russ Fischer: Mark Millar Discusses His Role in Creating a Cohesive Marvel Universe For Fox (ang.). Slash Film. [dostęp 2012-11-09].
  323. Gabe Toro: Don't Expect To See The X-Men In The Fantastic Four Reboot (ang.). Cinema Blend. [dostęp 2014-05-12].
  324. Scott Collura: SONY CHIEF HINTS THAT THE SPIDER-MAN MOVIES WILL BE GETTING NEW HEROES AND VILLAINS (ang.). IGN. [dostęp 2013-11-21].
  325. David Lieberman: UPDATE: Sony Pictures Plans More Spider-Man Sequels And Spinoffs – But Still No Marvel Reunion (ang.). Deadline. [dostęp 2013-11-21].
  326. First-of-Its-Kind Course to Examine 'Universe' of Cinematic Storytelling, Perspectives in Ongoing Marvel Films (ang.). University Of Baltimore. [dostęp 2014-09-16].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Marvel Cinematic Universe" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy