Medinilla (roślina)


Medinilla (roślina) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kwiatostan medinilli wspaniałej Medinilla beamanii Medinilla cummingii

Medinilla (Medinilla Gaudich. ex DC.) – rodzaj roślin z rodziny zaczerniowatych. Obejmuje 375[4]–376[5] gatunków. Występują one na obszarach tropikalnych Starego Świata[6], przy czym najbardziej zróżnicowane są na Madagaskarze (ok. 70 gatunków), Filipinach (ok. 80), Nowej Gwinei (ok. 85[7]) i Borneo (ok. 50). W Afryce równikowej (od Liberii po Tanzanię[5]) występują 3–4 gatunki[7][4], liczne gatunki rosną w Azji Południowo-wschodniej[5], na północy sięgając po Chiny (w których zarejestrowano 11 gatunków[3]), obecne są w Nowej Gwinei i północno-wschodniej Australii[5] (na tym kontynencie jednak tylko jeden gatunek[4]). Na wschodzie zasięg rodzaju sięga po wyspy Fidżi[8] i Samoa[7], choć na leżącej bliżej Australii Nowej Kaledonii brak jego przedstawicieli[4][7]. Ze względu na zasięg rodzaj uznawany jest za pochodzący z Gondwany[7]. Medinille rosną zwykle w mszystych, wilgotnych lasach, zarówno nizinnych, jak i górskich. Wiele gatunków ma bardzo ograniczony zasięg lub znanych jest z pojedynczych stanowisk[9]. Z 5 gatunków poddanych ocenie na czerwonej liście IUCN cztery zaliczone zostały do różnych kategorii zagrożenia[10].

Niektóre gatunki, w szczególności medinilla wspaniała M. magnifica, uprawiane są jako ozdobne rośliny doniczkowe[4], zwłaszcza w ogrodach zimowych[6]. Niektóre gatunki wykorzystywane są także w ziołolecznictwie, np. liśćmi M. radicans leczy się dyzenterię[4], a z M. macrocarpa wytwarza się w Indonezji środki przeciw różnym truciznom[6].

Rośliny w uprawie wymagają podłoża żyznego, próchnicznego, przepuszczalnego i wilgotnego, należy je obficie podlewać i nawozić, nie znoszą spadków temperatur poniżej 18°C[11].

Nazwa rodzajowa upamiętnia hiszpańskiego gubernatora MarianówJose de Medinilla y Pineda[8].

Morfologia | edytuj kod

Medinilla myriantha Medinilla myrmecorhiza
Pokrój
Naziemne i epifityczne krzewy o pędach wyprostowanych, zwisających[5] lub płożących[9], rzadziej pnącza (czepiające się podpór korzeniami[6]) i niewielkie drzewa[3]. Pędy na przekroju okrągłe lub czterokanciaste, czasem gruboszowate i korkowaciejące[3]. Rośliny nagie, rzadziej różne części oprószone, pokryte drobnymi, brązowymi łuseczkami lub różnego rodzaju włoskami[9].
Liście
Pojedyncze i zwykle nagie, naprzeciwległe lub okółkowe (po trzy lub cztery[9]), rzadko skrętoległe[5], siedzące lub ogonkowe, całobrzegie lub ząbkowane[3]. Blaszka z jedną lub większą liczbą wiązek przewodzących biegnących wzdłuż liścia[5], zwykle wyraźnych. Blaszki często skórzaste[11]. Czasem występuje anizofilia[9]. U części gatunków na ogonku występują nibyprzylistki – drobne klapki oddzielone od pozostałej części blaszki[7].
Kwiaty
Zebrane w zwisające kwiatostany wierzchotkowe i wierzchotkowo-wiechowate wyrastające na szczytach pędów, w kątach liści lub z węzłów na bezlistnych łodygach i z szyi korzeniowej. Przysadki i podsadki obecne, czasem drobne i odpadające[3], często okazałe i barwne (zwykle różowe)[6]. Kwiaty zwykle czterokrotne[3], rzadziej 5- i 6-krotne[5][3]. Hypancjum i kielich półkuliste, lejkowate, walcowate lub dzwonkowate[5][3], działki cienkie lub mięsiste, na szczycie rąbek kielicha bywa niepodzielony, ząbkowany lub z niewielkimi, nieregularnymi klapami[5], czasem łatki działek okazałe, na końcu zaostrzone[3]. Płatki korony równej wielkości lub rzadziej nierówne[5], zwykle jajowate, podługowate lub okrągławe[3], najczęściej białe lub czerwone[5]. Pręciki w liczbie od 8 do 16 (dwukrotnie większej od liczby płatków), podobne wielkością lub zróżnicowane. Pylniki równowąskie, lancetowate lub podługowate, na szczycie z dzióbkiem, otwierające się pojedynczym porem, rzadziej dwoma[3][5]. Zalążnia dolna, zwykle jajowata[3]4-, 5- lub 6-komorowa. Szyjka słupka cienka zakończona słabo widocznym lub główkowatym znamieniem[5].
Owoce
Jajowate, kuliste lub urnowate[3] jagody zamknięte w trwałych kielichach[5]. Początkowo zielone, dojrzewając stają się czerwone do fioletowoczarnych[9]. Zawierają liczne (od 50 do 100[9]), drobne nasiona (poniżej 1 mm średnicy[9]) o łupinie gładkiej lub punktowanej[3][5].

Systematyka | edytuj kod

Medinilla scortechinii Medinilla sedifolia Medinilla speciosa Medinilla venosa Medinilla waterhousei

Rodzaj z rodziny zaczerniowatych Melastomataceae. W jej obrębie klasyfikowany jest do podrodziny Melastomatoideae Seringe i plemienia Dissochaeteae Triana[1].

Wykaz gatunków[5]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-18].
  2. Medinilla. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-04].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o Medinilla. W: Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-04].
  4. a b c d e f David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 572. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q Medinilla Gaudich.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-04].
  6. a b c d e Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 288. ISBN 83-7079-778-4.
  7. a b c d e f S. Bodegom, J.F. Veldkamp. Revision of pseudo-stipular species of Medinilla (Melastomataceae). „Blumea”. 46, s. 527-567, 2001. 
  8. a b Wilhelm Lotschert, Gerhard Beese: Collins Photo Guide Tropical Plants. London, Glasgow, Sydney i in.: Harper Collins Publishers, 1983, s. 63. ISBN 0-00-219-112-1.
  9. a b c d e f g h JC Regalado Jr. Revision of Philippine Medinilla (Melastomataceae). „Blumea”. 40, s. 113-193, 1995. 
  10. Medinilla genus. W: The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2019-2 [on-line]. IUCN. [dostęp 2019-12-05].
  11. a b GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, s. 568, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Medinilla (roślina)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy