Mennonici


Mennonici w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kościół mennonicki w Goessel (Kansas, USA) Kościół mennonicki w Norden (Niemcy) Kościół mennonicki w Amsterdamie (Holandia) Kościół pomennonicki w Gdańsku

Mennoniciwyznanie chrześcijańskie zaliczane do protestantyzmu, powstałe w roku 1539[1] w Holandii. Jest jednym z nurtów anabaptyzmu, nazwę wywodzi od swego założyciela – Menno Simmonsa.

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Podstawą wiary mennonitów jest Biblia, uznawana za nieomylne, objawione Słowo Boże. Mennonici wierzą, że człowiek został oddzielony od Boga przez grzech, a jego zbawienie możliwe jest tylko dzięki niezasłużonej łasce Boga. Łaska ta dostępna jest dzięki śmierci Jezusa na krzyżu i może być przyjęta tylko wiarą. Zbawienia nie można osiągnąć poprzez dobre uczynki lub obrzędy religijne.

Główne zasady wiary mennonitów zostały wyłożone w piśmie Fondamentboek autorstwa Simmonsa. Obejmują one:

Wnętrze kościoła mennonickiego we Friedrichstadt (po prawej stronie widoczna chrzcielnica z naczyniem do polewania głowy katechumena)
  • chrzest młodzieży od 14. roku życia (jako świadomie wierzących w Chrystusa) najczęściej przez polanie wodą głowy;
  • możliwość wykluczenia z gminy mennonickiej grzeszników;
  • kolegialność wyrażająca się w możliwości wyboru pastorów przez wiernych;
  • całkowity zakaz noszenia i używania broni;
  • zakaz przysięgania na cokolwiek;
  • zakaz sprawowania wysokich urzędów.
Część mennonitów zgadzała się na zastępczą służbę wojskową. Na zdjęciu mennonici w armii Cesarstwa Rosyjskiego (1907)

Część mennonitów utożsamia się z ewangelikalnym typem pobożności.

W USA mennonici żyją np. w okolicach Kitchener i St. Jacobs w Ontario w Kanadzie, gdzie wyróżniają ich charakterystyczne czarne kapelusze oraz niekorzystanie ze zdobyczy cywilizacji (prądu czy motoryzacji – podróżują bryczkami).

Osadnictwo mennonickie na ziemiach polskich | edytuj kod

 Osobny artykuł: Mennonici w Polsce.

W wyniku prześladowań część wspólnoty mennonickiej opuściła Holandię w 1555 i szukała przyjaznego miejsca do osiedlenia się w całej Europie.

 Osobny artykuł: Olędrzy.

W Polsce mennonici osiedlali się, między innymi, na Żuławach w Dolinie Dolnej Wisły oraz w Kazuniu koło Warszawy, na terenach dotychczas niezamieszkanych, dając początek tzw. kolonizacji olęderskiej. Byli pracowici, wykazywali się kunsztem w osuszaniu bagien. Ich gminy dzieliły się zasadniczo na flamandzkie i fryzyjskie. Stworzyli kulturę o surowych obyczajach i zasadach, praca stanowiła dla nich istotną wartość.

W 1542 do mennonitów osiedlonych na dzisiejszym terytorium Polski przybył Menno Simons w celu rozstrzygnięcia sporu religijnego[2].

Po I rozbiorze w 1772 musieli uchodzić przed militaryzmem pruskim (mennonici nie uznają służby wojskowej). Część ich udała się do Ameryki Północnej lub Rosji, dając początek ruskim mennonitom, pozostali szybko ulegli germanizacji (czemu sprzyjało podobieństwo języków niderlandzkiego i niemieckiego).

Pod koniec XVIII stulecia w ramach kolonizacji józefińskiej osadnictwo mennonickie rozpoczęło się na terenie Galicji (głównie w okolicach Lwowa). Większość wiernych skupiła się później w Chrześcijańsko-mennonickiej Gminie Kiernica-Lwów[3].

W II Rzeczypospolitej istniało 6 gmin mennonickich (informacja z podaniem nazw miejscowości i powiatów sprzed 1939):

Gminy mennonickie w Polsce w okresie międzywojennym nie tworzyły jednej organizacji. Okazją do wspólnego spotkania ich przedstawicieli była światowa konferencja mennonitów mająca miejsce w Gdańsku w dniach od 31 sierpnia do 3 września 1930[3].

W 1945 mennonici musieli opuścić tereny Żuław z powodu zbliżającej się Armii Czerwonej. Reszta tutejszej ludności została wysiedlona do Niemiec po włączeniu Żuław do Polski. Zalanie polderów oraz pozbawienie konserwacji i stałego nadzoru urządzeń hydrotechnicznych spowodowało wyłączenie na wiele lat części Żuław z eksploatacji rolniczej.

Mennonici pozostawili po sobie w Polsce ciekawą kulturę materialną, zadbane wioski, schludne i czyste chałupy, a może przede wszystkim liczne cmentarze o fantazyjnych nagrobkach (można je zobaczyć m.in. w Stogach i Karwieńskich Błotach).

Na terenie Polski zachowały się dawne świątynie mennonickie, choć wszystkie z nich przestały służyć wiernym tego wyznania. Są to np.:

Współczesna działalność mennonitów w Polsce | edytuj kod

Działalność mennonitów w Polsce koncentruje się wokół Fundacji „Dziedzictwo”, mającej siedzibę w Mińsku Mazowieckim. Prowadzi ona kursy języka angielskiego i organizuje spotkania poświęcone sprawom wychowania chrześcijańskiego oraz etyki. W Mińsku Mazowieckim działa również wspólnota mennonitów. W latach 2004, 2006, 2008, 2010 oraz 2012, dzięki jej staraniom, trasę koncertową po Polsce odbył amerykański chór mennonitów „Hope Singers”.

Wydają oni bezpłatny miesięcznik Ziarno prawdy, poświęcony nauczaniu biblijnemu.

Według państw | edytuj kod

W 2018 roku było na świecie ponad 2,1 mln ochrzczonych mennonitów[4]:

W Europie największą społeczność mennonitów mają Niemcy – 47,5 tys.

Ciekawostki | edytuj kod

  • W rodzinie mennonitów wychowywany był Floyd Landis, zwycięzca Tour de France 2006 (został jednak pozbawiony zwycięstwa 22 września 2007, po udowodnieniu mu stosowania dopingu).
  • Mennonitką z pochodzenia była matka Anny German.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Zygmunt Pawłowicz: Leksykon Kościołów, ruchów religijnych i sekt w Polsce. Częstochowa: Kuria Metropolitalna, Tygodnik Katolicki „Niedziela”, 2008. ISBN 978-83-60134-33-7.
  2. Part one: Low German Mennonite History. From the Netherlands to Poland. mennopolitan.com, 23 grudnia 2013. [dostęp 8 września 2019].
  3. a b c D. Lewandowska: Księgi metrykalne i akta parafii i gmin różnych wyznań i obrządków (Ormianie, Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna, Baptyści, Mennonici, Ewangeliczni Chrześcijanie) z terenów tzw. zabużańskich Inwentarz zespołu PL, 1456 Opracowała D. Lewandowska. agad.gov.pl. [dostęp 6 września 2019].
  4. Map & Statistics, mwc-cmm.org [dostęp 2019-08-30] .
Kontrola autorytatywna (wyznanie):
Na podstawie artykułu: "Mennonici" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy