Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina


Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Prezydent Bronisław Komorowski na Koncercie Laureatów XVI Konkursu, Teatr Wielki (2010)

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (często nazywany skrótowo Konkursem Chopinowskim) – jeden z najstarszych i prestiżowych konkursów muzycznych na świecie w klasie fortepianu, odbywający się co 5 lat w Warszawie. Jest również jednym z niewielu konkursów monograficznych, we wszystkich bowiem jego etapach wykonywane są wyłącznie utwory jednego kompozytora (Fryderyka Chopina). Zainicjowany został w 1927 przez polskiego pianistę, profesora Jerzego Żurawlewa. 17. edycja konkursu odbyła się w październiku 2015. Historia konkursu dowiodła, że jego laureaci mają praktyczną gwarancję zaprezentowania się na międzynarodowej scenie pianistycznej i prawo do występów w największych salach koncertowych oraz nagrań autorskich płyt w renomowanych wytwórniach płytowych.

Spis treści

Historia i organizacja Konkursu Chopinowskiego | edytuj kod

Początki | edytuj kod

Spuścizna Fryderyka Chopina na początku XX wieku stanowiła dla pianistów i muzykologów zagadkę interpretacyjną. Jerzy Waldorff przytacza szereg zjawisk, które przyczyniły się do powstania wątpliwości, w jakim stylu grać Chopina: oceny jego sztuki jako „cieplarnianej i chorobliwej”; działalność uczniów i uczennic Chopina, którzy w swej grze zaczęli wprowadzać elementy „rozhisteryzowanego rubata” i sprowadzać ją do „spowitego krepą sztandaru narodowej niewoli” (zdaniem Waldorffa szczególną rolę odegrały tutaj arystokratki: Marcelina z Radziwiłłów Czartoryska oraz Maria Kalergis); wreszcie działalność polskich teoretyków i kompozytorów (m.in. Jana Kleczyńskiego czy Władysława Żeleńskiego), którzy w swoich pracach określali niektóre utwory jako „dziwaczne” czy „poronione”. Wreszcie po I wojnie światowej w muzyce pojawiły się prądy neoklasyczne – z Igorem Strawinskim i Siergiejem Prokofjewem na czele – i zainteresowanie wykonawców muzyką romantyczną zaczęło słabnąć.

Pierwotnym celem ufundowania konkursu miała więc być – w zamierzeniu inicjatora, prof. Jerzego Żurawlewa, ucznia pianisty Aleksandra Michałowskiego, który miał także dać impuls do organizacji wielkiego forum[1] – dyskusja o tym, jak grać Chopina. Przeszkodami był brak w Polsce instytucji Ministerstwa Kultury oraz zainteresowania władzy sztuką. O zorganizowaniu konkursu przesądziła dopiero obietnica prezydenta Ignacego Mościckiego, który w przeciwieństwie do swojego poprzednika zapewnił, że obejmie konkurs swoim patronatem, oraz zabiegi Witolda Maliszewskiego, prezesa Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

Organizator i imprezy towarzyszące | edytuj kod

Epitafium autorstwa Leonarda Marconiego w miejscu złożenia serca Chopina, Bazylika Świętego Krzyża w Warszawie

Do lat 60. XX wieku konkurs powstawał przy współudziale Ministerstwa Kultury i Sztuki. W latach 1960–2005 organizowany był przez Towarzystwo im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Edycja w roku 2010 przygotowywana była przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Przesłuchania konkursowe odbywają się w Filharmonii Narodowej. Jednocześnie w wielu innych miejscach w Warszawie (m.in. w Teatrze Wielkim i Zamku Ostrogskich) organizowane są imprezy towarzyszące.

Od 1970 konkurs jest organizowany w październiku. Tradycyjnie 17 października – w dzień śmierci Fryderyka Chopina – w Kościele św. Krzyża w Warszawie odprawiona zostaje uroczysta msza, podczas której wykonywane jest Requiem Wolfganga Amadeusa Mozarta. Utwór ten, zgodnie z życzeniem kompozytora, wykonany był podczas mszy pogrzebowej 30 października 1849 w Kościele de la Madeleine w Paryżu.

Międzynarodowy status | edytuj kod

Konkurs im. Fryderyka Chopina jest jednym z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych konkursów muzycznych na świecie. W 1957 roku został – u boku m.in. turniejów Busoniego w Bolzano, Królowej Elżbiety w Brukseli, praskiego i genewskiego – jednym z kilkunastu członków-założycieli prestiżowej Światowej Federacji Międzynarodowych Konkursów Muzycznych, która obecnie zrzesza ok. 120 najbardziej znanych konkursów muzycznych na świecie (m.in. Konkurs Bachowski w Lipsku, Konkurs Czajkowskiego w Moskwie czy Konkurs Marii Canals w Barcelonie). Jednym z założycieli był także poznański Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego. Z biegiem lat do Federacji przyjęte zostały także trzy inne polskie konkursy: Międzynarodowy Konkurs Dyrygencki im. Grzegorza Fitelberga (1982), Międzynarodowy Konkurs Wiolonczelowy im. Witolda Lutosławskiego (2000) oraz Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Ignacego Jana Paderewskiego (2009).

Repertuar i jury | edytuj kod

Jurorzy II Konkursu (1932) Laureaci i jurorzy II Konkursu (1932) Zbigniew Drzewiecki (przed 1939), przewodniczący jury podczas czterech powojennych edycji konkursu  Zobacz też kategorie: Jurorzy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, Przewodniczący jury Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.  Główny artykuł: Lista jurorów Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

Regulamin konkursu przewiduje kilkuetapową selekcję. Na każdym z etapów wykonywane są dzieła Fryderyka Chopina spośród podanych zbiorów, pojawiają się także utwory obowiązujące wszystkich kandydatów. Tradycyjnie w finale konkursu pianiści wykonują z towarzyszeniem orkiestry symfonicznej Filharmonii Narodowej jeden z dwóch koncertów fortepianowych: e-moll lub f-moll.

Oceny dokonuje jury składające się z wybitnych artystów i pedagogów powoływanych przez dyrektora konkursu. Obecnie wszyscy jurorzy są pianistami. Wcześniej zdarzało się jednak, że w komisji zasiadali także dyrygenci, muzykolodzy, krytycy i kompozytorzy. System oceny zmieniał się w kolejnych edycjach konkursu, był także przedmiotem licznych dyskusji i sporów, zwłaszcza podczas konkursu w 1980 r., gdy komisję demonstracyjnie opuściło dwoje jurorów, wcześniejszych laureatów konkursu (Louis Kentner oraz Martha Argerich). Louis Kentner nie pojawił się na konkursie już nigdy więcej, natomiast Martha Argerich jest jego stałą jurorką.

Podczas każdej z dotychczasowych edycji konkursu przewodniczącym jury był Polak:

  1. Witold Maliszewski (1927)
  2. Adam Tadeusz Wieniawski (1932 i 1937)
  3. Zbigniew Drzewiecki (1949, 1955, 1960 i 1965)
  4. Kazimierz Sikorski (1970 i 1975)
  5. Kazimierz Kord (1980)
  6. Jan Ekier (1985, 1990, 1995)
  7. Andrzej Jasiński (2000, 2005 i 2010)
  8. Katarzyna Popowa-Zydroń (2015)[2]

Honorowymi przewodniczącymi byli także Artur Rubinstein (1960), Kazimierz Sikorski (1985) oraz dwukrotnie Jan Ekier (2000 i 2010).

Nagrody i laureaci | edytuj kod

Laureaci | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Laureaci Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

Tradycją Konkursu jest wyróżnianie szóstki finalistów nagrodami głównymi i tytułami laureata. W przeszłości zdarzało się jednak, że tytuł przysługiwał większej liczbie finalistów. I tak w 1932 było ich piętnastu, w 1937 trzynastu, w 1949 dwunastu, a w 1955 dziesięciu. Z kolei w pierwszym Konkursie przyznano tylko cztery nagrody główne. Od 1960 jury może przyznać sześć tytułów laureata, przy czym poszczególne miejsca mogą być dzielone albo nieobsadzone. Dotychczas dwukrotnie zdarzyło się, że jury nie wybrało zwycięzcy (w 1990 i 1995). Od 1975 laureaci trzech pierwszych miejsc uhonorowani są specjalnymi medalami (złoty, srebrny i brązowy) według projektu artysty Józefa Markiewicza, które są wybite przez Mennicę Państwową[3].

Polscy zwycięzcy | edytuj kod

Dotychczas czterokrotnie zwycięzcami konkursu zostali Polacy:

Polską uczelnią, która wykształciła najwięcej zwycięzców jest Akademia Muzyczna w Krakowie, której absolwentami byli Halina Czerny-Stefańska oraz Adam Harasiewicz. Krystian Zimerman rozpoczął studia na Akademii Muzycznej w Katowicach dopiero po sukcesie na konkursie. Rafał Blechacz zdobył nagrodę w trakcie studiów na Akademii Muzycznej w Bydgoszczy.

Nagrody specjalne i pozaregulaminowe | edytuj kod

Laureaci konkursu mają zapewniony szereg nagród regulaminowych i pozaregulaminowych – w formie nagród pieniężnych i rzeczowych oraz angaży i zaproszeń do koncertów. Nagrody pozaregulaminowe przyznawane są także uczestnikom, którzy nie znaleźli się w gronie laureatów – podczas XV konkursu były to m.in. nagrody „dla najwyżej ocenionego polskiego uczestnika” (25 tys. euro), „za najlepsze wykonanie sonaty” (ufundowana przez Krystiana Zimermana), „dla najlepszej polskiej pianistki w konkursie” (ufundowana przez Barbarę Hesse-Bukowską).

Tradycją konkursu jest także przyznawanie przez jury nagród specjalnych:

Regulamin XVI Konkursu (2010) przewidywał też nagrodę specjalną Rektora Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina za najlepsze wykonanie Poloneza-Fantazji As-dur op. 61.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Stanisław Dybowski. Jak to wszystko się zaczęło (How it all began) (PDF). „Chopin Express”. Nr 2 (1), s. 6–7, 2010-10-02. Warszawa: Instytut Adama Mickiewicza wspólnie z magazynem muzycznym „Gramophone”. ISSN 2082-2774 (pol. • ang.). [dostęp 2018-07-28]. 
  2. Prof. Katarzyna Popowa- Zydroń na czele jury Konkursu Chopinowskiego 2015
  3. IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. chopincompetition2015.com. [dostęp 2016-07-08].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (konkurs muzyczny):
Na podstawie artykułu: "Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy