Michał Borczuch


Michał Borczuch w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Michał Borczuch (ur. 2 czerwca 1979 w Krakowie) – polski reżyser teatralny i autor adaptacji. Uznawany za jednego z najzdolniejszych teatralnych twórców młodego pokolenia. Inspirują go baśnie Andersena, psychoanaliza Freuda i powieści Goethego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Zanim zdecydował się na studia teatralne, wybrał Wydział Grafiki w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Został absolwentem krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Własne spektakle zaczął realizować bardzo wcześnie: KOMPOnenty Małgorzaty Owsiany miały premierę w 2005 roku. Debiut młodego reżysera został szybko włączony do repertuaru Starego Teatru[1]. Na studiach reżyserskich asystował Kazimierzowi Kutzowi przy „Pieszo” Sławomira Mrożka (2003) i Pawłowi Miśkiewiczowi przy „Niewinie” Dei Loher[2] (2004). Był również współpracownikiem Krystiana Lupy przy Czarodziejskim flecie Mozarta, którego premiera odbyła się w Theater an der Wien w 2006 roku. W ramach stypendium programu The Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative Borczuch przez rok wymieniał doświadczenia z Patricem Chéreau[3]. Za jednoczesne wprowadzanie w zachwyt i wyprowadzanie widzów z równowagi[4] dwukrotnie nominowany do Paszportów POLITYKI, nagrody najważniejszego tygodnika opiniotwórczego w Polsce.

Reżyser zapraszał do swoich spektakli m.in. dzieci upośledzone społecznie i osoby autystyczne. Tak powstały ważne dzieła w dorobku reżysera: Lepiej tam nie idź[5] i Paradiso[6]. Lepiej tam nie idź (2013) powstało m.in. przy udziale dzieci z Domu Dziecka w Szamocinie, które współtworzyły scenografię, światła i materiały audiowizualne do spektaklu. W procesie improwizacji powstało baśniowe przedstawienie podnoszące temat biedy i niesprawiedliwości świata. Dziecięca perspektywa, cenna w optyce Michała Borczucha, posłużyła do opisu kapitalizmu polskich peryferiów[7]. W Paradiso (2014) teatralny dialog między profesjonalnymi aktorami i amatorami z różnym spektrum autyzmu przerodził się w humanistyczną przypowieść zaskakującą nowatorstwem. Monika Świerkosz napisała w Didaskaliach: Czyniąc osoby autystyczne przewodnikami na drodze poznania zaklętej w arcydziele Dantego „doskonałości”, Michał Borczuch proponuje kulturowy i percepcyjny eksperyment. (...) Zaproponowana w spektaklu zmiana optyki polega na podważeniu sztywnej opozycji między tym, co „zaburzone” i tym, co „zdrowe”, zaś w sensie poznawczym – na odwróceniu „normalnego” porządku pojmowania świata, zmierzającego zawsze od konkretu do abstrakcji. W autystycznym Raju Borczucha poruszamy się w przeciwnym kierunku[8].

W 2007 roku Borczuch po raz pierwszy w Polsce sięgnął po nieocenzurowaną wersję dramatu Franka Wedekinda Lulu. Tragedia monstrum. Spektakl był próbą analizy seksualności w wymiarze jednostkowym i społecznym, przypominał szkic[9]. Wkrótce reżyser zaczął pracować w Warszawie. Jego pierwszą realizacją w stolicy był Portret Doriana Graya Oscara Wilde’a (2009). Spektakl o wiecznie młodym i doskonałym Dorianie (Piotr Polak) uderzał w ideały ponowoczesności[10]. Inspirujący się estetyką kampu reżyser sportretował współczesne pokolenie wielkomiejskich 30-latków. Wilde'owska satyra posłużyła Borczuchowi do ujawnienia lęków, jakie kryją się pod utopijnymi marzeniami artystów życia[11]. Zrealizowany w TR Warszawa spektakl miał być dowodem na powrót do formy jednej z najważniejszych warszawskich scen[12]. W 2010 roku reżyser powrócił do TR Warszawa ze sztuką Witkacego Metafizyka Dwugłowego Cielęcia. Sztuka Witkacego powstała w kilka lat po jego wyprawie w egzotyczne kraje ze słynnym etnografem Bronisławem Malinowskim. Jednak egzotyka u Witkacego stała się dla Michała Borczucha pretekstem do zweryfikowania pragnień i potrzeb międzyludzkich konfiguracji[13].

Rok 2012 przyniósł debiut Michała Borczucha na deskach teatru Schauspielhaus w Düsseldorfie. Reżyser pokazał niemieckiej publiczności spektakl inspirowany głośną książką Swietłany Aleksijewicz Wojna nie ma w sobie nic z kobiety[14]. Do tego projektu reżyser po raz pierwszy zaprosił dramaturga Tomasza Śpiewaka[15]. Ich współpraca trwa do dzisiaj. Jej owocami są m.in. Zachodnie wybrzeże. Powrót na pustynię Bernard-Marie Koltesa (2013) we wrocławskim Teatrze Polskim. W scenariuszu Zachodniego wybrzeża... widziano zamknięty system luster, w których odbijają się i mnożą poszczególne wątki. Bez jednej tezy i bez wyraźnego przesłania, skupiony i wymagający skupienia (Michał Kościelniak)[16].

Pod koniec programu mentorskiego Rolexa Michał Borczuch, jako jeden z siedmiu wyselekcjonowanych twórców z całego świata, zaprezentował w Wenecji pierwsze przymiarki do spektaklu Apokalipsa[17], który miał później premierę w Nowym Teatrze w Warszawie (2014). Spektakl inspirowany jest zapisem ostatniej rozmowy Piera Paolo Pasoliniego i twórczością dziennikarki Oriany Fallaci. Trzecią autentyczną postacią inspirującą Michała Borczucha był Kevin Carter, fotograf, autor zdjęcia z Sudanu, na którym obok wygłodzonej dziewczynki stoi tłusty sęp[18]. Warstwa faktograficzna stanowi jedynie pretekst dla pojawienia się upiornych postaci tworzących diagnozę kultury i społeczeństwa[19].

Realizacje teatralne | edytuj kod

  • Żaby w Teatrze Studio w Warszawie (premiera 6 maja 2018)
  • Zew Cthulhu w Nowym Teatrze w Warszawie (premiera 24 marca 2017)[20]
  • Wszystko o mojej matce w Teatrze Łaźni Nowej w Krakowie (premiera 22 kwietnia 2016)
  • Faust w Teatrze Polskim w Bydgoszczy (premiera 14 marca 2015)
  • Apokalipsa w Nowym Teatrze w Warszawie (premiera 29 września 2014)
  • Paradiso w Teatrze Łaźni Nowej (premiera 21 czerwca 2014)
  • Zachodnie Wybrzeże. Powrót na pustynię w Teatrze Polskim we Wrocławiu, Scena im. Jerzego Grzegorzewskiego (premiera 4 października 2013)
  • Lepiej tam nie idź w siedzibie Społecznego Stowarzyszenia Edukacyjno-Teatralnego „Stacja Szamocin” (premiera 3 września 2013)
  • Wojna nie ma w sobie nic z kobiety w Schauspielhaus Düsseldorf (premiera 21 grudnia 2012)
  • Królowa Śniegu w Stadzie Ogierów Książ (premiera 30 czerwca 2012)
  • Hans, Dora i Wilk w Teatrze Polskim we Wrocławiu, Scena na Świebodzkim (premiera 9 marca 2012)
  • Brand. Miasto. Wybrani w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie (premiera 2011)
  • Metafizyka Dwugłowego Cielęcia w TR Warszawa (premiera 17 września 2010)
  • Wieczór Trzech Króli wv Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu (premiera 27 marca 2010)
  • Werter w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, Scena Kameralna (premiera 30 października 2009)
  • Portret Doriana Greya w TR Warszawa (premiera 3 marca 2009)
  • Wieczór Sierot na Festiwal Dialogu Czterech Kultur w Łodzi (premiera 8 września 2008)
  • Lulu w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, Duża Scena (premiera 26 października 2007)
  • Leonce i Lena w Teatrze Dramatycznym m. st. Warszawy (premiera 10 marca 2007)
  • Wielki Człowiek do Małych Interesów w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej Kraków, Nowa Scena (premiera 22 września 2005)

Przypisy | edytuj kod

  1. Cyfrowe Muzeum Starego Teatru
  2. Dea Loher na dramatwspolczesny.pl
  3. Patrice Chéreau and Michał Borczuch on rolexmentorprotege.com
  4. Uzasadnienie kapituły Paszportów POLITYKI
  5. Strona spektaklu „Lepiej tam nie idź”
  6. Strona spektaklu „Paradiso”
  7. Recenzja spektaklu „Lepiej tam nie idź”
  8. Recenzja spektaklu „Paradiso”
  9. Recenzja „Lulu”
  10. Strona spektaklu „Portret Doriana Greya”
  11. Recenzja spektaklu „Portret Doriana Greya”
  12. Wypowiedź Anety Kyzioł
  13. Recenzja spektaklu „Metafizyka dwugłowego cielęcia”
  14. Wydarzenie na culture.pl
  15. Dyskusja na temat tego, czym jest dramaturg w tygodniku POLITYKA
  16. Recenzja spektaklu „Zachodnie wybrzeże...”
  17. Dziennik stypendiów Rolexa
  18. Strona spektaklu „Apokalipsa”
  19. Informacja o „Apokalipsie” na culture.pl
  20. Warszawa. Borczuch reżyseruje "Zew Cthulhu" w Nowym Teatrze, www.e-teatr.pl [dostęp 2017-12-09] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Michał Borczuch" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy