Michał I Romanow


Michał I Romanow w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Michał I Fiodorowicz, ros. Михаи́л Фёдорович Рома́нов (ur. 12 lipca?/22 lipca 1596, zm. 13 lipca?/23 lipca 1645)[1]car Rosji w latach 1613-1645, ojciec cara Aleksego I Romanowa, dziad Piotra Wielkiego, wyniósł dynastię Romanowów na tron carski.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Michał był synem Fiodora Romanowa (po wymuszonym wstąpieniu do monasteru – Filareta) i Kseni Iwanownej Szestowej (po wymuszonym wstąpieniu do klasztoru – Marty)[2]. Na cara został wybrany przez Sobór Ziemski 3 marca 1613 (wg kalendarza juliańskiego 21 lutego), w czasie gdy wraz z matką ukrywał się w Monasterze Ipatiewskim w Kostromie, po 8-letnim okresie smuty. Gdy następnego dnia po Soborze Ziemskim przybyło do niego poselstwo bojarów z wiadomością o wyborze na cara, początkowo odmawiał objęcia tronu i dopiero po sześciu godzinach przekonywania przyjął carskie berło[3]. 2 maja 1613 przybył do Moskwy, a 11 lipca został intronizowany[4]. Na początku panowania przede wszystkim musiał rozprawić się z szajkami i bandami, grasującymi po całej Rosji. Należały do nich również oddziały polskich lisowczyków Aleksandra Lisowskiego, służących wpierw drugiemu Dymitrowi Samozwańcowi, a potem trudniących się rozbojem.

Na rozkaz cara Michała Romanowa w 1614 roku w Moskwie powieszono trzyletniego carewicza Iwana Dymitra (1611-1614), syna Maryny Mniszchównej i Samozwańca II. Następnie kozaka atamana Iwana Zaruckiego – trzeciego męża Maryny, wbito na pal. Maryna zginęła w niejasnych okolicznościach, uwięziona na kremlu w Kołomnie[5].

W 1617 roku Michał Romanow zakończył wojnę ze Szwecją, a następnie, po nieudanej wyprawie wojsk polskich na Moskwę, także wojnę z Rzecząpospolitą, zawierając rozejm w Dywilinie 11 grudnia 1618[6] na 14 lat, pozostawiający w rękach litewskich Smoleńsk, a polskich ziemię czernihowską oraz siewierską.

Pokój zewnętrzny był Michałowi niezbędny dla odbudowy gospodarczej kraju, spustoszonego w okresie smuty, i dla umocnienia centralnej władzy carskiej. Rozwój gospodarczy Rosji faktycznie powoli następował, zaś szczególnie intensywnie rozwijała się kolonizacja północnej Azji przez Rosjan. Za panowania Michała doszli oni do rzeki Amur i morza Ochockiego na wschodnim krańcu kontynentu azjatyckiego, zakładając po drodze warowne osady i miasta: Jakuck, Jenisejsk, Irkuck, Krasnojarsk, Ochock, Wierchojańsk i inne.

W latach 1632-34, przed upływem okresu rozejmu z Polską, wykorzystując okres bezkrólewia po śmierci Zygmunta III Wazy, Rosjanie oblegli Smoleńsk, pragnąc odebrać ziemie smoleńskie, lecz uniemożliwiła im to odsiecz nowego króla polskiego Władysława IV. Ta kolejna wojna polsko-rosyjska zakończona została „pokojem wieczystym” w Polanowie, zgodnie z którym Polska zatrzymała terytoria uzyskane w rozejmie dywilińskim, ale równocześnie król Polski zrzekł się wszelkich roszczeń do tronu moskiewskiego.

Michał wyróżniał się pobożnością, z zaangażowaniem biorąc udział w uroczystościach religijnych i obchodach świąt cerkiewnych obejmujących prawie wszystkie dni w roku. Jednocześnie oddawał się zachodnim rozrywkom, utrzymując na swoim dworze trupę akrobatów, karłów i błaznów, a na jego dworze odbywały się tańce i popisy linoskoczków. Lubił nowinki techniczne i kolekcjonował zegary, poza tym uwielbiał pracę w ogrodzie i polowanie[7].

Po śmierci Michała Romanowa, carem został jego syn Aleksy (1645-1676).

Rodzina | edytuj kod

Pierwszą żoną Michała miała zostać w 1616 roku Maria Chłopowa, która przyjęła imię Anastazja. W wyniku intryg uknutych przez rodzinę Sałtyków została oddalona z dworu[8]. Dopiero 18 września?/28 września 1624 w Moskwie Michał poślubił Marię Dołgoruką, córkę księcia Włodzimierza. Małżeństwo trwało bardzo krótko, gdyż już w czasie uroczystości związanych ze ślubem księżna zasłabła i 6 stycznia?/16 stycznia 1625 zmarła[9][10]. Drugą żoną Michała została Eudoksja Strieszniewa, którą car poślubił 5 lutego?/15 lutego 1626[9]. Z tego związku narodziło się trzech synów i siedem córek[11][9][12]:

  • Dzieci cara Michała i Eudoksji[a]:
  1. Irena Michajłowna (ur. 22 kwietnia 1627, zm. 8 lutego 1679) – nie wyszła za mąż,
  2. Pelagia Michajłowna (ur. 17 kwietnia 1628, zm. 25 stycznia 1629),
  3. Aleksy Michajłowicz (ur. 19 marca 1629, zm. 29 stycznia 1676) – późniejszy car Aleksy I Romanow,
  4. Anna Michajłowna (ur. 14 lipca 1626, zm. 27 października 1669) – nie wyszła za mąż, po wstąpieniu do klasztoru przyjęła imię Anfisa,
  5. Marfa Michajłowna (ur. 19 sierpnia 1631, zm. 21 września 1632),
  6. Iwan Michajłowicz (ur. 1 czerwca 1633, zm. 10 stycznia 1639),
  7. Zofia Michajłowna (ur. 30 września 1634, zm. 23 czerwca 1636),
  8. Tatiana Michajłowna (ur. 5 stycznia 1636, zm. 24 sierpnia 1706) – nie wyszła za mąż,
  9. Eudoksja Michajłowna (ur. 10 lutego 1637, zm. 10 lutego 1637),
  10. Wasyl Michajłowicz (ur. 14 marca 1639, zm. 25 marca 1639).

Car Michał I Romanow został pochowany w Soborze św. Michała Archanioła w Moskwie[13].

Genealogia | edytuj kod

  1. Później patriarcha Moskwy Filaret.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Wszystkie daty według kalendarza juliańskiego.

Przypisy | edytuj kod

  1. W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.36 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-04-14].
  2. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 43.
  3. Montefiore 2016 ↓, s. 5.
  4. Montefiore 2016 ↓, s. 29-31.
  5. Ludwik Bazylow: Historia Rosji. s. 144.
  6. HenrykH. Wisner HenrykH., Władysław IV Waza, Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1995, s. 27, ISBN 83-04-04216-9, OCLC 751423013 .
  7. Montefiore 2016 ↓, s. 32-33.
  8. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 74-75.
  9. a b c Andrusiewicz 2014 ↓, s. 76.
  10. W. Pczełow: Monarchi Rossji, Olma-Press, Moskwa 2003, s. 393 (ros.). books.google.de. [dostęp 2015-04-11].
  11. W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s. 36-37 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-04-11].
  12. W. Pczełow: Monarchi Rossji, Olma-Press, Moskwa 2003, s. 653 (ros.). books.google.de. [dostęp 2015-04-11].
  13. W. Pczełow: Monarchi Rossji, Olma-Press, Moskwa 2003, s. 392 (ros.). books.google.de. [dostęp 2015-04-11].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Michał I Romanow" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy