Michał Spisak


Michał Spisak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 30 mar 2020. Od tego czasu wykonano 4 zmiany, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Michał Spisak (ur. 14 września 1914 w Dąbrowie Górniczej, zm. 29 stycznia 1965 w Paryżu)[1] – polski kompozytor.

Komponował głównie utwory instrumentalne, stanowiące wręcz wzorcowy przykład neoklasycyzmu. Najpopularniejszym jego utworem jest Concerto giocoso na orkiestrę kameralną (1957).

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jako dziecko został dotknięty chorobą Heinego-Medina, która na całe życie naznaczyła go kalectwem[2]. Pierwsze lekcje gry na skrzypcach pobierał w mieście rodzinnym, po pewnym czasie matka wysłała go do rodziny w Warszawie, gdzie mógł rozpocząć profesjonalną edukację w Szkole Muzycznej im. M. Karłowicza. Wyjazd ten miał jeszcze dodatkowy wymiar – ojciec Spisaka borykał się z poważnym problemem alkoholowym i matka chciała oszczędzić synowi dojrzewania w trudnych warunkach.

O początkowym etapie edukacji młodego Spisaka wiadomo niewiele. Muzyka musiała go jednak na tyle zafascynować, że zdecydował się podjąć studia muzyczne. Mając szesnaście lat powrócił w rodzinne strony i w 1930 roku rozpoczął naukę w Konserwatorium Muzycznym w Katowicach w zakresie kompozycji i gry na skrzypcach. Podczas studiów cieszył się opinią zdolnego skrzypka (mimo swojej niepełnosprawności wykonywał tak trudne utwory jak np. Mity Karola Szymanowskiego) oraz dobrze zapowiadającego się kompozytora. Ambitny i zdolny student nie był szczególnie zadowolony z zajęć kompozycji u Aleksandra Brachockiego, pobierał więc również prywatne lekcje u Kazimierza Sikorskiego. W latach 1936-37 jeździł więc regularnie do Warszawy na spotkania z profesorem – i to właśnie jego uważał później za „właściwego” przewodnika po kompozycji okresu studiów. Po ukończeniu Konserwatorium z wynikiem bardzo dobrym z odznaczeniem, Spisak dostał stypendium Śląskiego Towarzystwa Muzycznego na studia kompozytorskie w Paryżu. Fakt ten wpłynął na całe jego przyszłe życie – wyjeżdżając w 1937 roku z Polski, nie przypuszczał, że Francja stanie się jego drugą ojczyzną, w której pozostanie do końca życia[3].

Emigracja | edytuj kod

W Konserwatorium Paryskim rozpoczął edukację pod okiem słynnej pedagog – Nadii Boulanger. Zyskał jej uznanie dla swego talentu, od niej także przejął pasję dla twórczości Igora Strawińskiego, które trwało do momentu zainteresowania Strawińskiego dodekafonią. Spotkanie z Nadią Boulanger i pobyt w kulturalnej stolicy Europy nie pozostały bez wpływu na jego artystyczny rozwój. Spisak sporo komponował i powoli krystalizował się jego indywidualny styl. W 1939 roku, po wybuchu II wojny światowej, kompozytor przeniósł się do Voiron – niewielkiej miejscowości na południu Francji. Mimo trudnej sytuacji politycznej i niepokojących informacji dochodzących z kraju, był to jeden z najbardziej twórczych okresów w życiu kompozytora. Jeszcze przed wojną rozpoczął działalność w Stowarzyszeniu Młodych Muzyków Polaków w Paryżu, w 1939 roku zostając jego prezesem. Idea integracji z polskim środowiskiem muzycznym była mu bliska do końca życia. Po wojnie zaangażował się w popularyzację muzyki polskiej we Francji – organizując koncerty, biorąc udział w dyskusjach dotyczących problemów polskiej kultury muzycznej, w końcu – stwarzając otwarty dla swoich rodaków dom i oferując im swą pomoc. Utrzymywał stałe kontakty z krajem: w roku 1947 został członkiem Związku Kompozytorów Polskich, regularnie korespondował z przyjaciółmi, m.in. z Grażyną Bacewicz, Stefanem Jarocińskim, Eugenią Umińską, wydawał swoje utwory w Polskim Wydawnictwie Muzycznym, a od 1956 regularnie bywał na „Warszawskiej Jesieni”.

Zmarł w roku 1965 w Paryżu, pochowany został na Cmentarzu Montmartre[4]. W roku 2011 pośmiertnie otrzymał tytuł „Honorowy Obywatel Miasta Dąbrowy Górniczej[1].

Od roku 2006 w Dąbrowie Górniczej odbywa się Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka (w roku 2006 o zasięgu ogólnopolskim, następnie międzynarodowy)[5].

Twórczość | edytuj kod

Lata 50. przyniosły Spisakowi sukcesy i światowy rozgłos. Do popularności kompozytora przyczyniło się przede wszystkim zdobycie w 1954 roku Premier Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. Królowej Elżbiety w Brukseli za napisaną jeszcze w 1939 roku Serenadę na orkiestrę. Trzy lata później na tym samym konkursie zdobył kolejną pierwszą nagrodę, tym razem za Concerto giocoso na orkiestrę kameralną. Z kolei w 1955 roku wygrał Międzynarodowy Konkurs na Oficjalny Hymn Olimpijski – jego Hymn został wybrany spośród 392 partytur i rozbrzmiewał podczas otwarcia VII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Cortina d`Ampezzo i na Igrzyskach XVI Olimpiady w Melbourne w 1956 roku.

Od połowy lat 50. borykał się z kłopotami zdrowotnymi, które często uniemożliwiały pracę twórczą. Istotnym wsparciem w trudnych chwilach była żona kompozytora – Francuzka Andrée Thibault, z którą ożenił się w 1955. Dodatkowo – mimo rosnącego uznania w Polsce i Europie – kompozytor miał problemy finansowe. Postępujące i uciążliwe kłopoty zdrowotne źle wpływały również na stan ducha kompozytora. Od początku lat 60. właściwie zaprzestał komponowania. Ostatni, ogromny wysiłek podjął przyjeżdżając na „Warszawską Jesień” w roku 1964. W tym roku przyznano mu także doroczną nagrodę ZKP. Kilka miesięcy później – 28 stycznia 1965 roku – kompozytor zmarł w Paryżu.

Był jednym z czołowych przedstawicieli kierunku neoklasycyzmu w muzyce polskiej[6]. Jego kompozycje były wydawane w Polsce, Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii. W 2005 roku – w 40. rocznicę śmierci Michała Spisaka – odbył się w Dąbrowie Górniczej Festiwal, a rok później I Ogólnopolski Konkurs Muzyczny jego imienia. W 2007 roku konkurs ten zyskał miano Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Michała Spisaka. Utwory Michała Spisaka wydaje wydawnictwo Euterpe.

Kompozycje | edytuj kod

Nagrody | edytuj kod

Zwycięzca wielu nagród na konkursach międzynarodowych, między innymi na "Hymn Olimpijski" z 1955; dwukrotny zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Królowej Elżbiety Belgijskiej w Brukseli (1953, 1957)[7]. W 1964 otrzymał nagrodę Związku Kompozytorów Polskich za całokształt twórczości.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Michał Spisak - neoklasyk w polskim sosie. PolskieRadio.pl, Dwójka, Spotkania po zmroku, 2014-09-17. [dostęp 2015-10-29].
  2. "Cierpienie było niejako wpisane w jego życie" - wspominał Spisaka Lutosławski, mając na myśli nie tylko chorobę z dzieciństwa, ale też dręczące kompozytora problemy zdrowotne czy znaczącą utratę wzroku pod koniec życia. https://kultura.onet.pl/muzyka/wywiady-i-artykuly/michal-spisak-prostota-piekno-przyjemnosc/rnvshw3
  3. Życiorys – Michał Spisak [dostęp 2020-03-19]  (pol.).
  4. Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 105. ISBN 83-60353-11-5.
  5. Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka. Historia. www.spisak.idabrowa.pl, 17.09.2014. [dostęp 2015-10-29].
  6. Michał Spisak - najbardziej polski wśród paryskich neoklasyków, PolskieRadio.pl [dostęp 2020-03-19] .
  7. Laureates, queenelisabethcompetition.be [dostęp 2020-03-19]  (fr.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Michał Spisak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy