Mieczysław Ferszt


Mieczysław Ferszt w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mieczysław Ferszt (przybrane nazwisko Mieczysław Frankowski, Jan Malinowski), ps. „Młot” (ur. 19 marca 1919 w Warszawie, zm. po 28 kwietnia 1943 tamże) – działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (także jeden z liderów młodzieżówki partyjnej) i Polskiej Partii Robotniczej, bojownik Barykady Wolności, ZWW i GL PPR.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Mieczysław Ferszt był synem Samuela Dawida (subiekt). Ukończył szkołę rzemieślniczą i rozpoczął pracę jako tokarz w Zakładach Mechanicznych „Ursus”. Członek Czerwonego Harcerstwa od 1935, a później Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Sekretarz Wydziału Młodzieży przy Okręgowym Komitecie Robotniczym PPS, początkowo Warszawa-Podmiejska, a od 1938 Warszawa. Współorganizator we wrześniu 1937 zlotu młodzieży PPS w Warszawie i działał również w Akcji Socjalistycznej. We wrześniu 1939 podczas obrony Warszawy brał czynny udział przy organizowaniu Robotniczych Batalionów Obrony Warszawy. Mieszkał początkowo u Adama Próchnika przy ul. Krasińskiego 18 i pracował w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej[1]. Później pracował w oddziale dróg i mostów Zarządu Miejskiego, gdzie był robotnikiem dniówkowym. Używał wówczas nazwisk Mieczysław Frankowski i Jan Malinowski.

Od października 1939 w konspiracji i wchodził w skład zespołu redakcyjnego „Biuletynu Informacyjnego”, który był wydawany przez Adama Próchnika. Działał od listopada w tzw. I Komitecie Adama Próchnika, w którym odpowiadał za sprawy młodzieżowe i kolportaż, a także pośredniczył w kontaktach Próchnika z Norbertem Barlickim i Stanisławem Dubois. Działał od stycznia 1940 w organizacji „Barykada Wolności”, a w sierpniu po rozłamie był jednym z czołowych działaczy grupy. Grupa od grudnia 1940 wydawała pismo „Sztandar Wolności”[2]. Od wiosny 1941 był odpowiedzialny za sprawy wojskowe w warszawskiej organizacji „Młota i Sierpa”[3], a która została rozbita po aresztowaniach w czerwcu tego roku. We wrześniu 1941 na zebraniu założycielskim ZWW reprezentował grupę „Sztandaru Wolności” i uczestniczył w pierwszej akcji dywersyjnej tej organizacji, którą dowodził Jan Fajge[4]. Należał od początku 1942 do PPR i współorganizował GL na Powiślu. Od maja do lipca przebywał w Radomiu zagrożony aresztowaniem.

Na czele utworzonej grupy GL 24 października 1942 dowodził akcją odwetową na drukarnię „Nowego Kuriera Warszawskiego” przy ul. Marszałkowskiej 3/5[5]. Od grudnia został dowódcą dzielnicy GL Powiśle i jednocześnie dowódcą Grupy Specjalnej Okręgu Warszawa-Miasto GL. 20 stycznia 1943 podczas odprawy dowództwa Okręgu przy ul. Brzeskiej referował plan pomocy dla getta, a w lutym tego roku dowodził akcją ekspropriacyjną w urzędzie pocztowym na Marymoncie. Podczas spotkania z „Maksem” 23 lutego 1943 został aresztowany na rogu ul. Rakowieckiej i Puławskiej i osadzony w siedzibie Gestapo w Al. Szucha. Jedyne zachowane grypsy[6] z Al. Szucha są jego autorstwa, a odnalezione w styczniu 1945 w gmachu Gestapo i przechowywane obecnie w zbiorach Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego. W czasie badań w Al. Szucha, wkrótce po 28 kwietnia 1943 został zamordowany. Jego żona, Helena Grotowska została aresztowana tego samego dnia i 28 kwietnia 1943 wywieziona do obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau. 1 marca 1944 prowokator „Maks” został zlikwidowany.

Nazewnictwo ulicy | edytuj kod

Imieniem Ferszta nazwano w 1961 ulicę w Warszawie[7]. W 2008[8] i 2012[9] działacze Prawa i Sprawiedliwości bezskutecznie wnioskowali o nadanie ulicy imienia św. Wincentego Pallottiego, uznając dotychczasowego patrona za bandytę. W 2016 wobec uchwalenia tzw. ustawy dekomunizacyjnej Zespół Nazewnictwa Miejskiego zaproponował zmianę, sugerując nazwy Władysława Raczkiewicza i Szmaragdową[10]. W listopadzie 2017 Wojewoda Mazowiecki zarządzeniem zastępczym ustalił nową nazwę w brzmieniu: ulica Ks. Władysława Gurgacza[11]. Ostatecznie wyrokiem NSA z grudnia 2018 przywrócono nazwę: ulica Mieczysława Fersta[12].

Przypisy | edytuj kod

  1. Pracował w kotłowni
  2. Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939-1945. Aneks, Polska Fundacja Upowszechniania Nauki, Warszawa 1995, s.18.
  3. W skład jej weszła grupa „Sztandaru Wolności”
  4. Spalono niemieckie samochody w warsztatach przy rogu ul. Czerniakowskiej i Mącznej
  5. Tomasz Strzembosz: Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939–1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 221. ISBN 83-06-00717-4.
  6. Ostatni nosi datę 28 kwietnia
  7. Mylnie ulicy nadano nazwisko działacza w brzmieniu: ulica Mieczysława Fersta – por. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961, nr 22, poz. 96, s. 3
  8. „Bandyta nadal jest patronem ulicy w Warszawie” (pol.). wp.pl, 2008-05-20. [dostęp 2016-04-27].
  9. Mieszkańcy jednak lubią patrona swojej ulicy (pol.). targowek.info, 2012-11-14. [dostęp 2016-04-27].
  10. Jarosław Osowski, Aleksander Deryło: Dekomunizowane ulice Warszawy. Zobacz, ile ich jest i gdzie się znajdują (pol.). gazeta.pl, 2016-04-27. [dostęp 2016-04-27].
  11. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017, poz. 10147.
  12. II OSK 2427/18 - Wyrok NSA z 2018-12-07, www.orzeczenia-nsa.pl [dostęp 2019-10-25] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T. 1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 65-66. ISBN 83-211-0739-7.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Mieczysław Ferszt" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy