Milanówek


Na mapach: 52°07′27,48″N 20°39′55,44″E/52,124300 20,665400

Milanówek w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Milanówekmiasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. Położone na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Równinie Łowicko-Błońskiej.

Według danych z 2010 r. miasto miało 16 056 mieszkańców[3]. Wraz z Brwinowem i Podkową Leśną należy do tzw. podwarszawskiego trójmiasta ogrodów.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pierwsza wzmianka o wsi Milanowo pochodzi z XV w[4]. Wieś szlachecka Milanowo Rabstin (Rabsztyn) położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie błońskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[5]. W 1831 r. właścicielem wsi Milanówek był Karol Skalski, były oficer wojsk Księstwa Warszawskiego. W 1809 r. kapitan – dowódca rakietników[6].

Dom Wysłużonego Kolejarza w Milanówku

Milanówek powstał na przełomie XIX i XX w. w wyniku parcelacji dóbr należących do Michała Lasockiego, a leżących wzdłuż Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

Od początku swego istnienia Milanówek był przede wszystkim letniskiem dla zamożnych mieszkańców Warszawy, którzy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski.

W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W latach 20. powstała Centralna Doświadczalna Stacja Jedwabnicza, po wojnie przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego „Milanówek”.

W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. Po kapitulacji powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co dało mu przydomek „małego Londynu”.

W 1951 miejscowość otrzymała prawa miejskie. W 1961 granice miasta zostały rozszerzone, wchłonięta została m.in. wioska Nowa Wieś (obecnie ta część Milanówka nazywana jest Kazimierówką). W okresie PRL nastąpił dalszy rozwój przemysłu, przede wszystkim powstanie fabryki narzędzi stomatologicznych i chirurgicznych „MIFAM” oraz Milanowska Fabryka Cukierków. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Po reformie administracyjnej z 1999 Milanówek stał się jedną z sześciu gmin tworzących powiat grodziski. W 2004 decyzją ministra kultury Milanówek stał się siedzibą Archiwum Państwowego Dokumentacji Osobowej i Płacowej, najmłodszego spośród głównych archiwów państwowych[7].

Milanówek w kulturze | edytuj kod

Najbardziej znanym dziełem obfitującym w odniesienia do milanowskiej codzienności jest tom wierszy Zachód słońca w Milanówku Jarosława Marka Rymkiewicza, wyróżniony Nagrodą Literacką Nike za rok 2003. Melomani mogą też pamiętać piosenkę Hanny Banaszak Truskawki w Milanówku – autor tekstu Wojciech Młynarski.

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[8] Milanówek ma obszar 13,52 km², w tym:

  • użytki rolne: 46%
  • użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 3,69% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

Ulica Warszawska w Milanówku
  • Dane z 2010r[3]:

Ogółem 16056 mieszkańców (7560 mężczyzn)

  • Dane z 2009 r[9]:
  • Piramida wieku mieszkańców Milanówka w 2014 roku[2].


Ochrona przyrody | edytuj kod

 Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Milanówku.

Władze | edytuj kod

Podobnie jak we wszystkich polskich gminach nie będących miastami na prawach powiatu, wybory do rady miasta odbywają się w Milanówku z zastosowaniem ordynacji większościowej. Rada liczy 15 osób, począwszy od kadencji 2014-2018 wybieranych w jednomandatowych okręgach wyborczych. Władzę wykonawczą stanowi pochodzący z wyborów bezpośrednich burmistrz oraz podległe mu struktury Urzędu Miasta i innych gminnych jednostek organizacyjnych.

Urząd Miasta | edytuj kod

Urząd Miasta Milanówka mieści się w czterech budynkach, położonych w trzech różnych lokalizacjach. Główną siedzibę władz miasta stanowi znajdujący u zbiegu ulic Kościuszki i Mickiewicza kompleks, składający się z zabytkowej willi „Wandzin” (Budynek A) oraz dobudowanego na tej samej posesji nowszego Budynku B. Obiekty te stanowią siedzibę burmistrza i rady miasta, Urzędu Stanu Cywilnego, a także komórek Urzędu związanych z finansami, sprawami organizacyjnymi i obywatelskimi. Budynek C znajduje się w zmodernizowanym obiekcie poprzemysłowym przy ul. Spacerowej 4. Mieści się tam część Urzędu odpowiadająca za kwestie infrastrukturalne i techniczne, a także związane z ochroną środowiska i gospodarką przestrzenną. Budynek ten jest także siedzibą miejskiej spółki wodociągowo-kanalizacyjnej oraz biblioteki. Budynek D przy ul. Żabie Oczko 1, jest siedzibą Referatu Organizacyjnego i Kadr.

Osobne siedziby posiadają inne jednostki miejskie, jak Straż Miejska, Centrum Kultury, Ośrodek Pomocy Społecznej czy szkoły.

Burmistrzowie Milanówka | edytuj kod

Członkowie Rady Miasta Milanówka | edytuj kod

Przynależność do rejonów administracyjnych | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

 Osobny artykuł: Zabytki Milanówka.

Do zabytków Milanówka należą m.in. kościół parafialny pw. św. Jadwigi, zespół willowy Turczynek, kwatera żołnierzy z okresu II wojny światowej oraz wiele willi z lat 1896–1945, m.in. „Potęga”, „Matulinek”, „Hygea”, „Borówka”. Wpisane są one do krajowego rejestru zabytków (26 pozycji). 388 przedwojennych willi i innej wartościowej zabudowy w środkowej części Milanówka zostało wpisanych jako „zespół urbanistyczno-krajobrazowy” do krajowego rejestru zabytków. Liczne wille i pensjonaty tworzą genius loci Milanówka, stanowią o jego charakterze.

Wspólnoty religijne | edytuj kod

Kościół św. Jadwigi Śląskiej

Kościół rzymskokatolicki | edytuj kod

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Kulturystyka

W mieście znajduje się jeden z najstarszych prywatnych klubów fitness w Polsce założony w 1990 -Hermes 90. Założyciel tego klubu Paweł Pawłowicz zdobył w Mistrzostwach Polski w Kulturystyce 8. medali(3. złote, 4. srebrne i 1 brązowy). Był w kadrze narodowej na Mistrzostwa Europy w Kulturystyce-4. razy i 2. razy w kadrze na Mistrzostwa Świata w Kulturystyce.

Piłka nożna

W mieście znajduje się klub piłki nożnej – KS Milan Milanówek, występujący w Lidze Okręgowej. Klub znajduje się przy ulicy Turczynek, na terenie znajdują się trzy boiska, oraz skate park.

Kolarstwo grawitacyjne

Co roku na przełomie sierpnia i września organizowane są tu Mistrzostwa Polski w Dirt Jumpingu.

Koszykówka

Klub koszykarski UKS 3, występuje w trzeciej lidze koszykówki mężczyzn. Co roku organizowane są zawody streetball, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem.

Łyżwiarstwo szybkie

Działa sekcja żeńska łyżwiarstwa w Uczniowskim Klubie Sportowym „3”. Dziewczęta trenują na warszawskim torze „Stegny”. W rankingu krajowym pod względem zdobytych nagród znajduje się na 3 miejscu.

W mistrzostwach Polski Seniorów 2008 milanowianin Sławomir Chmura (AWF Warszawa)zdobył I miejsce i tytuł Mistrza Polski na dystansie 10 km, srebrny medal na 5 km i brązowy na 1500 m.

Luiza Złotkowska, milanowianka (AWF Kraków) wywalczyła tytuł Mistrzyni Polski na dystansach 1500 m. i 5 km. Zajęła też drugie miejsce na 1000 m i trzecie na 500 m. Jest ona także medalistką Igrzysk Olimpijskich.

Strzelectwo

Działa strzelnica miejska w piwnicach Zespołu Szkół przy ul. Piasta której inicjatorem jest Zbigniew Kubek, instruktor z zawodowymi uprawnieniami (Fundacja Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych „Grom”). Coraz więcej ludzi startuje w konkursach o Puchar burmistrza Milanówka.

Szachy

Co roku odbywają się Mistrzostwa Milanówka w Szachach. Działa klub szachowy „Jedwabnik”.

Tenis ziemny

Korty tenisowe w Milanówku mają tradycje przedwojenne. Grała na nich m.in. wicemistrzyni Wimbledonu 1936 r. – Jadwiga Jędrzejowska. Co roku we wrześniu rozgrywane są tu Otwarte Mistrzostwa Milanówka w Tenisie Ziemnym.

Taniec

W klubie tanecznym „Twist” w Centrum Kultury ćwiczy wielu laureatów Mistrzostw Polski.

Turystyka rowerowa

W ramach sekcji kolarskiej przy Centrum Kultury odbywają się kilka razy w roku wycieczki rowerowe po Mazowszu oraz tzw. „Mila Milanowska” – wyścig o puchar Burmistrza. Milanowscy kolarze odwiedzili również Niemcy oraz Włochy.

Bieganie

W Milanówku mieszka i trenuje Katarzyna Panejko-Wanat dwukrotna Mistrzyni Polski w Maratonach na Orientację Puchar Polski w Pieszych Maratonach na Orientację oraz również dwukrotna Akademicka Mistrzyni Polski w Maratonie i jedna najlepszych biegaczek uczestniczących w biegach ulicznych.

Edukacja | edytuj kod

Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych (w tym 3 publiczne i 2 niepubliczne), 3 gimnazja (w tym 2 publiczne i 1 niepubliczne), 2 zespoły samorządowych szkół średnich oraz liceum społeczne.

Najstarszą szkołą w mieście jest 100-letni Zespół Szkół Gminnych nr 1 im. ks. Piotra Skargi (obecnie w nowym kompleksie budynków).

Dojazd | edytuj kod

Przystanek końcowy WKD Milanówek Grudów

Samochodem | edytuj kod

Milanówek leży przy drodze wojewódzkiej nr 719 wiodącej z Warszawy (wyjazd Alejami Jerozolimskimi) do Żyrardowa. Przez teren miasta przechodzi mały fragment autostrady A2, w jego granicach nie ma jednak możliwości wjazdu na nią – najbliższy wjazd znajduje się w Tłustem (na samej autostradzie jest oznakowany jako węzeł Grodzisk).

Pociągiem | edytuj kod

Dworzec PKP

Przez miasto przechodzą dwie linie kolejowe. Pierwsza to linia PKP przy której działa przystanek osobowy Milanówek. Zatrzymują się tu wszystkie pociągi osobowe spółki Koleje Mazowieckie jadące z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, Żyrardowa oraz Skierniewic. Druga to linia WKD – na terenie Milanówka znajdują się trzy stacje: Brzózki, Polesie oraz Milanówek Grudów. Ta ostatnia jest stacją końcową jednej z nitek linii.

Podział na osiedla | edytuj kod

  • Osiedle Gospodarska
  • Osiedle Inżynierska
  • Osiedle Jedwabnik
  • Osiedle Królewska
  • Osiedle Okólna
  • Osiedle Wojska Polskiego
  • Osiedle „Berliny”
  • Osiedle „TBS” (Towarzystwo Budownictwa Społecznego)

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta partnerskie[20]:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-10-01].
  2. a b Milanówek polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  3. a b Rocznik Demograficzny 2010, s. 89.
  4. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 164-165
  5. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 277, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  6. K.W.K.W. Wójcicki K.W.K.W., Cmentarz powązkowski pod Warszawą T.I, Reprint wydania z 1855, Warszawa: Wyd.Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 114 .
  7. Oficjalna strona Archiwum.
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. Dane z rocznika demograficznego GUS z 31 grudnia 2008 r.
  10. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja I Rady Miasta Milanówka 1990-1994, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  11. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja II Rady Miasta Milanówka 1994-1998, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  12. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja III Rady Miasta Milanówka 1998-2002, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  13. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja IV Rady Miasta Milanówka 2002-2006, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  14. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja V Rady Miasta Milanówka 2006-2010, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  15. Milanówek Miasto-ogród - Kadencja VI Rady Miasta Milanówka 2010-2014, Urząd Miasta Milanówka [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  16. Skład Rady Miasta VII Kadencji, „Milanówek Miasto-ogród” [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  17. Uroczysta Sesja Rady Miasta VIII Kadencji, „Milanówek Miasto-ogród” [dostęp 2018-11-23]  (pol.).
  18. Sala Królestwa Świadków Jehowy, Milanówek, ul. Królewska 146.
  19. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-04-06] .
  20. Milanówek Miasto-ogród: Miasta partnerskie. [dostęp 2012-05-10].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Milanówek" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy