Miloš Zeman


Miloš Zeman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Miloš Zeman (ur. 28 września 1944 w Kolínie) – czeski polityk, w latach 1993–2001 przewodniczący Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej, od 1996 do 1998 przewodniczący Izby Poselskiej, premier Czech w latach 1998–2002, od 8 marca 2013 prezydent Republiki Czeskiej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

W 1963 ukończył szkołę średnią, po czym do 1967 pracował w zakładach Tatry w Kolínie. Od 1965 studiował w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Pradze; dyplom inżyniera planowania gospodarki narodowej uzyskał w 1969, po czym do 1970 pracował jako nauczyciel akademicki na macierzystej uczelni. W 1968, w okresie Praskiej Wiosny, wstąpił do Komunistycznej Partii Czechosłowacji, z której po dwóch latach został wykluczony za swoje poglądy w okresie tzw. normalizacji. Przez pewien czas pozostawał bez stałego zatrudnienia. Od 1971 do 1984 pracował w przedsiębiorstwie sportowym Sportpropag, skąd został zwolniony z przyczyn politycznych. Podjął następnie pracę w kombinacie rolnym Agrodat, którą utracił w 1989.

Podczas aksamitnej rewolucji w 1989 dołączył do Forum Obywatelskiego. W 1990 został pracownikiem jednego z instytutów Czechosłowackiej Akademii Nauk. W tym samym roku uzyskał mandat posła do jednej z izb Zgromadzenia Federalnego. W 1992 przystąpił do Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej, z ramienia której uzyskał poselską reelekcję. W 1993 został nowym przewodniczącym ugrupowania (ponownie wybierany na tę funkcję w 1995 i 1997). W 1996 został wybrany do Izby Poselskiej w kraju północnomorawskim. Na skutek porozumienia między socjaldemokracją a ODS, zakładającego poparcie przez lewicę gabinetu Václava Klausa, 27 czerwca 1996 objął funkcję przewodniczącego Izby Poselskiej. W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 1998 po raz kolejny wywalczył mandat w tym samym okręgu, wykonując go do 2002.

17 lipca 1998 desygnowany na urząd premiera. Od 22 lipca 1998 do 15 lipca 2002 sprawował urząd premiera mniejszościowego rządu utworzonego przez socjaldemokrację. W 2002 wycofał się z aktywnej polityki, wyznaczając na swojego następcę Vladimíra Špidlę. Rok wcześniej na jego rzecz ustąpił z przywództwa w partii. Zamieszkał w miejscowości Nové Veselí. Został doradcą, a także częstym recenzentem partii współrządzącej Czechami do 2006, ale jego wpływ na politykę ugrupowania pozostawał niewielki. W 2003 bez powodzenia ubiegał się o urząd prezydenta, przegrywając w parlamencie z Václavem Klausem. W 2005 wydał książkę Jak jsem se mýlil v politice. W 2007 opuścił szeregi ČSSD na skutek sporu z liderem partii Jiřím Paroubkiem. W 2009 stanął na czele lewicowego ugrupowania pod nazwą Partia Praw Obywateli – Zemanowcy, które ubiegało się o mandaty w wyborach parlamentarnych 2010[1]. 29 maja 2010, po wyborczej porażce tej formacji, podał się do dymisji ze stanowiska przewodniczącego ugrupowania, zapowiadając jednocześnie, że będzie je nadal popierał[2].

W styczniu 2013 wystartował w pierwszych bezpośrednich wyborach prezydenckich. W pierwszej turze głosowania otrzymał 24,2% głosów, zajmując 1. miejsce. W drugiej z 25 i 26 stycznia poparło go 54,8% głosujących; wygrał tym samym z Karelem Schwarzenbergiem[3][4][5]. Urząd prezydenta objął 8 marca 2013[6].

W marcu 2017 ogłosił, że będzie ubiegał się o reelekcję w wyborach prezydenckich zaplanowanych na styczeń 2018[7]. W pierwszej turze głosowania z 12 i 13 stycznia otrzymał 38,6% głosów, zajmując 1. miejsce wśród 9 kandydatów. Przeszedł do drugiej tury z Jiřím Drahošem, którego poparło 26,6% głosujących[8]. W głosowaniu z 26 i 27 stycznia otrzymał 51,4% głosów, wygrywając ze swoim konkurentem i zapewniając sobie wybór na drugą kadencję[8]. 8 marca 2018 został zaprzysiężony na kolejną pięcioletnią kadencję[9].

Życie prywatne | edytuj kod

Zamieszkał w miejscowości Nové Veselí, otrzymał jej honorowe obywatelstwo. Jego pierwszą żoną w latach 1971–1978 była Blanka Zemanová. Drugą żoną w 1993 została Ivana Zemanová. Ma syna Davida (z pierwszego małżeństwa) i córkę Kateřinę (z drugiego małżeństwa)[10]. Deklaruje się jako „tolerancyjny ateista[11]. Słynie z bon motów (zyskał określenie „bonmociak”)[12] i kontrowersyjnego języka[13]. Określa się jako zwolennik federalizmu europejskiego i wprowadzenia euro w Czechach[14].

Odznaczenia | edytuj kod

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • Miloš Zeman, Komplexní prognostické modelování, Praga: Institut pro výchovu vedoucích pracovníků ministerstva průmyslu ČSR, 1975.
  • Miloš Zeman, Úvod do systémové prognostiky, Praga: Institut pro výchovu vedoucích pracovníků ministerstva průmyslu ČSR, 1985.
  • Miloš Zeman, Analytické a simulační hry na počítačovém modelu, Praga: SZN, 1989.
  • Miloš Zeman, Vzestup a pád české sociální demokracie, Praga: Andrej Šťastný, 2006, ​ISBN 80-86739-22-8​.
  • Miloš Zeman, Moje Vysočina pohledem Miloše Zemana, Praga: Atypo, 2016, ​ISBN 978-80-87759-02-8​.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Vedení SPOZ (cz.). spoz.cz. [dostęp 2017-08-30].
  2. Zeman končí ve vedení strany, podporovat ji bude dál (cz.). novinky.cz, 29 maja 2010. [dostęp 2017-08-30].
  3. Prezident 2013: Výsledek volby (cz.). volby.cz. [dostęp 2017-04-26].
  4. Zeman i Schwarzenberg w drugiej turze wyborów prezydenckich w Czechach. rp.pl, 12 stycznia 2013. [dostęp 2013-01-12].
  5. Czechy: W wyborach prezydenckich prowadzi Milosz Zeman. rp.pl, 26 stycznia 2013. [dostęp 2013-01-28].
  6. Zeman zaprzysiężony na prezydenta Czech. tvp.info, 8 marca 2013. [dostęp 2018-01-13].
  7. Zeman řekl svým příznivcům, že bude znovu kandidovat na Hrad. idnes.cz, 9 marca 2017. [dostęp 2017-03-09].
  8. a b Election of the President of the Czech Republic held on 12–13 January 2018 (ang.). volby.cz. [dostęp 2018-01-27].
  9. Zeman złożył przysięgę i zaczął atakować media. Część osób opuściła uroczystość. tvn24.pl, 8 marca 2018. [dostęp 2018-03-08].
  10. Výběr informací o manželce a rodině Miloše Zemana (cz.). ceskenoviny.cz, 26 stycznia 2013. [dostęp 2014-02-07].
  11. Miloš Zeman: Jsem tolerantní ateista (cz.). krestandnes.cz, 13 grudnia 2012. [dostęp 2016-07-04].
  12. Renata Rusin Dybalska. Nowy wymiar komunikowania politycznego na przykładzie języka prezydenta Czech Miloša Zemana. „Rozprawy Komisji Językowej”. tom LXII, s. 119, 2016. Łódź: ŁTN. [dostęp 2017-12-03]. 
  13. Faworyci bez poparcia. „Unia&Polska”, s. 25, 31 stycznia 2003. 
  14. Czechy: Zeman podporządkuje się woli parlamentu i podpisze EMS. pap.pl, 10 marca 2013. [dostęp 2017-08-30].
  15. Brücken bauen für gute Nachbarschaft – Bundespräsident Gauck in Tschechien (niem.). radio.cz, 5 maja 2014. [dostęp 2016-03-16].
  16. Zeman závidí Slovákom euro, Gašparovič mu dal najvyššie vyznamenanie (słow.). pravda.sk, 27 maja 2014. [dostęp 2016-03-16].
  17. King, Czech president hold talks, discuss bilateral relations (ang.). petra.gov.jo, 11 lutego 2015. [dostęp 2016-03-15].
  18. Migrations Main Topic of Talks as President Pahor Visits Czech President Zeman (ang.). up-rs.si, 18 lutego 2016. [dostęp 2016-12-01].
  19. Drugi dzień wizyty Prezydenta RP w Czechach. prezydent.pl, 15 marca 2016. [dostęp 2016-03-15].
  20. Udělení státních vyznamenání při oficiální návštěvě polského prezidenta v ČR (cz.). hrad.cz, 15 marca 2016. [dostęp 2016-03-18].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Miloš Zeman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy