Mirosław Hermaszewski


Mirosław Hermaszewski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mirosław Hermaszewski (ur. 15 września 1941 w Lipnikach)[1]lotnik i kosmonauta, generał brygady pilot Wojska Polskiego. Pierwszy i jedyny w dotychczasowej historii Polak, który odbył lot w kosmos[2].

Członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (1981–1983), komendant Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie (1987–1990), zastępca Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej (1991–1992), szef bezpieczeństwa lotów WLiOP (1992–1995), od 1995 inspektor ds. Sił Powietrznych w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.

W latach 1983–1989 prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego, w latach 1998–2000 przewodniczący Krajowej Rady Lotnictwa[3]. Jest członkiem Komitetu Wykonawczego Stowarzyszenia Kosmonautów i Astronautów Świata, członkiem Kapituły medalu Akademii Polskiego Sukcesu. Od 1979 roku członek Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych Polskiej Akademii Nauk. Założyciel i aktywny członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Uczestników Lotów Kosmicznych.

Młodszy brat gen. bryg. Władysława Hermaszewskiego, również pilota.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo i młodość | edytuj kod

Uroczystości z okazji 50. rocznicy lotu w kosmos Jurija Gagarina (2011). Od lewej do prawej: Walentina Tiereeszkowa, Claudie Haigneré, Siergiej Krikalew, Gieorgij Grieczko, Gerhard Thiele, Aleksandr Sieriebrow i Mirosław Hermaszewski

Urodził się w Lipnikach jako syn Romana Hermaszewskiego (1900–1943)[4], podoficera WP, posiadającego 25-hektarowe gospodarstwo rolne[5] i jego żony Kamili z domu Bielawskiej (1904–1995)[6]. Miał szóstkę starszego rodzeństwa: Alinę (1927–2008)[7], Władysława (1928–2002)[8], Sabinę (ur. 1930)[9], Annę (ur. 1931)[10], Teresę (ur. 1934)[11] i Bogusława (ur. 1938)[12].

Jako dziecko został ocalony przez matkę z napadu UPA na Lipniki w marcu 1943[13][14][15]. Podczas całej rzezi wołyńskiej Hermaszewski stracił łącznie aż 19 członków swojej rodziny, w tym ojca, zmarłego w Bereznym, w wyniku rany postrzałowej płuca. Rodzina tułała się jakiś czas, zmieniając wielokrotnie miejsce zamieszkania. W czerwcu 1945 Hermaszewscy zostali wysiedleni i ekspatriowani z Kresów Wschodnich na Dolny Śląsk. Zamieszkali w Wołowie, niedaleko Wrocławia. Tam Mirosław ukończył szkołę podstawową i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika[16].

W latach 1956–1957 był członkiem Związku Młodzieży Polskiej[17]. W 1962 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[17].

Od 1960 działał w Aeroklubie Wrocławskim. W okresie od 1 lipca do 15 października 1961 uczestniczył w turnusie lotniczego przysposobienia wojskowego. Wówczas podwyższył kwalifikacje pilota szybowcowego, które zdobył w macierzystym aeroklubie i 6 sierpnia 1961 ukończył kurs akrobacji szybowcowej. Następnie rozpoczął naukę latania na samolotach typu CSS-13.

Kariera wojskowa | edytuj kod

13 listopada 1961 z licencją pilota szybowcowego i uprawnieniami pilota samolotowego wstąpił do Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie, gdzie opanował pilotaż samolotu TS-8 Bies i uzyskał kwalifikacje pilota myśliwskiego 3 klasy na samolocie odrzutowym MiG-15. Szkołę ukończył 22 marca 1964 w stopniu podporucznika, uzyskując przydział do 62 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Powstańców Wielkopolskich 1918–1919 w Poznaniu, gdzie po dwóch latach uzyskał uprawnienia pilota 1 klasy i został przeszkolony w pilotażu samolotów ponaddźwiękowych MiG-21(Ma 2,05).

Za osiągnięcia w służbie Hermaszewski został w 1968 wyróżniony skierowaniem na studia stacjonarne do Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie. Ukończył ją z wyróżnieniem w 1971. W latach 1964–1978 służył w Wojskach Obrony Powietrznej Kraju. Był dowódcą eskadry 28 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Słupsku-Redzikowie, zastępcą dowódcy 34 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Gdyni-Babich Dołach oraz dowódcą 11 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Osadników Dolnośląskich we Wrocławiu i z tego stanowiska trafił do grupy kandydatów na kosmonautów.

Latem 1976, podczas spotkania przedstawicieli utworzonego przez ZSRR międzynarodowego Programu Interkosmos, ogłoszono, że w latach 1978-1985 odbędą się loty w kosmos z udziałem przedstawicieli państw bloku socjalistycznego. Nie ustalono jednak kolejności, w jakiej poszczególne kraje miałyby uczestniczyć w przedsięwzięciu. Naturalnymi kandydatami były Czechosłowacja i NRD jako państwa najbardziej zaawansowane technologicznie oraz mające relatywnie największy wkład w prace Interkosmosu. Przywódca NRD Erich Honecker naciskał, aby to jego krajowi przyznano palmę pierwszeństwa – w tym czasie bowiem po drugiej stronie żelaznej kurtyny wyznaczono zachodnioniemieckiego fizyka Ulfa Merbolda na pierwszego nieamerykańskiego kandydata na astronautę i Honeckerowi zależało, aby to obywatel Niemiec Wschodnich jako pierwszy znalazł się na orbicie. Jednak po interwencji przedstawicieli PRL, w której użyto argumentów ekonomicznych i historycznych, przedstawiających Polskę jako głównego partnera handlowego i sojusznika w walce z III Rzeszą, ostatecznie Moskwa zadecydowała, że jako pierwsi w kosmos polecą przedstawiciele Czechosłowacji i właśnie Polski. Decyzja miała charakter polityczny – w obu krajach sytuacja społeczna była niekorzystna dla władz (ruch dysydencki Karta 77 w Czechosłowacji oraz protesty z powodu ogłoszonych podwyżek cen w Polsce) i potrzebowano wydarzenia, które odwróciłoby uwagę opinii publicznej.

Jeszcze w tym samym roku Hermaszewski został wyłoniony w drodze selekcji z grona kilkuset polskich pilotów, wraz z płk. Zenonem Jankowskim, jako kandydat do lotu kosmicznego. Ostatecznie wybrany (Jankowski został zmiennikiem), 4 grudnia 1976 odlatuje do Gwiezdnego Miasteczka pod Moskwą, gdzie przygotowuje się do lotu kosmicznego. Od godziny 17:27 27 czerwca do godziny 16:31 5 lipca 1978 wraz z Piotrem Klimukiem odbył lot na statku Sojuz 30. 28 czerwca 1978 o godzinie 19:08 przeprowadzono cumowanie z zespołem orbitalnym „Salut 6” – Sojuz 29. Po wykonaniu programu badawczego 5 lipca w stepach Kazachstanu odbyło się lądowanie. W czasie 8-dniowej misji dokonano 126 okrążeń Ziemi i zostało ustanowionych kilka rekordów Polski zatwierdzonych przez FAI; m.in.: wysokość – 363 km, prędkość lotu – 28 tys. km/h, czas trwania lotu – 190 godzin 3 minuty 4 sekundy, przebyty dystans – 5 273 257 km i inne.

Za udział w tym locie Mirosław Hermaszewski został odznaczony Złotą Gwiazdą Bohatera Związku Radzieckiego, Orderem Lenina oraz Orderem Krzyża Grunwaldu I Klasy. Otrzymał jednocześnie awans na stopień podpułkownika (22 lipca 1978).

W dniu katastrofy „Kościuszki” Mirosław Hermaszewski odbywał lot służbowy na samolocie TS-11. Oto jego relacja[18]:

Mirosław Hermaszewski na spotkaniu w Warszawie (2016)

Był delegatem na VIII i X Zjeździe oraz zaproszonym gościem IX Zjazdu PZPR[17].

W latach 1981–1983 Hermaszewski był formalnym członkiem Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego[17]. W tym czasie odbywał studia w Moskwie w tamtejszej Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego (ukończył je w 1982)[19]. Twierdził, że do WRON został włączony bez swojej wiedzy[20]. 13 grudnia 1981 na rozkaz wojskowy przybył do Warszawy, lecz po dwóch tygodniach zwolniono go na dalsze studia. W 1983 został wybrany na wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W latach 1987–1990 był komendantem Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. Od grudnia 1989 do czerwca 1990 był zastępcą szefa Głównego Zarządu Wychowawczego WP[17].

Zastępca dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej (1991–1992) i szef bezpieczeństwa lotów WLiOP (1992–1995). Od 1995 inspektor ds. Sił Powietrznych w Sztabie Generalnym WP. Po 40–letniej służbie przeszedł stan spoczynku[21].

W zasobach Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się teczka personalna nieoficjalnego pracownika ps. "Długi": Mirosław Hermaszewski, imię ojca: Roman, ur. 15-09-1941, sygn. IPN BU 3426/3175[22]. Zdaniem historyka Sławomira Cenckiewicza Mirosław Hermaszewski w latach 1962–1964 był tajnym współpracownikiem WSW[23][24].

Po odejściu na emeryturę | edytuj kod

W 2001 wystartował bez powodzenia w wyborach parlamentarnych do Senatu z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej – Unii Pracy. Wówczas uzyskał 93 783 głosy, co przełożyło się na 32,46% poparcia w jego okręgu wyborczym[25]. W wyborach samorządowych w 2002 był również z ramienia SLD–UP kandydatem do sejmiku mazowieckiego. Uzyskał mandat, zdobywając 10 463 głosy[26]. W wyborach parlamentarnych w 2005 kandydował do Sejmu z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej (został wcześniej członkiem tej partii). Otrzymał 5 223 głosy, nie zdobywając jednak mandatu[27].

W czasie swojej służby latał na różnych typach szybowców i samolotów o napędzie tłokowym, a przede wszystkim na samolotach odrzutowych typu MiG-15, MiG-17 i MiG-21 oraz na PZL TS-11 „Iskra” i PZL-130 „Orlik”. Wykonywał loty zapoznawcze na samolotach bojowych innych państw m.in. na F-16, F-18, Mirage 2000-5, Su-27. Lot pożegnalny odbył 5 października 2005 roku na pokładzie myśliwca MiG-29UB. Łącznie w powietrzu spędził za sterami 2047 godzin i 47 minut, wykonał 3473 starty i lądowania. Wykonał 10 treningowych skoków spadochronowych.

Awanse | edytuj kod

Życie prywatne | edytuj kod

W 1966 wziął ślub Emilią Łazar (ur. 1947)[29][30]. Mają syna Mirosława Romana (ur. 1966)[31], absolwenta WSOSP, lotnika i oficera wojskowego rezerwy[32] oraz córkę Emilię (ur. 1974)[33], żonę polityka Ryszarda Czarneckiego[34][35].

Mirosław Hermaszewski odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, 2003

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Publikacje | edytuj kod

Filmy dokumentalne | edytuj kod

Filmy poświęcone Hermaszewskiemu:

Filmy z udziałem Hermaszewskiego:

  • Droga w kosmos, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, 45 min[48]
  • Polak w kosmosie, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, długi metraż[49]
  • Lotnik kosmonauta, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[50]
  • Kosmiczna przyjaźń, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[51]
  • Die Fliegerkosmonauten, scenariusz i reżyseria: Marian Kiss, niemiecko-polski film poświęcony 10 byłym kosmonautom z programu Interkosmos, Mediopolis Film- und Fernsehproduktion 2007, 88 min[52]
  • cykl Czarny serial, odc. Kościuszko cz. II, scenariusz i reżyseria: Tomasz Orlicz, TVP 2001, 21 min[18][53]

Odniesienia kulturowe | edytuj kod

  • Transmitowana przez telewizję scena gorącego pocałunku, który wymienili ze sobą w stanie nieważkości Mirosław Hermaszewski i Aleksandr Iwanczenkow zainspirowała Macieja Zembatego do napisania lirycznej Ballady o majorze Hermaszewskim, wykonanej na Festiwalu Piosenki Prawdziwej w Gdyni (21 sierpnia 1981)
  • Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu 12 października 1978 monetę o nominale 20 złotych 1978 Pierwszy Polak w kosmosie.
  • Poczta Polska wprowadziła do obiegu 27 czerwca 1978 znaczek o nominale 1,50 zł – 2416 – Mirosław Hermaszewski – pierwszy Polak w kosmosie oraz bloczek – Mirosław Hermaszewski i symbolicznie przedstawiony lot w kosmos
  • Poczta wietnamska – na znaczku wydanym w 1983 roku nazwisko kosmonauty to – M. HEPMAZEPSKI[54]

Upamiętnienie | edytuj kod

W Witebsku znajduje się popiersie upamiętniające kosmonautów Mirosława Hermaszewskiego i Piotra Klimuka[55].

Książki | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Mirosław Hermaszewski, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-05-05] .
  2. Polska jest czwartym krajem w historii, po ZSRR, USA i Czechosłowacji, którego obywatel odbył lot kosmiczny.
  3. Polak w kosmosie - Mirosław Hermaszewski [dostęp 2017-12-05] .
  4. Roman Hermaszewski. geni.com. [dostęp 2018-12-10].
  5. Tragedia i wzlot Hermaszewskich. [dostęp 2018-07-03].
  6. Kamila Hermaszewska. geni.com. [dostęp 2018-04-13].
  7. Alina Hermaszewska. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  8. Władysław Tytus Hermaszewski. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  9. Sabina Hermaszewska. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  10. Anna Hermaszewska. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  11. Teresa Hermaszewska. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  12. Bogusław Hermaszewski. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-04-13].
  13. Wywiad Aleksandra Szychta z Mirosławem Hermaszewskim dla Volhynia Galicia. [dostęp 24 sierpnia 2010]. W tym wywiadzie Hermaszewski wspomina, że szukali go ojciec i starszy brat, który pierwszy zobaczył krew na śniegu.
  14. W wywiadzie Włodzimierza Kalickiego dla DF gazeta REPORTERÓW nr 24/783 z 23 kwietnia 2008 Hermaszewski podaje więcej szczegółów tego ocalenia. Wymienia jednak tylko ojca, jako tego, który go uratował. Wyziębionego półtorarocznego syna wykąpał w ciepłym mleku zbłąkanej w polu krowy, którą wydoił, ratując życie dziecku. Wersja elektroniczna artykułu [dostęp: 24 sierpnia 2010].
  15. Władysław Hermaszewski. Echa Wołynia. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998, ​ISBN 83-11-08757-1
  16. LO im. M. Kopernika w Wołowie. [dostęp 2018-07-02].
  17. a b c d e f Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2018-12-11].
  18. a b Czarny serial – Kościuszko cz. II (youtube)
  19. Гермашевский Мирослав, warheroes.ru [dostęp 2019-01-08] .
  20. Hermaszewski: działania Jaruzelskiego to łobuzerstwo, wiadomosci.wp.pl, 4 sierpnia 2009 [dostęp 2019-03-06] .
  21. Rozmowa z Mirosławem Hermaszewskim. [dostęp 2018-04-13].
  22. Teczka personalna nieoficjalnego pracownika ps. "Długi": Mirosław Hermaszewski, imię ojca: Roman, ur. 15-09-1941 r.. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-05-02].
  23. Sławomir Cenckiewicz: Towarzysz Kosmonauta. „Do Rzeczy”. [dostęp 2018-12-11].
  24. Paweł Kalisz: Cenckiewicz wrócił do lustrowania. Oskarżył jedynego polskiego kosmonautę o współpracę z WSW. „NaTemat.pl”. [dostęp 2018-12-11].
  25. Serwis PKW – Wybory 2001. pkw.gov.pl. [dostęp 2019-03-03].
  26. Wybory do sejmików województw: wyniki głosowania i wyniki wyborów w Województwie mazowieckim. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2018-12-11].
  27. Serwis PKW – Wybory 2005. pkw.gov.pl. [dostęp 2019-03-03].
  28. Mirosław Hermaszewski — kosmiczna ikona propagandy sukcesu
  29. Emilia Hermaszewska (z d. Łazar), urodzona 1947. w serwisie MyHeritage. [dostęp 2018-07-03].
  30. Kim jest Mirosław Hermaszewski?. se.pl. [dostęp 2019-05-05].
  31. Akta w sprawie o odszkodowanie dot.: Mirosław Hermaszewski, imię ojca: Mirosław, ur. 17-06-1966 r.. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-05-02].
  32. 112 tys. zł dla Hermaszewskiego. wprost.pl. [dostęp 2018-07-03].
  33. Emilia Hermaszewska, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-05-05] .
  34. Europoseł PiS ożenił się z córką kosmonauty!. fakt.pl. [dostęp 2019-05-05].
  35. Ryszard Czarnecki wziął ślub z córką kosmonauty. wspolczesna.pl. [dostęp 2019-05-05].
  36. M.P. z 2003 r. nr 49, poz. 750 – pkt 1.
  37. Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Warszawa: Interpress, 1999, s. 399.
  38. Uchwała Nr XLII/1436/13 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie przyznania Mirosławowi Hermaszewskiemu Odznaki Honorowej Złotej Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 13 listopada 2013. [dostęp 30 stycznia 2014]. (tekst)
  39. Uroczystość wręczenia Odznak Honorowych Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. umwd.dolnyslask.pl, 17 lutego 2014. [dostęp 25 lutego 2014].
  40. Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 435. [dostęp 12 kwietnia 2011].
  41. Rosja: Tierieszkowa i Hermaszewski odznaczeni. fakty.interia.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 12 kwietnia 2010].
  42. Honorowe obywatelstwo Radomia otrzymał w 1978 razem z Piotrem Klimukiem. D. Kupisz, S. Piątkowski, Od rajców do radnych. Samorząd Radomia na przestrzeni wieków, Radom 2016, s. 118 i 218-219.
  43. LISTA HONOROWYCH OBYWATELI FROMBORKA, frombork.pl [dostęp 2019-03-03] .
  44. Generał Hermaszewski Honorowym Obywatelem Wołowa, Gazetawroclawska.pl, 18 czerwca 2011 [dostęp 2019-03-03] .
  45. Wita was Polska w bazie filmpolski.pl
  46. Mirosław Hermaszewski w bazie filmpolski.pl
  47. Ciężar nieważkości w bazie filmpolski.pl
  48. Droga w kosmos w bazie filmpolski.pl
  49. Polak w kosmosie w bazie filmpolski.pl
  50. Lotnik kosmonauta w bazie filmpolski.pl
  51. Kosmiczna przyjaźń w bazie filmpolski.pl
  52. Die Fliegerkosmonauten w bazie IMDb (ang.)
  53. Czarny serial – Kościuszko cz. II w bazie filmpolski.pl
  54. Mirosław Hermaszewski – kosmonauta, który przeżył masakrę w Lipnikach. onet.pl. [dostęp 2019-05-05].
  55. Герой Советского Союза Гермашевский Мирослав :: Герои страны, www.warheroes.ru [dostęp 2019-03-06] .
  56. Polak w kosmosie, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-05-05]  (pol.).
  57. Polak melduje z kosmosu, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-05-05]  (pol.).
  58. Medycyna i psychologia kosmiczna, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-05-05]  (pol.).
  59. Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-05-05]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Tadeusz Mołdawa: Ludzie władzy 1944-1991. Władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991. PWN, 1991. ISBN 978-83-01-10386-6.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Mirosław Hermaszewski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy