Mohawkowie


Mohawkowie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” ; angielski Mohawk wywodzi się od algonkińskiego Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Odźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Plemiona irokeskie pojawiły się na terenach dzisiejszego stanu Nowy Jork około roku 800 i wkrótce rozpoczęły uprawę ziemi. Dla przerwania nieustających wojen międzyplemiennych prorok Huronów Deganawida i szaman Mohawków Hiawata założyli w XV lub XVI wieku ligę irokeską. Deganawida i Hiawata są prawdopodobnie postaciami mitycznymi[1].

Mohawkowie stali się partnerami w intratnym handlu futer i sojusznikami Holendrów, a później Anglików, w wojnie z Francuzami. Wkrótce po zawarciu brytyjsko-francuskiego pokoju w roku 1763 pewna grupa Mohawków i Oneidów emigrowała, pod wpływem jezuitów, do Kanady Francuskiej i osiadła na południowym brzegu Rzeki Świętego Wawrzyńca. Później grupa ta przeniosła się bliżej Montrealu i chociaż większość z nich przyjęła katolicyzm i zerwała tradycyjny sojusz antyfrancuski, nadal pozostała częścią składową ligi. W okresie późniejszym część spośród nich przeniosła się do Ohio, a w końcu na Terytorium Indiańskie[2].

Pod wodzą Thayendanegei walczyli po stronie brytyjskiej podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych[3], a po podpisaniu Traktatu Paryskiego w roku 1783 część przeniosła się do Kanady Brytyjskiej, gdzie władze utworzyły dla lojalnych plemion Rezerwat Sześciu Narodów[4].

W XIX wieku mieszkający w rezerwatach Mohawkowie i inni Irokezi byli zatrudniani jako wioślarze przez różne kampanie handlowe w Kanadzie (pracowali m.in. przy spławie drewna), a jesienią 1884 roku wzięli udział w wyprawie ratunkowej w górę Nilu. Ekspedycja ta była spóźnioną odsieczą dla otoczonego w Chartumie przez mahdystów generała Gordona, a wioślarze indiańscy zostali wynajęci przez British Army[5].

Liczebność | edytuj kod

W połowie XVII wieku Mohawków było około 4000. Dwieście lat później ich liczba wzrosła do około 13 tysięcy w Kanadzie i 15 tysięcy w Stanach Zjednoczonych. Według danych US Census Bureau podczas spisu powszechnego w 2000 roku 13 940 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia wyłącznie Mohawk, zaś 26 851 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Mohawk[1]. W kanadyjskiej prowincji Ontario są oni najliczniejszym z Sześciu Narodów i mieszkają m.in. w rezerwacie Tyendinaga w pobliżu wschodniego krańca jeziora Ontario. W 2012 roku liczebność kanadyjskich Mohawków zmalała do 11 tysięcy w wyniku ubytku naturalnego. Zaledwie 15% z nich potrafi posługiwać się rodzimym językiem – kanien’géha[6].

Znani Mohawkowie | edytuj kod

Deganawida, Hiawata, Joseph Brant, Theyanoguin, Pauline Johnson, Katarzyna Tekakwitha, Jay Silverheels, John Mohawk, Robbie Robertson

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Pritzker 2000 ↓, s. 436.
  2. Stoutenburgh 1990 ↓, s. 254.
  3. Grant 2000 ↓, s. 52.
  4. Grant 2000 ↓, s. 209.
  5. Pritzker 2000 ↓, s. 437.
  6. Pritzker 2000 ↓, s. 440.

Bibliografia | edytuj kod

  • Bruce Grant: Concise Encyclopedia of the American Indian. New York: Wings Books, 2000. ISBN 0-517-69310-0.
  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
  • John Stoutenburgh Jr.: Dictionary of the American Indian. New York / Avenel, NJ: Wings Books, 1990. ISBN 0-517-69416-6.


Na podstawie artykułu: "Mohawkowie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy