Morwa czarna


Morwa czarna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kwiaty żeńskie Pędy z owocami

Morwa czarna (Morus nigra L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Rodzimy obszar występowania obejmuje część Europy oraz Azji (Afganistan, Iran, Kazachstan, Pakistan. Uprawiana w Europie południowej oraz w Ameryce Północnej w regionach o łagodnym klimacie[3]. W Polsce nie występuje. Ponieważ niektóre odmiany uprawianej i dziczejącej morwy białej mają po dojrzeniu fioletowo-czarne owocostany – często są mylnie uznawane za morwę czarną[4][5].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Drzewo osiągające wysokość 10-15 m, o rozłożystej, gęstej, kulistej koronie.
Pień
Prosty, okazały, często rozgałęzia się na kilka mocnych konarów. Kora brązowa, bruzdkowana i szorstka.
Liście
Ułożone skrętolegle. Osadzone na krótkich ogonkach, owalne, ostro zakończone, u nasady blaszki sercowato wcięte. Brzeg mają grubo piłkowany. Z reguły nieco szorstka blaszka liściowa nigdy nie jest klapowana. Liście są dość silnie owłosione.
Kwiaty
Gatunek jednopienny. Kwiaty męskie składają się z czterech płatków i czterech pręcików, zebrane są we wzniesione kotki. Kwiaty żeńskie zebrane w krótkoszypułowych główkach o zalążniach z dwoma słupkami. Kwitnie w maju lub czerwcu.
Owoce
Jadalne niełupki otoczone mięsistymi listkami okwiatu. Zebrane w czarne owocostany orzeszkowe rozwijające się z żeńskich kwiatostanów. Owocostany są kuliste lub owalne, długości do 2,5 cm. Są kwaśne, aż do czasu osiągnięcia pełnej dojrzałości, kiedy stają się słodkie[6]
Gatunki podobne
Morwa biała. Jest większym drzewem i jest bardziej odporna na mróz. Ma kwiaty z nieowłosionymi słupkami, liście cieńsze i na dłuższych ogonkach, wytwarza mniej soku mlecznego. Owoce ma zazwyczaj czerwone (u niektórych odmian jednak fioletowo-czarne) i mniej smaczne od owoców morwy czarnej[6].

Zastosowanie | edytuj kod

  • Roślina uprawna – uprawiana początkowo głównie jako drzewo owocowe[7]. Prawdopodobnie po raz pierwszy zaczęto ją uprawiać w Iranie. Znali ją już Arystoteles i Aleksander Macedoński[8], pisał o niej Pliniusz Starszy. W Europie po raz pierwszy morwę czarną zaczęto uprawiać we Włoszech za czasów cezara Justyniana Wielkiego (483-565 n.e.), jako pożywienie dla gąsienic jedwabnika morwowego. Dopiero od około 1434 r. zastąpiono ją morwą białą, która lepiej się do tego celu nadaje[6].
  • Sztuka kulinarna – owoce są bardzo soczyste, o słodko-kwaśnym smaku, wykorzystywane do wyrobu marmolady, syropu i alkoholi[7].
  • Bywa sadzona w parkach i przy drogach jako roślina ozdobna. Jest bardziej wrażliwa na mróz od morwy białej, nadaje się do uprawy w strefach 6-10[9] .
  • Do hodowli jedwabnika morwowego nadaje się gorzej niż morwa biała, gdyż jej owłosione liście utrudniają żerowanie gąsienicom tego owada[7].

Udział w kulturze | edytuj kod

  • Wymieniona jest w kilku miejscach Biblii. Z pierwszej Księgi Machabejskiej (6,34) dowiadujemy się, że czerwonym sokiem jej owoców rozjuszono słonie przed walką. W Ewangelii Łukasza (17,6) jest przypowieść Jezusa ze słowami” „Gdybyście mieli wiarę jak ziarnko gorczycy, powiedzielibyście tej morwie: wyrwij się z korzeniem i przesadź się w morze, a byłaby wam posłuszna”. Łatwiej zrozumieć, że wyrwanie morwy z korzeniami było bardzo trudne, jeśli wiemy, że w Izraelu jej korzenie i pień obsypywano kamieniami i darniami ziemi, by nie uległ złamaniu. Ponadto tak obsypany pień tworzył odrosty, które przejmowały rolę pnia po jego złamaniu (pień morwy jest kruchy)[8].
  • Pliniusz Starszy uznawał morwę za symbol roztropności i rozumu, gdyż najpóźniej z wszystkich drzew wiosną rozwija liście, dzięki czemu nie przemarzają one w czasie niespodziewanych wiosennych przymrozków[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-19].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland – a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. Włodzimierz Seneta: Dendrologia. Wyd. piąte zmienione. Cz. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 202. ISBN 83-01-07011-0. (pol.)
  6. a b c Flowers in Israel. [dostęp 2014-12-25].
  7. a b c Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  8. a b c Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  9. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Na podstawie artykułu: "Morwa czarna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy