Morze Egejskie


Na mapach: 39°N 25°E/39,000000 25,000000

Morze Egejskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Morze Egejskie (ang. Aegean Sea, gr. Αιγαίο Πέλαγος – Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum, tr. Ege Denizi) – morze wewnątrzkontynentalne we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpatos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Topografia[1] | edytuj kod

Linia brzegowa tego morza jest bardzo rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a na powierzchnię urozmaicają Wyspy Egejskiearchipelagi Cyklad, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Limnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne. Dodatkowo wewnątrz wyróżniono trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pod względem budowy geologicznej Morze Egejskie leży na obszarze płyty tektonicznej (mikropłyty) egejskiej. Występuje wiele rowów (m.in. Kreteński, Anatolijski) i basenów. Czynne 2 wulkany: Kajmeni (na wyspie Santoryn) i Nisiros.

Informacje ogólne | edytuj kod

  • długość: 649 km
  • szerokość: 320 km
  • duże porty morskie: Pireus, Saloniki, Eleusis (Grecja), Izmir (Turcja)
  • główne rzeki uchodzące do Morza: Wardar, Struma, Marica, Menderes
  • zasoby geologiczne: bogate złoża gazu ziemnego, nieeksploatowane.
  • temperatura wód powierzchniowych: lato 22–25 °C, zima 12–15,5 °C
  • zasolenie 38–39‰

Przynależność polityczna | edytuj kod

Obszar Morza Egejskiego podzielony jest pomiędzy Grecję i Turcję. Pomiędzy tymi państwami istnieje poważny spór dotyczący zarówno przynależności państwowej niektórych wysp Morza Egejskiego (powstały wskutek pewnych nieścisłości w traktatach międzynarodowych z początku XX w.), jak i interpretacji przepisów prawa międzynarodowego dotyczących zasięgu wód terytorialnych i szelfu kontynentalnego i związanych z tym praw do eksploatacji zasobów ekonomicznych morza (Turcja m.in. sprzeciwia się poszerzeniu przez Grecję pasa wód terytorialnych do 10 mil morskich)[2]. Spór ten jest jednym z czynników wpływających na pojawianie się napięć w stosunkach grecko-tureckich, w jego trakcie dochodziło do szeregu incydentów międzynarodowych, niekiedy skutkujących ofiarami w ludziach[3].

Miasta nad Morzem Egejskim[4] | edytuj kod

  • Volos
  • Dimini
  • Sesklo
  • Agnia
  • Pinkates
  • Kala
  • Nera
  • Marathos
  • Velanidia
  • Chania
  • Anakazis
  • Koropi
  • Afissos
  • Kalamos
  • Argalasti
  • Chorto
  • Lavkos
  • Milina
  • Alatas
  • Palatio
  • Trikeri
  • Korfalki
  • Almiros
  • Platanos
  • Amaloapoli
  • Sourpi
  • Limnos
  • Izmir
  • Chlos
  • Ateny
  • Rodos
  • Kos
  • Thessaloniki
  • Kavala

Fauna | edytuj kod

Port w Heraklion nad Morzem Egejskim, Grecja

W morzu poławia się makrele i sardynki, krewetki, gąbki. Morze Egejskie zamieszkuje około 35 gatunków rekinów[5].

Etymologia | edytuj kod

Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Egejskie, Morze, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-11-10] .
  2. Por. m.in.: John C. K. Daly: [tt_news=34146 Greece and Turkey Spar over Offshore Oil Exploration]. W: Eurasia Daily Monitor Volume: 5 Issue: 222 [on-line]. The Jamestown Foundation, 2008-11-19. [dostęp 2010-12-02].; William Mallinson: Cyprus: A Modern History. London: I.B. Tauris, 2005, s. 126–130. ISBN 1-85043-580-4.; Constantinos Stephanopoulos: Aegean peace: international law and the Greek-Turkish conflict. W: Harvard International Review [on-line]. AllBusiness.com, 1998-12-22. [dostęp 2010-12-02].; Deniz Bölükbaşı: Turkey and Greece: The Aegean Disputes: A Unique Case in International Law. London/Portland: Cavendish Publishing, 2004. ISBN 1-85941-953-4.
  3. Np.: William Mallinson: Cyprus: A Modern History. London: I.B. Tauris, 2005, s. 126. ISBN 1-85043-580-4.; Greek, Turkish jetfighters collide over Aegean Sea. Embassy of Greece, Press Office, 2006-05-24. [dostęp 2010-12-02].
  4. Morze Egejskie, www.travelin.pl [dostęp 2020-11-10] .
  5. Rekiny Morza Egejskiego – forum.gazeta.pl.
Morza na świecie Podział Morza Śródziemnego Kontrola autorytatywna (morze):
Na podstawie artykułu: "Morze Egejskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy